Chuyện người nước ngoài làm việc cho các tờ báo của Việt Nam, nhất là những tờ báo xuất bản bằng tiếng nước ngoài giờ không còn là chuyện hiếm. Bởi họ không chỉ có thế mạnh về mặt ngoại ngữ mà còn có cả tình yêu và sự trân trọng đối với đất nước và con người Việt Nam. Và đó chính là câu chuyện mà chúng tôi muốn nói về Jonh Robert Ball, biên tập viên tiếng Anh giàu kinh nghiệm của Việt Nam News, tờ nhật báo bằng tiếng Anh hàng đầu của Việt Nam.
John Robert Ball từng là một nhà báo kì cựu với 50 năm kinh nghiệm làm việc tại các tờ báo lớn ở Úc và Hồng Kông. Cách đây 4 năm, trước khi đến với Việt Nam News, ông làm việc cho tập đoàn báo chí quốc tế News Ltd ở Sydney được sở hữu bởi “ông trùm” truyền thông Rupert Murdoch.

John Robert Ball, biên tập viên tiếng Anh giàu kinh nghiệm của báo Việt Nam News.

Trao đổi công việc với các phóng viên trẻ của báo Việt Nam News.

John Robert Ball tại một quầy báo ở Hà Nội. |
Vào những năm thập niên 60 của thế kỉ trước, khi đang còn là một nhà báo trẻ mới bắt đầu khởi nghiệp tại Hồng Kông, John Robert Ball đã chú ý đến Việt Nam. Lúc này chiến tranh đang tàn phá Việt Nam. Và Hồng Kông, đặc biệt là khu phố bar Wanchai nổi tiếng, là điểm dừng chân không chỉ của lính hải quân Mỹ mà còn của cánh phóng viên chiến trường trong hành trình đến và đi từ Việt Nam. John Robert Ball nhớ lại, thời ấy, hầu hết các nhà báo mà ông từng có dịp tiếp xúc đều tỏ ra không chấp nhận cuộc chiến tranh này. Vì vậy, ông đã tìm cách kêu gọi bạn bè và đồng nghiệp hãy làm một việc gì đó để ủng hộ Việt Nam.
Từ những kinh nghiệm ở Hồng Kông và các nước châu Á khác, khi trở lại nước Úc năm 1971, John Robert Ball đứng ra làm chủ bút một tờ nguyệt báo mang tên “The Asian” chuyên phân tích mối quan hệ giữa Úc và các nước châu Á. Và trang bìa của số báo đầu tiên chính là hình ảnh những người tị nạn Việt Nam cập cảng Úc để trốn chạy khỏi cuộc chiến tranh. Đây là hình ảnh rất hiếm trên các phương tiện thông tin đại chúng Úc lúc bấy giờ. Để giúp những người Việt nhập cư, tờ The Asian đã dành từ 1 đến 2 trang bằng tiếng Việt để cung cấp các thông tin thiết yếu về việc nhập cư, y tế, công việc, các chính sách đãi ngộ đối với người nhập cư.
Nói về Việt Nam, John Robert Ball chia sẻ: “Tôi đặc biệt ấn tượng bởi con người nơi đây. Người Việt Nam rất thân thiện và Chủ tịch Hồ Chí Minh rất vĩ đại. Một ấn tượng khác là mối quan hệ gia đình bền vững và cách người Việt Nam đang xây dựng đất nước sau một thế kỉ của thời kì thực dân hà khắc và hàng thập kỉ chiến tranh chống giặc ngoại xâm”.
John Robert Ball là một người rất yêu quý và thích khám phá Việt Nam. Vì thế, hễ có dịp rảnh rỗi ông lại tranh thủ thực hiện những chuyến đi đến các vùng miền của Việt Nam. Và sau mỗi chuyến đi ấy, cánh phóng viên trẻ chúng tôi lại có dịp được háo hức nghe ông kể chuyện, để được cảm nhận về đất nước Việt Nam của mình qua sự trải nghiệm đầy hứng khởi và mới lạ của một nhà báo Úc.
Là một nhà báo giàu kinh nghiệm, nên khi làm việc với các phóng viên và biên tập viên của Việt Nam News, ông đều có những yêu cầu rất cao về chuyên môn. Ông thường bắt họ phải đặt mình vào vị trí của độc giả để đưa ra những hướng xử lí tốt nhất. Đặc biệt, dưới cái nhìn thực tế của một người nước ngoài, ông giúp ích rất nhiều cho các phóng viên và biên tập viên của tờ báo biết cách chọn lựa những thông tin phù hợp với người nước ngoài, đối tượng độc giả chính của báo Việt Nam News. Đây chính là điều mà không phải bất cứ phóng viên hay biên tập viên người Việt nào cũng có thể dễ dàng nhận ra, nhất là lớp phóng viên trẻ như chúng tôi.
Ở tòa soạn, chúng tôi thường gọi John Robert Ball bằng cái tên thân mật là “Bác Ball”. Tôi nhớ có lần đã “đánh vật” với bác Ball gần 5 tiếng đồng hồ liền chỉ để xử lí mỗi hai cụm từ “bổ đề” và “giải thưởng Fields” trong một bài viết về GS toán học Ngô Bảo Châu. Hôm ấy ông đã bắt tôi phải giải thích cặn kẽ, rõ ràng và chính xác về nghĩa của hai cụm từ này. Bởi theo ông, không phải độc giả nào cũng có đủ “thông minh” để hiểu được nghĩa của những từ ngữ mang tính chuyên sâu như thế.
Chúng tôi thường đùa, nhờ có “chất Scotland” trong máu nên John Robert Ball khỏe mạnh và dẻo dai hơn nhiều so với những người cùng tuổi. Bằng chứng là hơn 70 tuổi nhưng hàng ngày ông vẫn vi vu cưỡi xe máy đi làm. Một tính cách khá đặc biệt khác của bác Ball, đó là sự nóng tính. Vì thế, nếu một ngày đẹp trời nào đó, bạn ghé qua tòa soạn báo Việt Nam News và thấy cảnh một bác Tây đang mặt đỏ tía tai “bắn” hàng tràng tiếng Anh vào một phóng viên nào đó thì đừng quá ngạc nhiên. John Robert Ball là vậy, một tuýp người điển hình của công việc. Ông sẵn sàng ngồi cả ngày, hoặc có thể đùng đùng nổi nóng để tranh luận về chuyên môn. Bởi tất cả như ông vẫn hằng nói: “Trong mỗi cuộc tranh luận, đó không phải vấn đề cá nhân giữa tôi và bạn mà cuối cùng chính là vì chất lượng của tờ báo”./.
Bài: Lê Quỳnh Anh - Ảnh: Đặng Trà My, Trần Thanh Giang
https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/tin-tuc/quotbac-ballquot-lam-bao-viet-25050.html