Giữa những dãy núi đá tai mèo trùng điệp của cao nguyên đá Đồng Văn, chợ phiên Phố Cáo (xã Phố Bảng, tỉnh Tuyên Quang) không chỉ phản ảnh nét văn hóa độc đáo mà còn thể hiện tình đoàn kết, gắn bó sẻ chia của cộng đồng các dân tộc vùng cao. Trong màn mưa giăng kín thung lũng, phiên chợ vẫn rộn ràng tiếng nói cười, tấp nập người mua, kẻ bán, tạo nên bức tranh sinh hoạt đầy màu sắc giữa miền đá xám.
Giữa những dãy núi đá tai mèo trùng điệp của cao nguyên đá Đồng Văn, chợ phiên Phố Cáo (xã Phố Bảng, tỉnh Tuyên Quang) không chỉ phản ảnh nét văn hóa độc đáo mà còn thể hiện tình đoàn kết, gắn bó sẻ chia của cộng đồng các dân tộc vùng cao. Trong màn mưa giăng kín thung lũng, phiên chợ vẫn rộn ràng tiếng nói cười, tấp nập người mua, kẻ bán, tạo nên bức tranh sinh hoạt đầy màu sắc giữa miền đá xám.
"Chợ lùi" Phố Cáo trong mưa. Ảnh: Công Đạt & Khánh Long/Báo Ảnh Việt Nam
Ẩn mình trong thung lũng nhỏ giữa những dãy núi đá vôi hùng vĩ, chợ phiên Phố Cáo từ lâu đã trở thành điểm hẹn quen thuộc của đồng bào các dân tộc trên cao nguyên đá Đồng Văn. Không họp cố định vào một ngày trong tuần như nhiều khu chợ khác, Phố Cáo nổi tiếng với cách họp chợ đặc biệt, cứ sáu ngày lại có một phiên. Theo đó, nếu tuần này chợ họp vào Chủ nhật thì tuần sau sẽ chuyển sang thứ Bảy, tuần tiếp theo là thứ Sáu. Chính cách tính ngày độc đáo ấy đã tạo nên tên gọi thân thuộc: Chợ lùi.
Đồng bào vùng cao đi "Chợ lùi". Ảnh: Công Đạt & Khánh Long/Báo Ảnh Việt Nam
Trong một ngày mưa, khi những đám mây thấp phủ kín các sườn núi, chợ Phố Cáo vẫn mang vẻ nhộn nhịp rất riêng. Những chiếc ô đủ màu sắc xen lẫn mái bạt căng vội che mưa, nổi bật giữa khung cảnh núi rừng bảng lảng sương mù. Trên những lối đi ướt nước, người dân trong trang phục truyền thống tất bật mua bán, trao đổi hàng hóa. Tiếng trò chuyện, tiếng mời chào hòa cùng tiếng mưa rơi tạo nên âm thanh đặc trưng của một phiên chợ vùng cao.
Từ sáng sớm, đồng bào Mông và các dân tộc sinh sống ở Phố Cáo cùng những vùng lân cận đã tìm về chợ. Người mang theo gùi rau xanh, nông sản vừa thu hoạch; người bày bán những sản vật địa phương, vật dụng sinh hoạt hay những bộ trang phục truyền thống rực rỡ sắc màu. Có người đi bộ từ những bản làng xa, có người di chuyển bằng xe máy qua những cung đường núi quanh co để kịp phiên chợ.
Các thứ sản vật địa phương được bày bán ở "Chợ lùi". Ảnh: Công Đạt & Khánh Long/Báo Ảnh Việt Nam
Dưới những mái bạt đơn sơ, hàng hóa được bày bán phong phú, từ rau củ, thực phẩm, nông cụ, đồ gia dụng đến vải vóc, khăn áo và những món đồ thổ cẩm. Nổi bật giữa không gian chợ là những bộ váy áo truyền thống của phụ nữ Mông với hoa văn cầu kỳ, màu sắc sặc sỡ. Sắc đỏ, hồng, xanh, tím của những bộ trang phục như làm bừng sáng cả khu chợ giữa ngày mưa xám lạnh.
Không chỉ có những gian hàng buôn bán, khu ẩm thực cũng là điểm thu hút đông người. Trong tiết trời se lạnh, những làn khói và hơi nước bốc lên từ các nồi thức ăn nóng hổi mang đến cảm giác ấm áp. Những món ăn quen thuộc của đồng bào vùng cao như thắng cố, bánh, phở và các món ăn truyền thống trở thành một phần không thể thiếu trong mỗi phiên chợ. Bên những chiếc bàn nhỏ, người dân quây quần ăn uống, trò chuyện sau những ngày lao động trên nương rẫy.
Điều đặc biệt của chợ Phố Cáo không chỉ nằm ở cách họp chợ lùi ngày mà còn ở nét sinh hoạt cộng đồng được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Với đồng bào nơi đây, đi chợ không đơn thuần là mua bán, trao đổi hàng hóa mà còn là dịp gặp gỡ người thân, bạn bè, chia sẻ những câu chuyện thường ngày. Nhiều người xuống chợ không mang theo món hàng nào để bán, cũng chẳng có nhu cầu mua sắm lớn, mà chỉ để hòa mình vào không khí đông vui của ngày họp chợ.
Người vùng cao đi "Chợ lùi" vừa để mua bán vừa để gặp gỡ, giao lưu, hỏi thăm nhau. Ảnh: Công Đạt & Khánh Long/Báo Ảnh Việt Nam
Trong dòng người qua lại, dễ bắt gặp hình ảnh những phụ nữ Mông địu con trên lưng, những người lớn tuổi trong trang phục truyền thống hay những nhóm thanh niên cùng nhau dạo chợ. Mỗi người một công việc, một mục đích khác nhau, nhưng tất cả cùng góp phần tạo nên không gian sinh hoạt văn hóa đặc trưng của vùng cao nguyên đá.
Những cơn mưa bất chợt khiến mặt đường thêm ướt, những tấm bạt che rung nhẹ trong gió, nhưng không làm mất đi vẻ sống động của phiên chợ. Người bán vẫn kiên nhẫn bên những sạp hàng, người mua chậm rãi lựa chọn món đồ cần thiết. Dưới những chiếc ô, những câu chuyện vẫn tiếp diễn, những nụ cười vẫn hiện diện giữa không gian mờ sương.
Giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều hoạt động giao thương ngày càng thuận tiện, chợ phiên Phố Cáo vẫn giữ được những nét đặc trưng của một khu chợ truyền thống vùng cao. Những sản vật địa phương, trang phục dân tộc và phong tục sinh hoạt được lưu giữ trong từng phiên chợ, trở thành một phần bản sắc văn hóa của cộng đồng các dân tộc nơi đây.
Thú vui thưởng thức các món ăn vùng cao trong ngày đi "Chợ lùi". Ảnh: Công Đạt & Khánh Long/Báo Ảnh Việt Nam
Ngày nay, chợ phiên Phố Cáo còn thu hút du khách trên hành trình khám phá Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn. Đến với phiên chợ, du khách không chỉ được tìm hiểu những sản vật, món ăn đặc trưng mà còn có cơ hội cảm nhận chân thực đời sống, phong tục và nét đẹp văn hóa của đồng bào vùng cao.
Mưa vẫn giăng trên những đỉnh núi, những dòng người dần rời chợ khi buổi họp phiên khép lại. Những gùi hàng theo chân người dân trở về bản, để lại phía sau khu chợ nhỏ giữa thung lũng đang chìm trong sương. Sáu ngày nữa, phiên chợ lại trở về, tiếp nối nhịp sinh hoạt đã trở thành nét văn hóa đặc sắc nơi địa đầu Tổ quốc. Giữa miền đá xám, chợ lùi Phố Cáo không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa mà còn là nơi lưu giữ sắc màu văn hóa và tình người đoàn kết, sẻ chia đầy ấm áp qua bao thế hệ./.
Người vùng cao tất bật chế biến thức ăn ở "Chợ lùi". Ảnh: Công Đạt & Khánh Long/Báo Ảnh Việt Nam
-
- Bài, ảnh, video: Khánh Long – Công Đạt/Báo Ảnh Việt Nam
https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/phien-cho-lui-trong-mua-477940.html