Chủ tọa chủ trì buổi hội thảo. Ảnh: Chanh Đa - TTXVN  

Trên cơ sở đó, các đại biểu đề xuất nhiều giải pháp nhằm nâng cao giá trị hạt gạo, phát triển sản xuất theo hướng bền vững, chất lượng cao và thích ứng biến đổi khí hậu.

Phát biểu khai mạc ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho biết: Là địa phương có nhiều tiềm năng, lợi thế trong phát triển ngư – nông – lâm nghiệp. Diện tích lúa tại tỉnh Cà Mau hiện có hơn 185.000 ha (trong đó khoảng 50% diện tích lúa - tôm), sản lượng tương đương 1,8 triệu tấn/năm. Tuy nhiên, diện tích chỉ mới thực hiện liên kết chỉ mới đạt khoảng 16,7% sản lượng.

Việc triển khai các mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, lúa an toàn, lúa hữu cơ và đặc biệt là các mô hình lúa giảm phát thải thuộc Đề án 01 triệu ha lúa bước đầu mang lại hiệu quả rõ nét. Tỉnh Cà Mau đăng ký với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) 54.680 ha đến năm 2030, nhưng hiện nay mới triển khai khoảng 1.380 ha. Quy mô thực hiện còn hạn chế; liên kết tiêu thụ trong mô hình vẫn chưa ổn định.

Tại hội thảo, đại diện các đơn vị, địa phương, doanh nghiệp đã cùng phân tích, đề xuất giải pháp để tháo gỡ các điểm nghẽn như: vấn đề thực hiện hợp đồng; khó khăn về tín dụng; phân tích, dự báo thị trường nông sản; vai trò của doanh nghiệp đầu tàu; năng lực của các hợp tác xã; thị trường tín chỉ carbon... Nhất là các đề xuất, tập trung vào các nhóm giải pháp trọng tâm như: hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị; nâng cao năng lực quản trị và tổ chức sản xuất của hợp tác xã; thu hút doanh nghiệp đầu tư phát triển vùng nguyên liệu; đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số trong sản xuất và tiêu thụ; cũng như phát triển các mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh.

  Anh hùng lao động Hồ Quang Cua, “cha đẻ” của gạo ST24, ST25 chia sẻ tại hội thảo. Ảnh: Chanh Đa - TTXVN  

Tiến sĩ Trần Minh Hải, Phó Hiệu trưởng Trường Chính sách công và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) chia sẻ, trong suốt nhiều năm qua, nền nông nghiệp Việt Nam luôn phải đối mặt với nghịch lý cố hữu: điệp khúc “được mùa, rớt giá”; nỗi lo thường trực về chi phí đầu vào tăng cao; rủi ro từ thiên tai, dịch bệnh. Tình trạng người nông dân thừa nông sản trong khi doanh nghiệp lại thiếu nguyên liệu đạt chuẩn. Nguyên nhân sâu xa đến từ phương thức sản xuất còn manh mún, nhỏ lẻ, thiếu liên kết và chưa thực sự gắn kết với tín hiệu thị trường. Trong bối cảnh đó, phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị – hình thức hợp tác giữa Nông dân – Hợp tác xã – Doanh nghiệp – đã trở thành xu thế tất yếu và là lời giải căn cơ cho bài toán phát triển nông nghiệp bền vững.

Anh hùng lao động Hồ Quang Cua, “cha đẻ” của gạo ST24, ST 25 cho rằng, vai trò của đăng ký thương hiệu không chỉ là một thủ tục hành chính, mà là “lá chắn pháp lý” sống còn đối với doanh nghiệp - đặc biệt trong ngành nông sản như lúa gạo, nơi giá trị sản phẩm gắn chặt với uy tín và nguồn gốc.

  Nông dân xã Phước Long (tỉnh Cà Mau) thu hoạch lúa vụ Đông Xuân. Ảnh: Chanh Đa - TTXVN  

“Trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh quốc tế, thương hiệu càng trở nên quan trọng. Các sản phẩm nông nghiệp Việt Nam, như gạo chất lượng cao, ngày càng tham gia sâu vào thị trường toàn cầu. Nếu không đăng ký bảo hộ tại các thị trường xuất khẩu, doanh nghiệp có thể mất quyền sử dụng chính thương hiệu của mình ở nước ngoài - một thực tế đã từng xảy ra với nhiều nông sản. Điều này không chỉ gây thiệt hại kinh tế mà còn ảnh hưởng đến hình ảnh quốc gia”, ông Hồ Quang Cua nhấn mạnh.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, việc liên kết tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp giữa các doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân góp phần giảm sự phụ thuộc vào thương lái, giảm chi phí qua các khâu trung gian nhằm tăng lợi nhuận cho các bên tham gia, đồng thời giúp cho người tiêu dùng tiếp cận được với các sản phẩm nông sản, thực phẩm an toàn, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và giá cả hợp lý.

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp lớn đã tham gia vào chuỗi giá trị sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông sản, thủy sản. Các doanh nghiệp cung cấp giống, kỹ thuật và hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm, tạo điều kiện cho người dân tiêu thụ sản phẩm với giá trị gia tăng cao hơn.

Bên cạnh những thuận lợi, Sở Nông nghiệp tỉnh Cà Mau nhận định, khó khăn lớn nhất là vẫn tồn tại tình trạng phá vỡ hợp đồng khi giá thị trường biến động còn phổ biến. Số lượng doanh nghiệp thực sự đầu tư sâu vào chuỗi liên kết còn ít.

Cùng đó, kết cấu hạ tầng phục vụ sản xuất lúa chất lượng cao và phát thải thấp của tỉnh chưa được đồng bộ, đặc biệt vùng sản xuất phía Nam tỉnh Cà Mau một số công trình cống, trạm bơm, đường giao thông nội đồng… đã được đầu tư nhưng xuống cấp; một số vùng sản xuất cần đầu tư xây dựng mới cống, trạm bơm, hoàn chỉnh ô đê bao, nạo vét kênh mương bị bồi lắng… để đảm bảo diện tích lúa tưới tiêu chủ động, quản lý xâm nhập mặn, quản lý nước nội đồng và thuận lợi cho máy móc vận hành, di chuyển cũng như vận chuyển nông sản tiêu thụ.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử cho hay, trong thời gian tới, tỉnh Cà Mau xác định phát triển ngành lúa gạo theo hướng bền vững, chất lượng cao, phát thải thấp và thích ứng biến đổi khí hậu. Trong đó, tập trung đẩy mạnh mô hình sản xuất sinh thái, đặc biệt là tôm – lúa; tăng cường ứng dụng khoa học – công nghệ, chuyển đổi số; xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, có truy xuất nguồn gốc.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị với sự tham gia của “4 nhà”: Nhà nước – nhà khoa học – doanh nghiệp – nông dân. Hợp tác xã giữ vai trò cầu nối tổ chức sản xuất, doanh nghiệp đóng vai trò dẫn dắt thị trường, còn người nông dân là chủ thể sản xuất.

Tỉnh Cà Mau sẽ tiếp tục đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp ký kết hợp đồng bao tiêu, phát triển thị trường trong nước và xuất khẩu; đồng thời, đồng hành cùng doanh nghiệp, hợp tác xã và bà con nông dân; tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ cơ chế, chính sách nhằm phát triển ngành hàng lúa gạo theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững.

Tại hội thảo, đại diện các doanh nghiệp, hợp tác xã đã ký kết các biên bản ghi nhớ hợp đồng bao tiêu sản phẩm, hợp đồng liên kết sản phẩm./.

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/tin-van/thao-go-diem-nghen-phat-trien-chuoi-gia-tri-lua-gao-tai-ca-mau-442629.html