Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: TTXVN phát  

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân cho biết, cùng với việc xây dựng các đại học tinh hoa, trường đại học xuất sắc, ngành Giáo dục đang đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), nhất là trong giáo dục đại học.

Theo Thứ trưởng Lê Quân, việc ứng dụng AI không chỉ nhằm hỗ trợ hoạt động giảng dạy mà cần tạo động lực đổi mới toàn diện chương trình đào tạo, phương pháp dạy học, nghiên cứu khoa học và quản trị đại học. Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, các cơ sở giáo dục đại học cần tái cấu trúc chương trình theo hướng linh hoạt, liên ngành, tăng khả năng thích ứng của người học với thị trường lao động.

“Quan niệm người học lựa chọn một ngành, học trong một phạm vi chuyên môn hẹp rồi làm việc theo đúng ngành đó đang cần được thay đổi. Sinh viên có thể bắt đầu từ một lĩnh vực nhưng phải được trang bị năng lực để thích ứng và đảm nhiệm nhiều công việc khác nhau. Dù học ngành nào, người học cũng cần có năng lực công nghệ, đặc biệt là năng lực số và năng lực ứng dụng AI”, Thứ trưởng Lê Quân nhấn mạnh.

Theo Thứ trưởng, AI cần được tích hợp vào các ngành đào tạo thay vì chỉ được xem là một môn học riêng. Những lĩnh vực như kinh tế, quản lý, giáo dục, luật, y tế, báo chí, truyền thông hay các ngành khoa học xã hội truyền thống đều đang chịu tác động mạnh mẽ của công nghệ và cần đổi mới để đáp ứng yêu cầu phát triển mới.

Về phương pháp dạy học, Thứ trưởng Lê Quân cho rằng, AI có thể hỗ trợ xây dựng học liệu, thiết kế bài giảng và tổ chức các hoạt động học tập, song không thể thay thế vai trò của người dạy và tư duy của người học. Giáo dục đại học cần hướng tới phát triển năng lực giải quyết vấn đề, tư duy sáng tạo và khả năng làm chủ công nghệ.

“Không thể để xảy ra tình trạng thầy dùng AI ra đề, trò dùng AI làm bài rồi AI chấm bài. Điều quan trọng là phải thay đổi cách tổ chức dạy và học, sử dụng công nghệ để giúp người học phát triển tư duy, biết thiết kế hệ thống và giải quyết những vấn đề thực tiễn”, Thứ trưởng Lê Quân nêu rõ.

Thứ trưởng cũng đề nghị các trường, nhất là các cơ sở đào tạo đầu ngành, xây dựng các trung tâm nghiên cứu và ứng dụng AI gắn với thế mạnh của từng lĩnh vực. Hoạt động nghiên cứu cần phục vụ trực tiếp việc đổi mới đào tạo, nâng cao hiệu quả quản trị và tối ưu hóa nguồn lực.

Các cơ sở giáo dục đại học cần xây dựng kế hoạch ứng dụng AI trong 5 năm tới, xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ và các chỉ số đánh giá. Đồng thời, tiếp tục đổi mới chương trình đào tạo, tăng tính linh hoạt trong chuyển ngành, cụ thể hóa chuẩn năng lực số và nâng cao năng lực ngoại ngữ cho người học.

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học tập trung phân tích cơ hội, thách thức và đề xuất giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong đào tạo, nghiên cứu khoa học thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Quế Anh, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, cần chuyển đổi triết lý giáo dục trong kỷ nguyên AI, từ truyền thụ tri thức sang bồi dưỡng năng lực tư duy bậc cao; từ tìm kiếm câu trả lời sang phát hiện vấn đề, thẩm định thông tin và đánh giá giá trị. Giáo dục cần phát huy năng lực phản biện, sáng tạo và khả năng đặt câu hỏi của người học, đồng thời khẳng định vai trò quyết định của con người trong quá trình sử dụng AI.

Theo mô hình “con người trong vòng lặp”, con người phải giữ quyền ra quyết định cuối cùng và chịu trách nhiệm về mặt đạo đức. Các cơ sở đào tạo cần xây dựng khung quản trị AI, bảo đảm liêm chính học thuật, quyền tác giả và tính minh bạch; đồng thời tăng cường quản trị dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân và kiểm soát các nguy cơ thiên kiến thuật toán.

Tiến sĩ Lê Việt Thủy, Giám đốc Trung tâm ứng dụng Công nghệ thông tin, Đại học Kinh tế Quốc dân, cho biết: Sự phát triển nhanh của AI tạo sinh đang làm thay đổi cách người học tiếp cận, phân tích, tổng hợp tri thức và giải quyết các vấn đề chuyên môn. Giáo dục đại học cần chuyển từ mô hình đào tạo kiến thức tĩnh sang phát triển các năng lực động, giúp người học thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ. Chỉ một tỷ lệ nhỏ lực lượng lao động cần năng lực chuyên sâu về lập trình và phát triển AI, trong khi phần lớn người lao động cần được trang bị kỹ năng khai thác, đánh giá và ứng dụng AI hiệu quả trong lĩnh vực chuyên môn.

Trên cơ sở đó, Đại học Kinh tế Quốc dân đề xuất tích hợp AI vào chương trình đào tạo theo ba tầng: phổ cập kiến thức và năng lực AI cho toàn bộ người học; tích hợp AI phù hợp với đặc thù từng ngành, từng chương trình đào tạo và đào tạo chuyên sâu nhằm phát triển đội ngũ có khả năng nghiên cứu, phát triển, làm chủ công nghệ AI.

Cho rằng, AI đang làm thay đổi phương thức tìm kiếm, xử lý thông tin và tổ chức hoạt động nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, Phó Giáo sư - Tiến sĩ Đỗ Văn Hùng, Trưởng khoa Quản trị thông tin, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội chia sẻ: Nhà nghiên cứu vẫn phải giữ vai trò trung tâm trong việc kiểm chứng nguồn tư liệu, lựa chọn phương pháp, đánh giá ý nghĩa khoa học và xã hội của kết quả nghiên cứu; đồng thời chịu trách nhiệm về nội dung, trích dẫn và kết luận của công trình. AI có thể tham gia nhiều công đoạn nhưng không nên được trao quyền quyết định ở bất kỳ giai đoạn nào.

Các chuyên gia cũng lưu ý những rủi ro như AI tạo ra nguồn hoặc trích dẫn không tồn tại, đơn giản hóa bối cảnh văn hóa, lịch sử và xã hội, thiên lệch ngôn ngữ, nguy cơ rò rỉ dữ liệu và tình trạng phụ thuộc vào công nghệ làm suy giảm năng lực tư duy phản biện./.

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/tin-van/tri-tue-nhan-tao-can-duoc-tich-hop-vao-tat-ca-cac-nganh-dao-tao-460215.html