Vùng trồng dược liệu actiso của Traphaco tại Sapa theo tiêu chuẩn GACP-WHO. Ảnh: Traphaco
Có những thương hiệu được sinh ra từ tham vọng thị trường. Traphaco đặc biệt được sinh ra từ chiến tranh. Ngày 28 tháng 11 năm 1972, khi bom đạn còn chưa ngừng rơi trên bầu trời miền Bắc, một tổ sản xuất thuốc nhỏ bé thuộc Ty Y tế Đường sắt ra đời tại số 75 phố Yên Ninh, Hà Nội. Mười lăm cán bộ công nhân viên, nhiệm vụ chủ yếu là pha chế thuốc theo đơn, sản xuất huyết thanh và dịch truyền phục vụ thương bệnh binh ngành đường sắt. Không có chiến lược thương hiệu, không có kế hoạch thị trường, chỉ có một mệnh lệnh đơn giản và thiêng liêng: làm thuốc để cứu người.
TGD Đào Thuý Hà (áo tím) thăm vùng trồng bìm bìm biếc của công ty tại Thanh Thuỷ, Phú Thọ. Ảnh: Traphaco
Cán bộ ký thuật Traphaco hướng dẫn người dân tại vùng trồng Đinh Lăng đạt chuẩn GACP-WHO tại Nam Định. Ảnh: Traphaco
Hơn nửa thế kỷ đã qua. Tổ sản xuất nhỏ bé ấy nay đã trở thành Công ty Cổ phần Traphaco - doanh nghiệp dược hàng đầu Việt Nam, bảy lần liên tiếp được vinh danh Thương hiệu Quốc gia Việt Nam, và là thương hiệu dược phẩm Việt Nam duy nhất lọt vào Top 25 thương hiệu hàng tiêu dùng dẫn đầu theo bình chọn của Forbes Việt Nam năm 2023. Nhưng điều đáng nói hơn cả những danh hiệu ấy, là Traphaco đã giữ nguyên vẹn cái tinh thần khai sinh từ năm 1972, đó là “thuốc không chỉ là sản phẩm - thuốc là trách nhiệm”.
Triết lý đó được hiện thân rõ nhất trong lựa chọn chiến lược mà ít doanh nghiệp dược Việt Nam dám theo đuổi, đó là kiên định với đông dược khi cả thị trường đang chạy theo tân dược ngoại nhập. Vào những thập niên 1990–2000, khi làn sóng dược phẩm nước ngoài tràn vào Việt Nam với công nghệ bào chế tiên tiến và ngân sách marketing khổng lồ, Traphaco không tìm cách bắt chước, họ quay trở lại với kho tàng y học cổ truyền ngàn năm của người Việt, và trăn trở “làm thế nào để nâng tầm di sản ấy lên bằng công nghệ hiện đại?”.
Trăn trở đó đã được thị trường đón nhận khi một số sản phẩm của công ty được ghi nhận dẫn đầu thị trường về nhóm thuốc. Trong tâm trí người tiêu dùng Việt, những cái tên ấy đã hiện diện từ thế hệ này sang thế hệ khác, khi còn là những đứa trẻ, người Việt đã biết đến Hoạt huyết dưỡng não, Boganic trong tủ thuốc gia đình. Và đến nay khi đã là những ông bố bà mẹ, họ vẫn tiếp tục tin dùng những sản phẩm ấy. Traphaco đã tạo ra được “tài sản thương hiệu” mà ngành hàng nào cũng mong đạt được, đó là sự tin tưởng xuyên thế hệ.
Chiến lược xanh – khi dược phẩm trở thành trách nhiệm xã hội
Tiên phong trong chiến lược xanh từ hơn hai thập kỷ trước, đây là điều khiến thương hiệu trở nên có giá trị đặc biệt trong mắt cộng đồng quốc tế. Từ cuối thập niên 2000, Traphaco triển khai dự án GreenPlan - xây dựng vùng dược liệu xanh theo đúng tiêu chí phát triển bền vững ESG. Công ty sáng tạo mô hình liên kết 4 nhà: nhà nước - nhà nông - nhà khoa học - nhà doanh nghiệp, cùng phát triển những vùng trồng dược liệu sạch chuẩn quốc tế GACP-WHO. Thay vì phụ thuộc vào nguồn dược liệu nhập khẩu với chất lượng khó kiểm soát, Traphaco chủ động làm chủ đầu vào từ gốc rễ.
Sau hơn một thập kỷ bền bỉ, Traphaco đã phát triển vùng nguyên liệu trên 36.300 ha cho 5 dược liệu đạt tiêu chuẩn GACP-WHO của Bộ Y tế: Actiso tại Sapa, đinh lăng tại Nam Định, bìm bìm tại Phú Thọ, rau đắng đất tại Phú Yên và chè dây tại Lào Cai — chiếm 5 trong tổng số khoảng 12 cây dược liệu đạt chuẩn này trên toàn quốc. Traphaco cũng là doanh nghiệp sản xuất dược đầu tiên tại Việt Nam có phòng thử nghiệm đạt tiêu chuẩn GLP-WHO — cột mốc không chỉ có ý nghĩa kỹ thuật, mà là tuyên ngôn về tham vọng chất lượng của thương hiệu.
Tinh thần tiên phong ấy còn được thể hiện ở chiến lược tái cấu trúc từ năm 2021. Công ty tách mảng đông dược và tân dược, đầu tư vào dòng sản phẩm Premium, phát triển thuốc tương đương sinh học và chuyển giao công nghệ với đối tác Daewoong Hàn Quốc. Doanh số nhóm đông dược cao cấp năm 2023 đã tăng gấp 5 lần so với năm 2020.
Vùng trồng actiso tại Sapa của Traphaco đạt tiêu chuẩn GACP-WHO của Bộ Y tế. Ảnh: Ảnh: Traphaco
Nhưng giá trị của GreenPlan không dừng lại ở chất lượng thuốc. Mô hình liên kết của Traphaco Sapa tại Lào Cai đã giúp các hộ dân tộc thiểu số tăng thu nhập lên gấp 3 đến 5 lần so với canh tác truyền thống. Dự án tác động tích cực tới cộng đồng yếu thế, tạo công ăn việc làm, xóa nghèo bền vững tại nhiều địa phương như Lào Cai, Ninh Bình, Phú Thọ, Nha Trang - tạo cơ hội cho con em được tới trường và giảm thiểu tình trạng lao động trẻ em.
Cộng đồng quốc tế đã ghi nhận những nỗ lực này bằng một danh hiệu có ý nghĩa đặc biệt: Traphaco là đơn vị đầu tiên tại Việt Nam gia nhập Liên minh toàn cầu thương mại sinh học đạo đức UEBT, liên tục được vinh danh Top 10 Doanh nghiệp bền vững Việt Nam và đạt giải Doanh nghiệp xuất sắc và bền vững châu Á năm 2022. Năm 2024, Traphaco nhận giải UN Women WEPs Awards hạng mục Bình đẳng giới tại thị trường - minh chứng cho cam kết ESG không chỉ dừng ở môi trường mà còn lan rộng đến toàn bộ chiều kích xã hội.
Một số giải thưởng công ty nhận được. Ảnh: Traphaco
Trong khi nhiều doanh nghiệp xem tiêu chuẩn quốc tế như gánh nặng tuân thủ, Traphaco từ sớm đã nhìn nhận đây là chiến lược cạnh tranh dài hạn. Suốt hơn nửa thế kỷ, nguyên tắc xuyên suốt của công ty là làm thật, làm đạo đức và làm đúng chuẩn ngay từ bước đầu tiên — dù không ai yêu cầu, dù chi phí cao hơn, dù thị trường chưa sẵn sàng đánh giá cao điều đó. Lựa chọn đó hôm nay đang trở thành lợi thế quyết định khi Chính phủ Việt Nam đang siết chặt các quy định về tiêu chuẩn dược phẩm, yêu cầu minh bạch trong chuỗi cung ứng, và loại bỏ dần những đơn vị sản xuất không đáp ứng chuẩn GMP, GACP hay các điều kiện kinh doanh dược nghiêm ngặt. Bà Đào Thúy Hà chia sẻ về điều này: "Khi môi trường pháp lý thay đổi, nhiều doanh nghiệp phải chạy theo để tuân thủ, thì đây là lợi thế đặc biệt của Traphaco. Chúng tôi đã làm đúng ngay từ đầu, dù lúc ấy không ai nhìn thấy."
Bước đầu, Traphaco đã hiện diện tại Campuchia, Myanmar, Bỉ và Ukraine — những thị trường mở đường cho hành trình dài hơi hơn phía trước.
Ảnh: Traphaco
Traphaco đang kiên định với lựa chọn của chính mình, đó là lấy thiên nhiên Việt Nam làm lợi thế, lấy tri thức y học cổ truyền làm nền tảng, lấy công nghệ hiện đại làm đòn bẩy, và lấy trách nhiệm với cộng đồng làm thước đo thành công. Từ 15 cán bộ pha chế thuốc trong thời chiến đến một doanh nghiệp dược hơn 2.300 tỷ đồng doanh thu, hiện diện trong hàng triệu tủ thuốc gia đình Việt.
Câu chuyện của Traphaco không chỉ là câu chuyện của một doanh nghiệp, nó là lát cắt thu nhỏ của một bài toán lớn hơn mà Việt Nam đang đối mặt, đó là làm thế nào để xây dựng những thương hiệu quốc gia có sức cạnh tranh toàn cầu, dựa trên bản sắc và lợi thế của chính mình.
Một số sản phẩm tiêu biểu của công ty. Ảnh: Traphaco
Tổng Giám đốc Đào Thúy Hà, người kiến trúc sư của chiến lược bền vững tại Traphaco đã đúc kết ngắn gọn: "Hành trình phát triển bền vững của chúng tôi bắt nguồn từ chính sứ mệnh - làm thuốc cứu người. Và trong mọi giai đoạn của hành trình đó, chúng tôi luôn dùng tinh thần tiên phong, đổi mới sáng tạo và sự tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn". Câu nói ấy không phải khẩu hiệu, nó là sợi chỉ xuyên suốt mọi quyết định chiến lược của công ty trong hơn năm thập kỷ./.
Bài: Hoàng Tuệ Nhi - Ảnh: Traphaco
https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/traphaco-va-con-duong-suc-khoe-xanh-cho-nguoi-viet-455655.html