Năm nay đã 90 tuổi, mắt đã mờ, bà Phạm Thị Luồn vẫn nhớ rõ đêm bom năm 1967 cướp đi nhiều người thân trong gia đình và quyết định lên đường nhập ngũ của người em trai. Hơn nửa thế kỷ sau ngày em hy sinh, bà vẫn đau đáu mong tìm được nơi em yên nghỉ. Khi biết Nhà nước triển khai thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ, bà có thêm hy vọng. Với những người già yếu, không thể đi lại như bà được lực lượng chức năng đến tận nhà lấy mẫu, giúp hành trình tìm lại danh tính liệt sĩ không bị gián đoạn bởi tuổi tác hay bệnh tật.
Chia sẻ nỗi mong ngóng của những gia đình liệt sĩ
Đại úy Phạm Quốc Trung, Cảnh sát khu vực phường Sài Gòn đưa chúng tôi đến hai căn hộ tại những khu chung cư lâu năm ở khu vực trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh. Đường đi, lối vào các căn hộ khá phức tạp nhưng nhờ nắm vững địa bàn, cảnh sát khu vực đã giúp đoàn công tác lần lượt gặp được gia đình ông Võ Văn Kháng và bà Phạm Thị Luồn - hai trường hợp thân nhân liệt sĩ tuổi cao, sức khỏe yếu không thể trực tiếp đến điểm thu mẫu.
Lấy mẫu ADN tại nhà ông Võ Văn Kháng sinh năm 1942, phường Sài Gòn, có cậu ruột là liệt sĩ Trần Văn Bổ. Ảnh: Hồng Đạt - TTXVN
Tích hợp sinh trắc học ngay tại nhà bà Phạm Thị Luồn, 90 tuổi, phường Sài Gòn, có em trai là liệt sĩ Phạm Văn Hức. Ảnh: Hồng Đạt - TTXVN
Ông Kháng sinh năm 1942 có cậu ruột là liệt sĩ Trần Văn Bổ. Suốt 4 năm qua, ông bị suy thận, phải nằm một chỗ, không còn đủ sức khỏe để trò chuyện. Thay chồng chia sẻ, bà Trần Bạch Huệ, 77 tuổi nói: “Tôi rất xúc động khi thấy Nhà nước quan tâm, hỗ trợ các gia đình tìm kiếm, đưa hài cốt liệt sĩ về an táng. Tôi thực sự biết ơn vì sự quan tâm này”.
Với gia đình ông Kháng, việc cán bộ đến tận nhà thu nhận mẫu ADN không chỉ giúp người thân tuổi cao, bệnh tật có điều kiện tham gia chương trình mà còn thể hiện sự quan tâm cụ thể đối với những gia đình vẫn đang mong ngóng tin tức liệt sĩ. Ở tuổi mà việc đi lại đã trở thành trở ngại, sự hỗ trợ ấy giúp hy vọng tìm kiếm người thân không bị bỏ lại phía sau.
Trong căn hộ cũ nằm sâu bên trong khu chung cư trên đường Nguyễn Siêu, phường Sài Gòn, bà Phạm Thị Luồn, 90 tuổi nhớ lại biến cố của gia đình ở quê nhà Nghệ An cách đây gần 60 năm: “Năm 1967, khi máy bay của đế quốc Mỹ ném bom miền Bắc, trong làng của tôi nhà nào cũng có một hầm trú ẩn. Đêm hôm đó khoảng 20 giờ tối, căn hầm của gia đình tôi bị bom đánh sập, khiến mẹ, em gái, em dâu, chị dâu đang mang thai và người cháu thiệt mạng. Tôi và em trai Phạm Văn Hức thoát chết vì không ở nhà”.
Sau khi cúng đủ 49 ngày cho những người thân đã mất, em trai bà thông báo quyết định nhập ngũ. Bà kể: “Tôi hỏi nhà có anh đi bộ đội sao em phải đi nữa. Hức mới trả lời tôi là ‘Em đi trả thù cho mẹ’. Vậy là em tôi lên đường và đó cũng là lời cuối cùng hai chị em tôi nói với nhau”. Ông Phạm Văn Hức nhập ngũ năm 1967, đến năm 1973 hy sinh khi đang là đảng viên. Từ đó đến nay, gia đình vẫn chưa tìm được nơi an nghỉ của liệt sĩ.
“Biết được Nhà nước có chủ trương lấy mẫu ADN, tôi cũng mong muốn tìm kiếm được liệt sĩ là em của tôi. Tôi cảm thấy rất may mắn và biết ơn vì có chương trình này. Nếu tìm được em thì gia đình cũng yên tâm, không còn gì phải ân hận nữa”, bà Luồn bày tỏ.
Không bỏ sót thân nhân trong hành trình xác định danh tính liệt sĩ
Để những trường hợp như bà Luồn, ông Kháng không bị bỏ sót, cảnh sát khu vực giữ vai trò quan trọng trong việc rà soát, xác minh hoàn cảnh, kết nối với gia đình và sắp xếp thời gian phù hợp cho đoàn thu mẫu.
Đại úy Phạm Quốc Trung, Cảnh sát khu vực phường Sài Gòn cho biết: “Qua rà soát, địa bàn có hai trường hợp thân nhân liệt sĩ không thể đi lại. Tôi đã phối hợp với Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (PC06), Công an Thành phố xác minh thông tin, vận động gia đình và sắp xếp để tổ công tác đến tận nhà thu nhận mẫu ADN. Những trường hợp người thân tuổi cao, mắc bệnh, việc bố trí thời gian lấy mẫu cũng gặp khó khăn do các thành viên trong gia đình bận công việc hoặc không còn đủ sức khỏe. Vì vậy, tôi cũng chủ động nắm bắt hoàn cảnh, trao đổi với gia đình để thống nhất lịch trình, tạo điều kiện cho đoàn công tác triển khai thuận lợi”.
Theo Đại tá Ngô Xuân Thọ, Trưởng Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Công an Thành phố Hồ Chí Minh, trong đợt thu mẫu thứ hai năm 2026, Bộ Công an phối hợp với Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, Sở Nội vụ và chính quyền 168 phường, xã, đặc khu trên địa bàn rà soát, vận động 6.927 thân nhân liệt sĩ tham gia.
Việc thu mẫu diễn ra từ ngày 12 đến 17/11 tại ba điểm ở phường Phú Nhuận, phường Thủ Dầu Một và phường Bà Rịa. Đặc biệt, Thành phố bố trí 3 tổ công tác lưu động đến tận nhà thu nhận mẫu ADN đối với những thân nhân tuổi cao, sức khỏe yếu, không có khả năng đi lại; đồng thời phối hợp với đơn vị đồng hành tổ chức phương tiện đưa đón thân nhân đến các điểm thu mẫu và trở về nhà.
Đại tá Ngô Xuân Thọ nhấn mạnh, lực lượng chức năng phấn đấu thu nhận mẫu ADN của 100% trong số 6.927 thân nhân đã được rà soát. Đối với những trường hợp chưa liên lạc được, Công an Thành phố sẽ tìm mọi cách xác minh, tìm kiếm thông tin để kết nối với gia đình, bố trí phương tiện đưa đón hoặc tổ chức lấy mẫu tại nhà. Mục tiêu là không bỏ sót thân nhân thuộc diện lấy mẫu, tạo thêm cơ hội xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Đây là hoạt động thiết thực hưởng ứng “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” của Ban Chỉ đạo quốc gia và kế hoạch cao điểm của Bộ Công an. Theo kế hoạch, các mẫu sinh phẩm được thu nhận trên cơ sở tự nguyện, bảo đảm quy trình và bảo mật thông tin cá nhân, phục vụ xây dựng cơ sở dữ liệu ADN để đối sánh với mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính đang được quy tập tại các nghĩa trang trên cả nước. Kết quả thu nhận cũng được cập nhật, kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Đề án 06.
Mỗi mẫu ADN được tiếp nhận là một cơ hội bổ sung dữ liệu khoa học, góp phần kết nối thân nhân với những hài cốt liệt sĩ chưa rõ danh tính. Với bà Luồn, ông Kháng và hàng nghìn gia đình khác, mong mỏi sau cùng rất giản dị: Biết người thân đang nằm ở đâu, được gọi đúng tên và có ngày trở về với quê hương, gia đình./.
https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/tin-van/thu-mau-adn-tan-nha-tiep-them-hy-vong-cho-gia-dinh-liet-si-477494.html