"Một ngày vị Việt" không phải là một buổi trưng bày, mà như một hành trình mời khách bước vào nhịp sống của một ngày Việt Nam: gánh xôi lá dứa của chị Liên tỏa hương từ đầu phố; nồi bún riêu cua đồng cô Hoa nhóm lửa từ 4 giờ sáng; những lá bánh cuốn dì Hảo tráng mỏng, cuốn ngay khi còn nóng hổi; mâm cuốn của bà Cả bày ra cho cả làng quây quần; và chén chè đỗ đen nấu đường thốt nốt của bà Năm, nơi khách có thể ngồi lại thật lâu, thong dong và thư thái. Mỗi vị khách cầm trên tay một tấm "thẻ hành trình", đi đủ các gian để nhận về những con dấu khắc gỗ - một cách nhẹ nhàng để mời gọi thực khách đi cho trọn, nếm cho đủ hương vị của một ngày Việt Nam.

Chia sẻ với phóng viên TTXVN, ông Đỗ Minh Hùng - Đại sứ Việt Nam tại Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ireland - đã đặt "Một ngày vị Việt" trong dòng chảy của quan hệ song phương. Đại sứ  Đỗ Minh Hùng nhận định trong những năm qua, hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam và Vương quốc Anh phát triển tốt đẹp, đặc biệt Oxford đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hợp tác giữa hai bên về đổi mới sáng tạo, công nghệ cao, nghiên cứu và phát triển... Và trên nền tảng ấy, Đại sứ quán cùng cộng đồng người Việt tại Oxford chọn ẩm thực làm nhịp nối giữa con người với con người. Kỳ vọng ông gửi vào "Một ngày vị Việt" thật giản dị mà sâu sắc: "góp phần tăng cường đoàn kết trong cộng đồng người Việt tại Anh, đồng thời quảng bá văn hóa truyền thống của Việt Nam tới bạn bè Anh, từ đó thúc đẩy quan hệ hữu nghị và sự hiểu biết giữa hai dân tộc".

Bà Đặng Tú Anh, Phu nhân Đại sứ Việt Nam tại Anh, giới thiệu với quan khách tham dự sự kiện ‘Ngoại giao Văn hóa - Một ngày vị Việt’ về văn hóa ẩm thực của Việt Nam. Ảnh: Hữu Tiến - PV TTXVN tại Anh

Phu nhân Đại sứ, bà Đặng Tú Anh, đã đưa các vị khách bước vào gian bếp Việt, nơi bà tin rằng văn hóa Việt được lưu giữ chân thật nhất. "Trong mỗi gia đình Việt Nam, gian bếp thường là trái tim của tổ ấm, nơi những bữa ăn được vun vén, những kỷ niệm được sẻ chia và các thế hệ được sum vầy bên nhau". Từ căn bếp ấy, mỗi món ăn bước ra đều mang theo một câu chuyện - "về gia đình, về cộng đồng, về những truyền thống vùng miền và về sợi dây gắn kết giữa quá khứ với hiện tại".

Câu chuyện ấy càng trở nên thấm thía khi được kể ở nơi cách quê hương hàng vạn dặm. Ở đó, những người Việt xa xứ “vẫn luôn gìn giữ tiếng nói, phong tục, những giá trị, di sản của mình, và sẻ chia chúng với bạn bè, đồng nghiệp, láng giềng cùng cộng đồng rộng lớn hơn”. Đồng hành, chăm lo để cộng đồng gìn giữ bản sắc, đồng thời trao truyền những giá trị ấy cho thế hệ trẻ, cũng chính là một phần trong công tác người Việt Nam ở nước ngoài mà Nhà nước bền bỉ vun đắp và mới đây tiếp tục được khẳng định trong Nghị quyết số 23-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Và ngày hội tự mình cất lời - qua niềm vui rưng rưng của những người con xa xứ. Đưa con gái cùng đến ngày hội, chị Nguyễn Hương Trà chia sẻ khung cảnh được tái hiện với những tán cây xanh, những gánh hàng rong, những mái nhà tranh khiến chị ngỡ như “được quay trở lại quê hương”. Điều khiến chị xúc động hơn cả là con gái chị cũng có cơ hội nhìn thấy những nét quê thân thuộc - những điều mà đôi khi, ngay cả những chuyến về nước cũng chưa chắc đã kịp cho cháu trải nghiệm.

Với chị Heidi Bennett, một cựu du học sinh Việt đã sống ở Anh hơn 20 năm, “Một ngày vị Việt” lại chạm tới một nỗi niềm khác. Chị gọi đây là một “dịp quý báu” để những đứa trẻ sinh ra và lớn lên nơi xứ người được nếm hương vị quê hương, từ đó thêm yêu và nuôi dưỡng trong lòng mong muốn trở về Việt Nam. Đó cũng chính là sợi dây mà những sự kiện như thế lặng lẽ nối lại - nối những người con xa xứ với nhau, nối thế hệ sau với cội nguồn, và nối ký ức quê hương với hành trình gìn giữ bản sắc nơi đất khách.

  Các giáo sư Đại học Oxford trải nghiệm món đồ uống trà đá vỉa hè. Ảnh: Hữu Tiến - PV TTXVN tại Anh.  

Sự kiện còn mang một chiều sâu khác, đến từ tiếng nói của giới học thuật tại Anh. Giáo sư Proochista Ariana đã đặt gian bếp Việt cạnh giảng đường bằng một liên tưởng đẹp: ẩm thực và học thuật, xét cho cùng, không quá khác nhau. "Cả hai đều khởi nguồn từ sự tò mò. Cả hai đều được trao truyền cẩn trọng từ thế hệ này sang thế hệ khác. Và cả hai đều đạt đến giá trị trọn vẹn nhất khi được sẻ chia", bà nhấn mạnh.

Điều đọng lại nơi Giáo sư Proochista Ariana, sau nhiều năm cộng tác với Việt Nam thật đặc biệt: "Điều khiến tôi ấn tượng nhất trong sự hợp tác này không phải là khoa học, dẫu khoa học ấy thật đáng nể. Đó chính là tấm lòng hào hiệp, nồng hậu". Đằng sau nhận xét ấy là một chặng đường hợp tác đang lớn dần. Giáo sư Ariana nhắc đến những công trình chung giữa Đại học Oxford và các đối tác Việt Nam trong cuộc chiến với các bệnh truyền nhiễm, bệnh tim mạch,...cùng những công nghệ mới từ trí tuệ nhân tạo đến y tế số....Với bà, chất keo gắn kết những nỗ lực đó không phải là các văn bản "mà bằng con người".

Cảm nhận ấy được một tiếng nói khác của Đại học Oxford tiếp lời. Từng có dịp tới Thành phố Hồ Chí Minh trong năm nay, Giáo sư Catherine Green chia sẻ "Một ngày vị Việt" gợi cho bà nhớ lại "sự nồng hậu, ấm áp và niềm vui của con người Việt Nam". Và bà tin rằng chính những dịp gặp gỡ như thế này  - nơi người ta kết thân và cùng gây dựng hợp tác cho mai sau - là cách hai bên xích lại gần nhau.
Giáo sư Ariana đã để lại một hình dung khó quên khi ví mỗi món ăn như một sứ giả nhỏ "mang trong mình hàng thế kỷ lịch sử, gia đình và miền đất quê hương. Nếu ngoại giao là nghệ thuật đưa con người ngồi lại bên cùng một mâm, thì tôi tin rằng Việt Nam đã sáng tạo ra nghệ thuật ấy từ rất lâu rồi".

Đặt trong tầm nhìn rộng hơn, "Một ngày vị Việt" là một lát cắt cụ thể của ngoại giao văn hóa - hướng đi mà Việt Nam ngày càng coi là một trụ cột của nền đối ngoại hiện đại. Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới đã đưa văn hóa vào tiến trình hội nhập quốc tế toàn diện, bên cạnh kinh tế, khoa học - công nghệ, giáo dục và y tế,  như một cấu phần quan trọng; đồng thời xác lập một tâm thế mới cho đối ngoại: chuyển từ tiếp nhận sang chủ động đóng góp. Chủ trương ấy vừa được cụ thể hóa bằng Chiến lược văn hóa đối ngoại đến năm 2030, tầm nhìn 2045, vốn xác định việc tổ chức các Ngày Văn hóa Việt Nam ở nước ngoài là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm quảng bá bản sắc và bồi đắp sức mạnh mềm quốc gia. Trong "Một ngày vị Việt", Việt Nam không chờ được kể về mình, mà tự mình cất tiếng bằng thứ ngôn ngữ gần gũi và chân thành nhất.

Giáo sư Ariana bày tỏ mong ước rằng đây sẽ là ngày đầu tiên trong rất nhiều ngày mà Việt Nam và những người bạn Anh cùng nhau sẻ chia - "trong gian bếp, trong giảng đường và trong phòng thí nghiệm". Và quả thực, gian bếp Việt đã chứng minh sức mạnh bền bỉ của văn hóa: kết nối con người, và giữ cho quê hương luôn ở trong tim mỗi người con xa xứ.

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/tin-van/quotmot-ngay-vi-vietquot-giua-long-nuoc-anh-463338.html