Trợ lý Giáo sư Nguyễn Thanh Thiên Phúc (ngồi ngoài cùng bên trái) trong buổi công bố quadrup robot (robot chó) tích hợp AI đầu tiên được phát triển hoàn toàn bằng linh kiện ở Đài Loan, trụ sở Hội Đồng Khoa Học Công Nghệ Đài Loan (NSTC) vào 5/2024. Ảnh: TTXVN phát

Với xu hướng phát triển robotics hiện nay, Đài Loan xác định đây là một trong những ngành mũi nhọn dẫn dắt nền kinh tế trong tương lai và đã tung ra gói tài trợ 10 tỷ Đài tệ (khoảng 8.000 tỷ đồng Việt Nam) để hỗ trợ nghiên cứu trong cả trường đại học lẫn doanh nghiệp ở các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và robotics trong nội địa. Trọng tâm là ưu tiên phát triển robot nội địa với các linh kiện được sản xuất. Điều này giúp đảm bảo an ninh, ổn định chuỗi cung ứng và giữ dòng vốn trong nội địa. Ngoài ra, Đài Loan cũng ưu tiên phát triển các thế hệ robot lai (như kết hợp robot hình người với xe tự hành) và các ứng dụng AI (lắp ráp, vận chuyển linh kiện...) để robot có thể vận hành ổn định và chính xác trong môi trường nhà máy. Qua đó, robotics hỗ trợ ngược lại cho ngành công nghiệp, tạo nên một hệ sinh thái công nghiệp bền vững và giảm rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng khi có biến động.

Trợ lý Giáo Sư Nguyễn Thanh Thiên Phúc (đứng thứ 3, từ phải sang) chụp cùng Giáo sư hướng dẫn và các thành viên phát triển quadrup robot của ASR Lab (Khoa Cơ Khí, Đại Học Đài Loan). Ảnh: TTXVN phát

Về tiềm năng cũng như những "điểm nghẽn" lớn nhất (hạ tầng, nguồn nhân lực, thể chế...) đối với việc nghiên cứu và ứng dụng robot tại Việt Nam, ông Nguyễn Thanh Thiên Phúc cho rằng việc Chính phủ Việt Nam xem bán dẫn, AI và robotics là các ngành chiến lược để phát triển đất nước là một quyết sách đúng đắn. Nhiều tập đoàn lớn trong nước cũng đang đầu tư mạnh vào lĩnh vực này, cho thấy tiềm năng của thị trường là có thật. Tuy nhiên, với một quốc gia còn ít kinh nghiệm và nguồn lực, nhu cầu thị trường chưa lớn như các nước khác, việc tự phát triển robot hoàn chỉnh sẽ giống như một startup “đốt tiền” ở giai đoạn đầu mà hiệu quả kinh tế không cao vì phải cạnh tranh với các cường quốc trong lĩnh vực này cả về chi phí lẫn độ hoàn thiện. Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở chính sách và ngân sách dành cho các ngành công nghiệp phụ trợ, nghiên cứu và đào tạo nhân lực. Việt Nam chưa có chuỗi cung ứng nội địa về linh kiện, động cơ, cảm biến; đội ngũ kỹ sư có tay nghề cao còn mỏng; và cơ chế tài trợ, mua sắm thiết bị cho các trường, viện còn nhiều thủ tục khiến quá trình nghiên cứu và đào tạo bị kéo dài.

Trợ lý Giáo sư Nguyễn Thanh Thiên Phúc chụp khi báo cáo nghiên cứu khoa học tại Hội nghị Quốc tế về Điện tử Tiêu dùng ICCE 2026. Ảnh: TTXVN phát

Để Chính phủ Việt Nam có thể tạo dựng hệ sinh thái hỗ trợ ngành công nghiệp robot (về thu hút đầu tư, ưu đãi thuế, hành lang pháp lý cho thử nghiệm...), ông Nguyễn Thanh Thiên Phúc đã đưa một số khuyến nghị chính sách. Thứ nhất, bên cạnh các ngành mũi nhọn là AI, robot và bán dẫn, nhà nước nên hỗ trợ các doanh nghiệp phụ trợ phát triển linh kiện điện tử, động cơ và cảm biến để hình thành chuỗi cung ứng nội địa cho ngành robotics, đồng thời tạo ra nguồn doanh thu cao. Thứ hai, Chính phủ Việt Nam cần đầu tư vào nguồn nhân lực vì một đội ngũ có tay nghề cao sẽ thu hút các doanh nghiệp nước ngoài cùng lĩnh vực đến thuê lao động trong nước (tăng kinh nghiệm và nguồn thu) hoặc mở trụ sở nghiên cứu, sản xuất tại Việt Nam, từ đó tăng nhu cầu và mở rộng thị trường. Thứ ba, cần tăng cường quỹ nghiên cứu cho các trường, viện, cũng như cải thiện cơ chế mua sắm thiết bị cần thiết. Khi thủ tục được tinh gọn, thời gian làm quen với máy móc, thiết bị hiện đại và quá trình đào tạo sẽ được rút ngắn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu hiện nay.

Trợ lý Giáo sư Nguyễn Thanh Thiên Phúc chụp khi báo cáo nghiên cứu khoa học tại hội nghị ICRA 2025 (Hội nghị hàng đầu về robotics). Ảnh: TTXVN phát

Đề cập đến những lĩnh vực có tiềm năng hợp tác lớn nhất giữa Việt Nam và Đài Loan trong ngành công nghiệp robot và các mô hình hợp tác cụ thể mà doanh nghiệp và các cơ sở nghiên cứu của hai bên có thể triển khai để cùng khai thác thị trường Đông Nam Á, ông Nguyễn Thanh Thiên Phúc cho hay giữa Việt Nam và Đài Loan có rất nhiều cơ hội hợp tác trong ngành robotics. Hai bên có nét văn hóa Á Đông khá gần gũi, khoảng cách địa lý cũng không quá xa, nên hợp tác với Việt Nam là một lựa chọn lý tưởng cho Đài Loan. Đài Loan đặc biệt mạnh về bán dẫn, logistics và linh kiện điện tử nên việc hợp tác xây dựng nhà máy sản xuất tại Việt Nam hay hỗ trợ đào tạo lao động tay nghề cao trong các lĩnh vực trên rất nên được khuyến khích. Mặt khác, việc xây dựng các trung tâm nghiên cứu chung giữa Việt Nam và Đài Loan vừa giúp các nhà khoa học trao đổi học thuật và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, vừa tạo điều kiện để Việt Nam nắm bắt những công nghệ tiên tiến và từng bước làm chủ các công nghệ đó về sau./.

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/tin-van/phat-trien-nganh-robot-tao-dung-he-sinh-thai-ho-tro-kinh-nghiem-tu-dai-loan-trung-quoc-475791.html