Từng được ví như “sa mạc” của Việt Nam bởi khí hậu khô nóng, ít mưa và nhiều vùng đất cát, Khánh Hòa đã tạo nên một diện mạo nông nghiệp đặc biệt trên chính những điều kiện tự nhiên khắc nghiệt đó. Những giàn nho xanh trĩu quả, cánh đồng măng tây, vùng nha đam trải dài… đang phủ xanh nhiều vùng đất khô hạn, đồng thời hình thành những sản phẩm nông nghiệp đặc trưng có giá trị kinh tế cao.

Sau khi Ninh Thuận và Khánh Hòa được sắp xếp, từ ngày 1/7/2025, vùng đất Ninh Thuận trước đây trở thành một phần không gian phát triển mới của tỉnh Khánh Hòa. Bước sang năm 2026, những cây trồng đặc thù của vùng đất nắng gió tiếp tục được duy trì, mở rộng theo hướng ứng dụng khoa học công nghệ, tiết kiệm nước, nâng cao chất lượng và gắn sản xuất với chế biến, tiêu thụ.

 

Thực tiễn sinh động tại vùng đất Ninh Thuận (nay thuộc tỉnh Khánh Hòa) trong những năm qua là minh chứng rõ nét và thuyết phục cho việc hiện thực hóa Nghị quyết số 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Khi Đảng ta nhấn mạnh chủ trương chuyển mạnh từ tư duy "sản xuất nông nghiệp" sang tư duy "kinh tế nông nghiệp", gắn liền với phát triển nông nghiệp xanh, sinh thái, tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu, thì những "tiểu sa mạc" khô cằn nắng gió nơi đây chính là nơi hiện thực hóa chủ trương đó một cách hiệu quả nhất.

Toàn cảnh đồng cừu An Hòa ở khu vực Bác Ái, tỉnh Khánh Hòa, giữa không gian đặc trưng của vùng đất khô hạn Ninh Thuận trước đây. Ảnh: Công Đạt/ Báo Ảnh Việt Nam

Bằng cách vượt qua tư duy canh tác truyền thống, người dân và chính quyền đã khéo léo biến bất lợi của tự nhiên thành lợi thế cạnh tranh. Những giàn nho áp dụng công nghệ tưới tiết kiệm, đạt chuẩn VietGAP, những cánh đồng măng tây, nha đam mang lại giá trị kinh tế đột phá từ 500 triệu đến hơn 1,2 tỷ đồng/ha/năm, hay việc hình thành hàng chục chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ và chuẩn hóa hệ thống chỉ dẫn địa lý... tất cả đang phác họa rõ nét bức tranh của một nền nông nghiệp hiện đại, thông minh. Đó không chỉ là câu chuyện đổi thay của một vùng đất, mà còn là kết quả của quá trình đưa các chủ trương, nghị quyết lớn của Đảng đi vào cuộc sống, tạo sinh kế bền vững cho người nông dân và kiến tạo không gian phát triển mới giàu tiềm năng.

Những cây nho móng tay trong khu vực trồng thử nghiệm, mở thêm lựa chọn về giống cho vùng chuyên canh nho của Ninh Thuận. Ảnh: Công Đạt/ Báo Ảnh Việt Nam

Biến bất lợi của tự nhiên thành lợi thế

Khí hậu khô nóng từng là trở ngại lớn đối với sản xuất nông nghiệp ở Ninh Thuận. Tuy nhiên, qua quá trình thích ứng, người dân đã lựa chọn những cây trồng phù hợp với điều kiện tự nhiên, trong đó cây nho trở thành hình ảnh đặc trưng của vùng đất này.

Theo số liệu cập nhật của địa phương, khu vực phía Nam tỉnh Khánh Hòa hiện có hơn 1.052 ha nho, tập trung tại các địa bàn Ninh Phước, Ninh Hải, Ninh Sơn, Xuân Hải, Phước Hậu… với sản lượng bình quân khoảng 26.000-28.000 tấn/năm. Các giống chủ lực gồm nho đỏ Red Cardinal, nho xanh NH01-48, nho hồng nhật NH01-152 và nho Black; một số giống mới như nho mẫu đơn, nho hạ đen, nho ngón tay đen cũng đang được đánh giá để nhân rộng.

Nhân viên Trang trại nông nghiệp hữu cơ Tiên Tiến chăm sóc măng tây, cây trồng đang được phát triển tại nhiều vùng sản xuất của Ninh Thuận nhờ khả năng thích nghi với khí hậu khô nóng. Ảnh: Công Đạt/ Báo Ảnh Việt Nam

Cùng với mở rộng giống, phương thức sản xuất cũng thay đổi. Hơn 31% diện tích nho tại khu vực Ninh Thuận trước đây đã áp dụng hệ thống tưới tự động, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP và hữu cơ. Nhờ áp dụng kỹ thuật mới, nhà màng, tưới tiết kiệm và các biện pháp quản lý dịch hại, thu nhập từ một số mô hình trồng nho có thể đạt hơn 1,2 tỷ đồng/ha/năm.

Vùng nguyên liệu nha đam tại Ninh Thuận, nay thuộc tỉnh Khánh Hòa, cung cấp nguồn nguyên liệu cho các cơ sở sơ chế, chế biến và sản xuất các sản phẩm từ nha đam. Ảnh: Công Đạt/ Báo Ảnh Việt Nam

Không chỉ nho, măng tây xanh và nha đam cũng trở thành những cây trồng thích nghi tốt với vùng đất khô hạn. Hiện khu vực Ninh Thuận cũ có hơn 300 ha măng tây xanh và khoảng 350 ha nha đam. Tại một số địa phương, việc chuyển đổi diện tích đất lúa kém hiệu quả sang trồng măng tây và nha đam giúp người dân đạt thu nhập khoảng 500-800 triệu đồng/ha/năm, đồng thời giảm nhu cầu sử dụng nước tưới.

Những cánh đồng xanh vì thế không chỉ làm thay đổi cảnh quan của vùng đất từng được gọi là “tiểu sa mạc”, mà còn cho thấy khả năng thích ứng của người nông dân trước điều kiện khí hậu khắc nghiệt.

Hướng tới nền nông nghiệp xanh, công nghệ cao

Từ những mô hình sản xuất riêng lẻ, nông nghiệp khu vực Ninh Thuận đang chuyển dần sang sản xuất tập trung, liên kết với doanh nghiệp và ứng dụng công nghệ cao. Theo báo cáo của ngành nông nghiệp Khánh Hòa, diện tích sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao của tỉnh hiện đạt khoảng 720,35 ha, tập trung vào các cây trồng như nho, táo, măng tây, dưa lưới… Các mô hình sử dụng nhà kính, nhà màng, hệ thống tưới tiết kiệm, quy trình sản xuất đạt chuẩn và truy xuất nguồn gốc đang được mở rộng.

Riêng năm 2025, diện tích sản xuất ứng dụng công nghệ cao của tỉnh đạt 426 ha, tăng hơn 81% so với năm trước. Đến năm 2026, tổng diện tích duy trì khoảng 720 ha, cho thấy xu hướng chuyển đổi sản xuất theo hướng hiện đại, tiết kiệm tài nguyên và thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu.

 

Liên kết sản xuất - tiêu thụ cũng ngày càng được chú trọng. Nhiều sản phẩm chủ lực như nho, nha đam, măng tây được tổ chức sản xuất theo chuỗi, có doanh nghiệp và hợp tác xã tham gia từ khâu cung ứng vật tư, hướng dẫn kỹ thuật đến thu mua, chế biến và tiêu thụ. Toàn tỉnh Khánh Hòa hiện đã hình thành 76 chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ nông sản, với diện tích hơn 15.800 ha. Riêng một số vùng trồng nho ở khu vực Ninh Thuận cũ đã hình thành các chuỗi liên kết gắn với tiêu thụ sản phẩm và phát triển du lịch nông nghiệp.

 

Với cây nha đam, việc nâng cao giá trị sản phẩm cũng đang được tiếp tục thực hiện. Tháng 8/2026, ngành chức năng tỉnh Khánh Hòa tổ chức hội thảo góp ý, hoàn thiện hệ thống quản lý và cơ sở dữ liệu đối với sản phẩm nha đam mang chỉ dẫn địa lý “Ninh Thuận”, qua đó từng bước củng cố thương hiệu cho một trong những sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của vùng đất này.

Từ những vùng đất khô cằn, màu xanh của nho, măng tây, nha đam và nhiều cây trồng khác đang ngày càng hiện hữu. Đằng sau sắc xanh ấy là sự thay đổi trong tư duy sản xuất: lựa chọn cây trồng phù hợp, sử dụng tiết kiệm nguồn nước, ứng dụng công nghệ, hình thành chuỗi liên kết và nâng cao giá trị nông sản. Đó cũng là cách vùng đất từng được ví như “sa mạc” biến những bất lợi của tự nhiên thành lợi thế, hướng tới một nền nông nghiệp xanh, hiệu quả và bền vững hơn trong không gian phát triển mới của tỉnh Khánh Hòa./.

• Nội dung:  Công Đạt/Báo Ảnh Việt nam

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/suc-song-moi-tu-tinh-than-nghi-quyet-19-nq-tw-tren-vung-dat-han-khanh-hoa-467296.html