Ông Dương Tấn Đức, nguyên Trưởng đoàn nghệ thuật dân tộc Chăm đánh giá cao các tiết mục tham gia biểu diễn, giới thiệu trích đoạn lễ hội, nghi thức sinh hoạt văn hóa truyền thống của dân tộc Chăm. Mỗi tiết mục đều mang một sắc thái, ý nghĩa đặc biệt khác nhau. Các tiết mục được trình diễn đúng theo hình thức nguyên bản từ xa xưa để lại cho đến ngày nay. Cụ thể Lễ hội Chàray, thường diễn ra vào tuần trăng của tháng 1 Chăm lịch mang tính chất dòng họ, gia đình. Lễ hội Pôchà Nưkành mang tính chất cộng đồng.

Sư cả Dương Quốc Khánh (ở xã Bắc Bình, tỉnh Lâm Đồng) phấn khởi cho biết, đoàn mang đến ngày hội tiết mục lễ phong chức, phong phẩm cho hệ phái đa thần. Đây là nghi lễ đặc trưng của đồng bào Chăm ở Lâm Đồng đã có từ lâu đời. Đoàn mong muốn tái hiện lại nghi lễ để đồng bào Chăm ở các địa phương trong cả nước thấy được nghi lễ văn hóa này vẫn còn tồn tại ở xã Bắc Bình, đồng thời là cơ hội để nghi lễ được bảo tồn và phát huy.

Ông Đoàn Xuân Thanh (người Chăm H’Roi ở tỉnh Gia Lai) chia sẻ, đoàn đồng bào Chăm tỉnh Gia Lai giới thiệu tới ngày hội nghề truyền thống đan lát. Từ đôi bàn tay khéo léo, người đan sẽ tạo thành những hoa văn đặc biệt có ý nghĩa đối với người Chăm. Tuy chỉ là sản phẩm đan lát phục vụ đời sống hằng ngày nhưng mỗi hoa văn trên giỏ lát đều có những ý nghĩa tượng trưng nhất định như trời, đất, hoa lá. Đối với chiếc gùi để gặt lúa, đi rẫy hoặc dùng trong các nghi lễ truyền thống, người Chăm tin rằng gùi là vật dụng quan trọng nhất nên phải được đan công phu. Đoàn cũng mong đồng bào Chăm, đồng bào các dân tộc, du khách thấy được nét đặc trưng của nghề đan lát.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Nguyễn Long Biên, Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm là sự kiện có ý nghĩa chính trị, văn hóa sâu sắc, nơi đồng bào dân tộc Chăm ở các địa phương gặp gỡ, giao lưu, trao đổi kinh nghiệm; đồng thời là dịp tôn vinh, giới thiệu giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Chăm tới bạn bè trong nước và quốc tế. Ngày hội thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa đồng bào Chăm trong công cuộc đổi mới, hội nhập và phát triển.

Ông Dave Paulson (du khách Hoa Kỳ) phấn khởi cho biết, khi đến du lịch tại Khánh Hòa, ông được trực tiếp tham quan, trải nghiệm hoạt động trong Ngày hội và cảm thấy rất vui. Việt Nam đã giữ gìn và bảo tồn nhiều nét đẹp văn hóa, đưa hoạt động văn hóa của các dân tộc lên sân khấu, trình diễn để du khách có thể chiêm ngưỡng, ghi lại những khoảnh khắc đẹp.

Trải qua chiều dài lịch sử, đồng bào Chăm tạo dựng nên một kho tàng văn hóa truyền thống phong phú và độc đáo. Đó là những tháp Chăm uy nghiêm in dấu thời gian; những lễ hội Katê, lễ Ramưwan giàu tính nhân văn; những làn điệu dân ca, dân vũ đằm thắm; những thanh âm rộn ràng của trống Ghinăng, Paranưng, tiếng kèn Saranai ngân vang giữa không gian lễ hội. Đó còn là những sắc màu thổ cẩm tinh tế, các sản phẩm gốm, môn thể thao truyền thống vừa uyển chuyển, vừa mạnh mẽ của các chàng trai, cô gái Chăm.

Mỗi giá trị văn hóa, thể thao truyền thống ấy không chỉ phản ánh đời sống tinh thần phong phú của đồng bào Chăm mà còn góp phần làm nên vẻ đẹp đa dạng của nền văn hóa Việt Nam thống nhất trong đa dạng./.