Quang cảnh Hội thảo. Ảnh: Thu Hiền - TTXVN  

Hội thảo nhằm tham vấn ý kiến giới chuyên môn và các bên liên quan để xây dựng Đề án đặc thù phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Đề án này hướng tới mục tiêu phát triển có trọng tâm, mang tính liên vùng, phát huy tối đa lợi thế đặc thù và tạo ra những tác động rõ nét đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của toàn vùng.

Theo Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính, kết quả trao đổi tại hội thảo là cơ sở quan trọng để Tổ công tác hoàn thiện Đề án trình Bộ Khoa học và Công nghệ và các cấp có thẩm quyền xem xét. Sự kiện được kỳ vọng sẽ tạo ra cách tiếp cận phát triển mới, biến khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thành động lực trực tiếp nâng cao năng lực cạnh tranh, đưa Đồng bằng sông Cửu Long tăng trưởng nhanh và bền vững.

  Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Thu Hiền - TTXVN 

Cần Thơ có vai trò trung tâm hạt nhân của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ Nguyễn Văn Khởi đã đề xuất 3 định hướng phát triển trọng tâm phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số. Cụ thể, vùng tập trung phát triển nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây là thế mạnh cốt lõi và là yêu cầu cấp bách trong bối cảnh mô hình sản xuất nhỏ lẻ vẫn chiếm tới 68% tổng số hộ sản xuất, làm hạn chế khả năng áp dụng công nghệ và tiêu chuẩn hóa. Cùng với đó, hiện tượng nước biển dâng đang ảnh hưởng đến hơn 40% diện tích tự nhiên của vùng trong mùa khô. Cần Thơ đề xuất tập trung xây dựng các trung tâm nghiên cứu và chuyển giao công nghệ nông nghiệp hiện đại; nhân rộng các mô hình nông nghiệp thông minh, công nghệ sinh học, chuyển đổi số chuỗi giá trị và ứng dụng giải pháp thích ứng nước biển dâng.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng đô thị thông minh và kết nối liên vùng cũng cần được chú trọng, hướng tới mục tiêu quốc gia đạt tỷ trọng kinh tế số trong GDP khoảng 14,5% vào năm 2026 và 30% vào năm 2030. Lãnh đạo Cần Thơ đề xuất hỗ trợ phát triển hạ tầng dữ liệu, băng thông rộng, mạng 5G và tiến tới thí điểm 6G; ứng dụng công nghệ số trong quản lý tài nguyên, môi trường, giao thông, y tế, giáo dục; đồng thời tăng cường đào tạo kỹ năng số và nâng cao hiệu quả phối hợp liên vùng.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ cũng nhấn mạnh việc xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Hướng tới mục tiêu đến năm 2030 tổng đầu tư xã hội cho nghiên cứu và phát triển (R&D) đạt tối thiểu 2% (Quyết định 2227/QĐ-BKHCN) và nâng tỷ lệ nhân lực nghiên cứu lên 12 người/vạn dân giai đoạn 2026 - 2030, Cần Thơ kiến nghị ban hành các chính sách thúc đẩy liên kết "Đại học - Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp - Doanh nghiệp". Qua đó, đẩy nhanh quá trình thương mại hóa kết quả nghiên cứu, thu hút nhân tài và tạo động lực lan tỏa nguồn nhân lực chất lượng cao cho toàn vùng.

Tại hội thảo, các đại biểu và chuyên gia tập trung thảo luận 4 nhóm vấn đề trọng tâm làm cơ sở thực tiễn cho Đề án đặc thù phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vùng Đồng bằng sông Cửu Long gồm: Rà soát, lựa chọn các bài toán ưu tiên cần giải quyết bằng công nghệ và chuyển đổi số; làm rõ dư địa cùng các năng lực mới về hạ tầng, dữ liệu, nhân lực và hệ sinh thái liên vùng; đề xuất mô hình quản trị và cơ chế huy động, dùng chung nguồn lực; xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ và sản phẩm đột phá đến năm 2030 nhằm bảo đảm tính khả thi cho chuyển đổi mô hình tăng trưởng.

Đồng bằng sông Cửu Long là vùng trọng điểm nông nghiệp của cả nước, hiện đóng góp hơn 50% sản lượng lúa, khoảng 65% sản lượng thủy sản nuôi trồng, trên 70% sản lượng trái cây và hơn 90% kim ngạch xuất khẩu gạo toàn quốc; đồng thời là địa bàn sinh sống của khoảng 18% dân số cả nước. Năm 2025, tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) toàn vùng tăng khoảng 7,24%, đóng góp 12,2% vào GDP quốc gia. Tuy nhiên, mức tăng trưởng này được đánh giá là chưa tương xứng với tiềm năng và chưa đáp ứng yêu cầu phát triển bứt phá. Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số (từ 10%/năm trở lên) theo tinh thần Kết luận 18-KL/TW, vùng cần những động lực tăng trưởng mới dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Dư địa phát triển của vùng trong giai đoạn tới không chỉ dừng lại ở việc mở rộng quy mô sản xuất, mà phụ thuộc rất lớn vào khả năng phát triển chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc, hoàn thiện hạ tầng logistics, giảm phát thải, khai thác phụ phẩm và chuyển đổi sang mô hình sản xuất dựa trên dữ liệu và công nghệ. Bên cạnh đó, Đồng bằng sông Cửu Long đang phải đối mặt với nhiều bài toán liên ngành, liên tỉnh phức tạp như an ninh nguồn nước, xâm nhập mặn, sụt lún, sạt lở và tác động nặng nề của biến đổi khí hậu. Bối cảnh này đặt ra nhu cầu cấp thiết về ứng dụng các công nghệ quan trắc, dự báo, viễn thám, mô hình số, trí tuệ nhân tạo (AI) và các công cụ hỗ trợ ra quyết định hiện đại để quản trị hiệu quả không gian phát triển của vùng châu thổ./.

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/tin-van/tao-dong-luc-tang-truong-hai-con-so-vung-dong-bang-song-cuu-long-469063.html