Từ thương cảng cổ Vân Đồn đến cảng nước sâu Lạch Huyện, hệ thống cảng biển Quảng Ninh - Hải Phòng đang tạo nên một mạng lưới logistics hiện đại, giữ vai trò cửa ngõ giao thương quốc tế của miền Bắc Việt Nam và là động lực quan trọng hiện thực hóa khát vọng phát triển kinh tế biển bền vững.

Cảng Đình Vũ đạt mục tiêu sản lượng hàng hóa thông qua đạt 650.000 TEU trong năm 2026. Sau khi được đầu tư nâng cấp hạ tầng, cảng Đình Vũ có thể tiếp nhận tàu tải trọng đến 20.000 DWT đầy tải và tàu có tải trọng trên 20.000 DWT đến 48.000 giảm tải DWT ra vào cảng. Ảnh: Công Đạt/Báo Ảnh Việt Nam

Gió biển từ Vịnh Bắc Bộ hôm nay không chỉ mang theo nhịp sống của những đoàn tàu hàng quốc tế, mà còn phản chiếu khát vọng mới của Việt Nam trong chiến lược vươn ra biển lớn theo tinh thần Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 28/7/2026 Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh. Trong bối cảnh đó, hệ thống cảng biển Quảng Ninh - Hải Phòng đang nổi lên như một trong những không gian động lực quan trọng để hiện thực hóa chiến lược phát triển kinh tế biển, nâng cao năng lực logistics và tăng cường kết nối thương mại quốc tế của đất nước.

Từ thương cảng cổ Vân Đồn đến hạ tầng hiện đại của hệ thống cảng Quảng Ninh

Hướng tầm mắt ra Vịnh Hạ Long kỳ vĩ, ít ai ngờ rằng dưới lớp sóng biếc kia từng tồn tại huyền thoại về thương cảng Vân Đồn sầm uất cách đây gần mười thế kỷ. Được thành lập năm 1149 dưới triều vua Lý Anh Tông, thương cảng cổ Vân Đồn từng là một trong những trung tâm giao thương quốc tế nhộn nhịp bậc nhất của Đại Việt, đồng thời giữ vai trò cửa ngõ chiến lược trong bảo vệ an ninh biển và kết nối giao lưu văn hóa thời phong kiến.

Sau gần 10 thế kỷ giữ vai trò là cửa ngõ giao thương quan trong của Việt Nam, thương cảng cổ Vân Đồn đã được Thủ tướng Chính phủ quyết định xếp hạng là Di tích quốc gia đặc biệt, góp phần ghi nhận và bảo tồn các giá trị lịch sử biển đảo. Ảnh: Công Đạt/Báo Ảnh Việt Nam

Hoạt động vân tải hàng hóa ở thương cảng Vân Đồn. Ảnh: Công Đạt/Báo Ảnh Việt Nam

Thời kỳ vàng son ấy không chỉ là niềm tự hào của sử sách, mà còn trở thành nguồn cảm hứng bền bỉ nuôi dưỡng khát vọng vươn ra biển lớn của người dân Quảng Ninh. Từ nền tảng truyền thống đó, Quảng Ninh hôm nay đang chuyển mình mạnh mẽ để viết tiếp câu chuyện phát triển kinh tế biển trong thời đại mới.

Tính đến đầu năm 2026, tỉnh Quảng Ninh có 15 cảng biển, 44 cầu cảng với tổng chiều dài gần 7km cùng 3 bến phao. Hệ thống 11 tuyến luồng hàng hải trọng yếu như Hòn Gai - Cái Lân, Cẩm Phả, Vạn Gia… với tổng chiều dài gần 120km đã hình thành mạng lưới giao thông đường thủy thông suốt và linh hoạt. Bên cạnh đó, 8 tuyến quốc lộ và 2 tuyến cao tốc với tổng chiều dài khoảng 600km được kết nối đồng bộ với các khu bến cảng trọng điểm như Cái Lân, Yên Hưng, Cẩm Phả, Vạn Gia và Mũi Chùa, tạo nên hệ thống hạ tầng liên hoàn giữa cảng biển và giao thông đường bộ.

Hoạt động vận tải hàng hóa ở cảng Cái Lân. Ảnh: Trịnh Bộ/Báo Ảnh Việt Nam

Nhờ kết cấu hạ tầng đồng bộ và hiện đại, Quảng Ninh đang phát huy hiệu quả lợi thế cảng biển của mình. Các khu vực như Hòn Nét - Cẩm Phả có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải tới 120.000 tấn, trong khi các bến cảng tổng hợp, container và hàng rời có thể khai thác tàu trọng tải khoảng 85.000 tấn, cho thấy năng lực khai thác ngày càng được nâng cao.

Mục tiêu của Quảng Ninh không chỉ dừng lại ở việc mở rộng quy mô cảng biển. Tỉnh đang hướng tới gia tăng tỷ trọng kinh tế biển trong GRDP, tạo đột phá chiến lược và hình thành cụm kinh tế biển đa ngành. Theo định hướng đến năm 2030, Quảng Ninh phấn đấu trở thành một trung tâm kinh tế biển bền vững hàng đầu Việt Nam, đồng thời khẳng định vai trò là cửa ngõ trung chuyển hàng hóa quan trọng của vùng Đông Bắc.

Hệ thống cảng biển hiện đại cũng đang tạo động lực mạnh mẽ cho ngành logistics và hoạt động xuất nhập khẩu của tỉnh. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu của các doanh nghiệp trên địa bàn đạt 4,122 tỷ USD, tăng 16,5% so với năm 2024; kim ngạch nhập khẩu đạt 4,560 tỷ USD, tăng 16,2%. Trong quý I/2026, xuất khẩu tiếp tục đạt 1,074 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước, còn nhập khẩu đạt 1,135 tỷ USD, tăng 9,9%.

Cảng Cái Lân là liên doanh giữa tập đoàn Carrix (Mỹ) và Công ty cổ phần đầu tư cảng Cái Lân, sở hữu hệ thống cơ sở hạ tầng hiện đại được đầu tư đồng bộ với công nghệ tiên tiến. Ảnh: Công Đạt/Báo Ảnh Việt Nam

 

Trước triển vọng đó, ông Nguyễn Duy Minh, Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam (VLA), nhận định: “Với những lợi thế, tiềm năng nổi trội, cùng quyết tâm mạnh mẽ của tỉnh và nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp và người dân, Quảng Ninh hội tụ đầy đủ điều kiện để trở thành một trong những đầu mối logistics quan trọng, trung tâm phân phối và trung chuyển hàng hóa đa phương thức kết nối vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ với cả nước, khu vực và quốc tế”.

Hải Phòng - Vươn tầm quốc tế với tư duy số và tầm nhìn chiến lược

Từ Quảng Ninh xuôi về phía Tây Nam, dòng chảy logistics tiếp tục hòa vào nhịp phát triển sôi động của thành phố Hải Phòng - trung tâm cảng biển lớn nhất miền Bắc Việt Nam và là cửa ngõ hàng hải quốc tế quan trọng của cả nước.

Hải Phòng là một trong số ít địa phương của Việt Nam hội tụ đầy đủ 5 phương thức vận tải: đường biển, đường sông, đường sắt, đường bộ và hàng không. Lợi thế này, kết hợp với hệ thống cảng biển hiện đại, đặc biệt là cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải khoảng 100.000 tấn, giúp Hải Phòng trở thành điểm kết nối quan trọng của các tuyến vận tải biển quốc tế.

Bốc dỡ container tại cảng Đình Vũ. Ảnh: Trịnh Bộ/Báo Ảnh Việt Nam

Theo quy hoạch phát triển đến năm 2030, sản lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng Hải Phòng dự kiến đạt từ 175,4 đến 215,5 triệu tấn. Thành phố không chỉ thực hiện chức năng bốc xếp và lưu chuyển hàng hóa truyền thống mà còn đang chuyển dịch mạnh sang các dịch vụ logistics có giá trị gia tăng cao, gắn với các tuyến hàng hải quốc tế lớn.

Ông Nguyễn Văn Thành, Giám đốc Sở Công Thương Hải Phòng, cho biết: “Hải Phòng có vị trí địa lý thuận lợi, hạ tầng giao thông đồng bộ và đặc biệt là hệ thống cảng biển hiện đại. Điều này tạo nền tảng vững chắc để thành phố trở thành trung tâm logistics quan trọng, không chỉ của miền Bắc mà còn vươn tầm quốc tế”.

Điểm nổi bật của hệ thống cảng Hải Phòng hiện nay là quá trình chuyển đổi số trong khai thác và quản lý cảng biển. Hệ thống Smart Gate đã được triển khai tại nhiều cảng, cho phép tự động hóa quy trình giao nhận hàng hóa, giảm thời gian chờ đợi và tăng tính minh bạch trong hoạt động khai thác. Các công nghệ định vị và giám sát hành trình cũng được tích hợp trên thiết bị nâng hạ và phương tiện vận tải nội bộ nhằm tối ưu hóa chi phí vận hành.

Công tác điều hành tại Phòng điều hành cảng Đình Vũ. Ảnh: Công Đạt/Báo Ảnh Việt Nam

Hoạt động bốc dỡ container tại cảng PTSC Đình Vũ. Ảnh: Trịnh Bộ/Báo Ảnh Việt Nam

Bãi container cảng Đình Vũ có diện tích 4,4 hecta với sức chứa tối đa gần 3.000 teu. Ảnh: Công Đạt/Báo Ảnh Việt Nam

Song song với số hóa, Hải Phòng tiếp tục đẩy mạnh đầu tư hạ tầng logistics quy mô lớn. Thành phố dự kiến huy động hơn 78.000 tỷ đồng để phát triển hệ thống cảng biển đến năm 2030, tập trung vào hạ tầng hàng hải công cộng, bến cảng dịch vụ và các trung tâm logistics tại Đình Vũ - Cát Hải, Nam Đình Vũ và VSIP. Giai đoạn đến năm 2030, Hải Phòng đặt mục tiêu hình thành từ 1 đến 3 khu dịch vụ logistics cấp quốc gia, hướng tới tốc độ tăng trưởng của ngành logistics đạt khoảng 30-35%/năm.

Đánh giá về tiềm năng phát triển của Hải Phòng, bà Trần Thị Hồng Minh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, nhận định: “Hải Phòng có nhiều lợi thế để phát triển logistics và khu thương mại tự do. Việc tận dụng hiệu quả lợi thế về vị trí địa lý, hạ tầng và nguồn nhân lực sẽ giúp Hải Phòng sớm trở thành trung tâm logistics của khu vực phía Bắc và quốc tế”.

Cùng chung định hướng đó, ông Bùi Ngọc Hải, Phó trưởng Ban Quản lý Khu Kinh tế Hải Phòng, khẳng định: “Chúng tôi đang nỗ lực xây dựng Hải Phòng trở thành một trung tâm logistics hiện đại, hiệu quả và đẳng cấp quốc tế. Điều này không chỉ nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp địa phương mà còn đóng góp vào sự phát triển chung của cả vùng và đất nước”.

Cảng nước sâu Lạch Huyện (Hải Phòng) có khả năng tiếp nhận tàu container siêu lớn trọng tải lên đến 100.000 - 160.000 DWT, khai thác các tuyến vận tải trực tiếp đến châu Âu và Bắc Mỹ mà không phải trung chuyển qua cảng nước ngoài. Ảnh: Việt Cường/Báo Ảnh Việt Nam

Bãi chứa container và hàng hóa tại cảng Tân Vũ. Ảnh: Trịnh Bộ/Báo Ảnh Việt Nam

Nhìn một cách tổng thể, sức mạnh logistics của vùng Bắc Bộ không nằm ở từng địa phương riêng lẻ mà ở sự liên kết và bổ trợ giữa Quảng Ninh và Hải Phòng. Nếu Quảng Ninh có lợi thế về không gian vịnh sâu, luồng hàng hải tự nhiên thuận lợi và quỹ đất rộng để phát triển các khu bến siêu trọng tải cùng cụm kinh tế biển đa ngành, thì Hải Phòng nổi bật với năng lực trung chuyển quốc tế đa phương thức, hệ thống khu công nghiệp - đô thị gắn với dịch vụ logistics hiện đại và mức độ số hóa cao.

Hai hệ thống cảng biển này không cạnh tranh trực tiếp mà bổ sung cho nhau, tạo thành mạng lưới liên hoàn trên Vịnh Bắc Bộ. Hàng hóa từ các tỉnh phía Bắc và các hành lang kinh tế xuyên biên giới có thể linh hoạt lựa chọn cụm cảng Quảng Ninh hoặc Hải Phòng tùy theo chiến lược chuỗi cung ứng, qua đó gia tăng sức hấp dẫn đối với các tập đoàn vận tải biển và logistics toàn cầu.

Đóng hàng gỗ nghiền xuất khẩu sang Nhật Bản tại cảng Cái Lân. Ảnh: Thông Thiện/Báo Ảnh Việt Nam

Hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa tại cảng Lạch Huyện. Ảnh: Việt Cường/Báo Ảnh Việt Nam

Đặc biệt, bức tranh phát triển đó càng có ý nghĩa chiến lược khi được đặt trong tinh thần Nghị quyết số 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh. Hệ thống cảng biển Quảng Ninh và Hải Phòng đang trở thành minh chứng sinh động cho quá trình hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế biển hiện đại, nâng cao năng lực logistics quốc gia và tăng cường vị thế của Việt Nam trong mạng lưới hàng hải khu vực và quốc tế./.

• Bài: Thông Thiện - Ảnh: Trịnh Bộ, Công Đạt, Thông Thiện/Báo ảnh Việt Nam

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/trai-tim-he-thong-logistics-vung-bac-bo-464368.html