Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, để kinh tế Việt Nam bứt phá trong kỷ nguyên mới, điều quan trọng nhất là tháo gỡ các “điểm nghẽn” thể chế và giải phóng nguồn lực đang bị kìm hãm. Trong cuộc trò chuyện dưới đây, ông chia sẻ góc nhìn về vai trò của kinh tế tư nhân, chiến lược “mượn sức” thế giới để tăng nội lực và khát vọng hình thành những doanh nghiệp Việt đủ tầm dẫn dắt nền kinh tế trong cạnh tranh toàn cầu…

PGS.TS Trần Đình Thiên - nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam. Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam

- Phóng viên: Ông có nói đến yêu cầu phải “thông mạch” các nguồn lực của nền kinh tế. Theo ông, đâu là điểm nghẽn lớn nhất hiện nay?

+ PGS.TS Trần Đình Thiên: Tôi cho rằng có ba “tuyến mạch” quan trọng cần được khai thông, có thể gọi là “tam thông”. Thứ nhất là đầu vào của các yếu tố sản xuất như nguyên vật liệu, nguồn nhân lực. Thứ hai là dòng chảy của vốn và thứ ba là cơ chế, chính sách. Trong ba yếu tố đó, thể chế chính là “điểm nghẽn của điểm nghẽn”. Nếu không tháo gỡ được rào cản thể chế thì rất khó thông các dòng chảy khác. Đột phá của đột phá trong phát triển kinh tế Việt Nam hiện nay phải là cải cách thể chế.

Dây chuyền sản xuất của Công ty Honda Việt Nam tại Khu công nghiệp Đồng Văn II. Ảnh: TTXVN

 

- Phóng viên: Ông từng đề xuất Việt Nam cần mở rộng không gian phát triển sang các lĩnh vực như kinh tế số hay kinh tế biển. Vì sao điều này lại quan trọng?

+ PGS.TS Trần Đình Thiên: Việt Nam có đặc điểm địa lý mà tôi hay nói là “tam sơn tứ hải, nhất phân điền”. Nghĩa là diện tích đất dành cho phát triển không nhiều. Nếu chỉ tập trung vào “kinh tế mặt đất” thì không gian phát triển sẽ ngày càng chật hẹp, nhất là khi dân số tăng và nền kinh tế ngày càng lớn.

Trong bối cảnh công nghệ mới và hội nhập kinh tế toàn cầu, cách tiếp cận phát triển cũng phải thay đổi. Các quốc gia không chỉ cạnh tranh trên mặt đất mà còn cạnh tranh trong nhiều không gian phát triển khác. Những không gian đó có thể là kinh tế biển nhiều tầng, không gian dưới mặt đất, không gian văn hóa, không gian số hay các lĩnh vực mới như công nghệ bay tầm thấp với UAV, drone. Việt Nam đã bắt đầu nhận diện được các không gian cơ hội này và kinh tế tư nhân chính là lực lượng quan trọng để khai thác chúng.

Trung tâm Triển lãm quốc gia (Đông Anh, Hà Nội) do Tập đoàn Vingroup xây dựng phục vụ Triển lãm “80 năm Hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc”. Ảnh: TTXVN

Quảng Ngãi hướng tới hình thành trung tâm công nghiệp trọng điểm của khu vực và cả nước. Ảnh: TTXVN

- Phóng viên: Trong bối cảnh Việt Nam tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do, triết lý “mượn sức” thế giới để phát triển có ý nghĩa như thế nào?

+ PGS.TS Trần Đình Thiên: Việt Nam là một nền kinh tế đi sau, lại mở cửa hội nhập với thế giới, nơi có rất nhiều đối thủ cạnh tranh mạnh, nếu chỉ dựa vào nội lực thì cơ hội phát triển sẽ rất ít. Mở cửa giúp chúng ta có cơ hội tiếp cận thị trường, công nghệ, nguồn vốn và trình độ quản trị tiên tiến.

Hai động lực lớn của quá trình mở cửa là thương mại quốc tế và đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Nhìn chung, Việt Nam đã làm khá tốt trong việc thu hút các nguồn lực này. Nếu chúng ta có thể “mượn sức” của các đối tác quốc tế để nâng cao năng lực doanh nghiệp Việt thì đó sẽ là sự kết hợp rất mạnh mẽ.

Cần những ‘đại bàng Việt’ đủ tầm dẫn dắt nền kinh tế trong cạnh tranh toàn cầu. Ảnh: TTXVN

 

- Phóng viên: Ông thường nhắc đến hình ảnh “đại bàng quốc tịch Việt”. Vì sao những doanh nghiệp dẫn dắt lại quan trọng đối với nền kinh tế?

+ PGS.TS Trần Đình Thiên: Một nền kinh tế muốn phát triển mạnh cần có cả một “đàn chim Việt”, tức là hệ sinh thái doanh nghiệp đa dạng. Nhưng trong đàn chim đó phải có những con dẫn đầu. Lâu nay chúng ta chú trọng nhiều đến khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong khi chưa thực sự tạo điều kiện cho những doanh nghiệp lớn phát triển. Trong khi đó, lực lượng dẫn dắt có vai trò rất quan trọng để kéo cả nền kinh tế đi lên.

Doanh nghiệp tư nhân hay doanh nghiệp nhà nước, nếu gánh vác sứ mệnh quốc gia thì đều cần được tạo điều kiện để phát triển. Tôi tin rằng, trong các doanh nghiệp Việt Nam luôn tồn tại tinh thần dân tộc mạnh mẽ. Vấn đề là xây dựng cơ chế để tinh thần đó được phát huy, từ đó hình thành những doanh nghiệp đủ tầm trở thành “đại bàng” dẫn dắt nền kinh tế.

Không gian phát triển mới: từ kinh tế biển đến kinh tế số và công nghệ cao. Ảnh: TTXVN

- Phóng viên: Ông đánh giá thế nào về sự ra đời của Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân?

+ PGS.TS Trần Đình Thiên: Điều đó cho thấy đất nước đã nhận diện rõ tính cấp bách của vấn đề. Kinh tế tư nhân đã chứng minh vai trò quan trọng trong sự phát triển của nền kinh tế quốc gia. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng mạnh mẽ và nền kinh tế chuyển sang các lĩnh vực công nghệ cao, việc trao không gian đổi mới sáng tạo cho khu vực tư nhân là rất cần thiết.

Thời điểm cơ hội đã được xác lập. Con đường phía trước chắc chắn còn nhiều thách thức nhưng nếu kiên định với hướng đi này, tôi tin rằng kinh tế tư nhân sẽ đủ sức vươn lên, đóng vai trò dẫn dắt và đưa nền kinh tế Việt Nam tiến xa hơn trong tương lai.

- Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!

Hoàng Tuệ Nhi (thực hiện) - Ảnh: Công Đạt, Tư liệu NVCC

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/pgsts-tran-dinh-thien-giai-nen-nguon-luc-de-kinh-te-tu-nhan-cat-canh-438438.html