Lục bình dày đặc trên sông Vàm Cỏ Tây tại khu vực dòng chảy yếu, gây khó khăn cho việc lưu thông. Ảnh: Bùi Giang - TTXVN

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, Tây Ninh quản lý hệ thống sông, kênh, rạch rộng lớn, gồm sông Vàm Cỏ Đông dài khoảng 185 km, Vàm Cỏ Tây 163 km, sông Sài Gòn 40 km và sông Soài Rạp 10 km. Ngoài ra, trên địa bàn có hơn 240 kênh, rạch chảy ra sông Vàm Cỏ Đông, Vàm Cỏ Tây với tổng chiều dài khoảng 9.529 km; hồ Dầu Tiếng có khoảng 27.000 ha diện tích mặt nước.

Lục bình phát sinh, tích tụ tại nhiều đoạn sông, kênh, rạch, nhất là vào mùa khô khi dòng chảy chậm; tập trung nhiều tại các đoạn sông cong, khu vực dòng chảy yếu, cửa kênh, rạch hoặc nơi có cọc, chà, vật cản. Tình trạng này gây cản trở giao thông đường thủy, ảnh hưởng tiêu thoát nước, sản xuất nông nghiệp, cảnh quan, môi trường và đời sống người dân. Nếu không được kiểm soát từ các kênh, rạch, lục bình tiếp tục phát tán, tập trung trên các tuyến sông chính, làm tăng phạm vi, khối lượng và chi phí xử lý.

Theo ông Trần Khắc Phục, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Tây Ninh, việc triển khai nhiều phương án trục vớt, xử lý lục bình góp phần giảm mật độ tại một số thời điểm, duy trì giao thông đường thủy, tiêu thoát nước, sản xuất và sinh hoạt. Tuy nhiên, việc xử lý chủ yếu tập trung vào lục bình đã tích tụ trên sông, chưa kiểm soát đồng bộ nguồn phát sinh từ kênh, rạch và chưa hình thành được phương án xử lý ổn định, lâu dài. Bên cạnh đó, thiết bị, phương tiện còn hạn chế, chi phí đầu tư, vận hành lớn; bãi tập kết, đường vận chuyển và cơ sở tiếp nhận sau thu gom còn khó khăn. Đầu ra của lục bình chưa ổn định, việc tận dụng làm phân hữu cơ, giá thể mới chủ yếu ở quy mô nghiên cứu, thử nghiệm.

Để khắc phục những hạn chế trên, Tây Ninh đã đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ trong thu gom, xử lý và tận dụng lục bình. Từ năm 2021 đến nay, tỉnh đã triển khai 5 nhiệm vụ khoa học và công nghệ về thu gom, xử lý và tận dụng lục bình. Một số nhiệm vụ đã hoàn thành, chế tạo được thiết bị thu gom, trục vớt, tiền xử lý, cuộn lục bình và xây dựng mô hình sản xuất phân hữu cơ từ lục bình quy mô 300 tấn. Giai đoạn 2026-2028, tỉnh tiếp tục hoàn thiện, thử nghiệm và chuyển giao hệ thống thiết bị xử lý lục bình trên sông, kênh, rạch; đồng thời chuẩn bị triển khai nhiệm vụ hoàn thiện thiết bị thu gom, tiền xử lý và quy trình sản xuất phân hữu cơ, giá thể từ lục bình tại Tây Ninh. Đây là cơ sở để từng bước hình thành quy trình thu gom, xử lý và tận dụng lục bình theo hướng kinh tế tuần hoàn.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Tây Ninh Trần Khắc Phục, thực tế cho thấy cần chuyển từ phương thức xử lý tập trung, mang tính tình huống sang quản lý, kiểm soát và xử lý thường xuyên ngay tại địa bàn; phát hiện, xử lý từ sớm tại các kênh, rạch, không để lục bình tích tụ, phát tán ra các tuyến sông chính. UBND các xã, phường cần chủ động rà soát, xác định vị trí phát sinh, mức độ ảnh hưởng và điều kiện thực tế để xây dựng phương án xử lý; lựa chọn thiết bị, công nghệ phù hợp từng khu vực, kết hợp trục vớt với băm, ép hoặc cuộn để giảm thể tích, thuận lợi vận chuyển và tận dụng lục bình sau thu gom.

Trên cơ sở rà soát, Sở Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị UBND tỉnh Tây Ninh chỉ đạo UBND các xã, phường chịu trách nhiệm quản lý, kiểm soát và xử lý lục bình trên các tuyến sông, kênh, rạch thuộc địa bàn. Địa phương thường xuyên rà soát, xác định vị trí, phạm vi, mức độ tập trung, khối lượng và mức độ ảnh hưởng để phân loại khu vực cần xử lý khẩn cấp, khu vực phải kiểm soát thường xuyên và khu vực có điều kiện thu gom, tận dụng lục bình làm phân hữu cơ, giá thể.

Đồng thời, các sở, ngành liên quan cần rà soát, đánh giá và hướng dẫn chuyển giao các thiết bị, quy trình, công nghệ xử lý lục bình đã được nghiệm thu, đủ điều kiện ứng dụng; hướng dẫn các địa phương quản lý, thu gom, xử lý, tận dụng lục bình gắn với yêu cầu bảo vệ môi trường. Qua đó, từng bước chuyển từ xử lý khi lục bình đã ùn ứ sang kiểm soát ngay từ kênh, rạch, kết hợp ứng dụng công nghệ và tận dụng lục bình sau thu gom.

Thực tế từ năm 2011 đến hết tháng 11/2025, tỉnh đã triển khai nhiều phương án trục vớt, xử lý lục bình với tổng kinh phí trên 30 tỷ đồng. Giai đoạn 2011-2013, tỉnh ký hợp đồng xử lý trị giá gần 5 tỷ đồng nhưng phải chấm dứt từ tháng 5/2013 do thiếu thiết bị, bãi tập kết, đường vận chuyển và đầu ra không ổn định. Giai đoạn 2015-2016, các địa phương tổ chức tháo dỡ vật cản, đẩy đuổi, trục vớt lục bình trên sông Vàm Cỏ Đông và hệ thống kênh, rạch, kinh phí gần 1,3 tỷ đồng, góp phần giảm đáng kể lượng lục bình. Từ năm 2017-2020, tỉnh tiếp tục xử lý với kinh phí 9,7 tỷ đồng, kết hợp với việc xử lý tại các kênh, rạch chảy ra sông Vàm Cỏ Đông. Giai đoạn 2022-2025, tỉnh thực hiện hợp đồng trị giá gần 14 tỷ đồng để trục vớt, xử lý lục bình. Tuy nhiên, một số thời điểm vẫn xảy ra ùn ứ cục bộ do phạm vi xử lý rộng, thiết bị hạn chế, thiếu bãi tập kết và đường vận chuyển./.

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/tin-van/tay-ninh-chuyen-huong-xu-ly-luc-binh-theo-huong-chu-dong-thuong-xuyen-466284.html