Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Nguyễn Long Biên, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa nêu rõ, Hội thảo là dịp để các nhà khoa học, các chuyên gia nghiên cứu về văn hóa cùng thảo luận, làm rõ những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể của văn hóa Chăm nhằm khai thác hiệu quả giá trị văn hóa Chăm gắn với phát triển du lịch trong thời gian tới.

Tiến sĩ Phú Văn Hẳn, nguyên Phó Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam bộ phát biểu tham luận hội thảo Ảnh: Công Thử - TTXVN

Hội thảo về “Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Chăm trong kỷ nguyên mới” không chỉ tôn vinh giá trị văn hóa truyền thống, mà còn khẳng định giá trị văn hóa của cộng đồng. Việc phát huy giá trị di sản văn hóa Chăm gắn với phát triển du lịch rất cần sự nỗ lực, chung tay góp sức của các chuyên gia nghiên cứu, các nhà khoa học và chính cộng đồng dân tộc Chăm. Qua đó, vun đắp, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Chăm trước những thách thức trong xu thế hội nhập và kinh tế thị trường.

Dân tộc Chăm sinh sống tại các tỉnh, thành phố khu vực Nam Trung Bộ và Nam Bộ; trong đó tập trung nhiều ở các tỉnh Khánh Hòa, Lâm Đồng, An Giang... Văn hóa Chăm là một nền văn hóa đặc sắc trong kho tàng văn hóa các dân tộc Việt Nam. Trong di sản văn hóa Việt Nam, dấu ấn văn hóa Chăm thể hiện rõ nét trong kiến trúc, điêu khắc của các đền tháp, phù điêu, tượng thờ, phong tục tập quán, lễ hội, tín ngưỡng, tôn giáo, tiếng nói, chữ viết, âm nhạc, nghệ thuật biểu diễn, hoa văn, làng nghề gốm, dệt thổ cẩm…

Đồng bào Chăm ở An Giang mang đến giới thiệu tại hội thảo về trang phục và phong tục cưới hỏi của đồng bào. Ảnh: Công Thử - TTXVN

Tại hội thảo, các đại biểu đã thảo luận, nhấn mạnh các giá trị di sản đặc sắc của đồng bào dân tộc Chăm như nghệ thuật làm gốm của người Chăm đã được UNESCO ghi danh, nghề dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp, kho tàng chữ viết Akhar Thrah, âm nhạc với các nhạc cụ truyền thống như trống Ginăng, Paranưng, kèn Saranai cùng hệ thống lễ hội phong phú của các cộng đồng Chăm Bàlamôn, Chăm Bàni, Chăm Islam và Chăm Hroi.

Xoay quanh chủ đề bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Chăm, hội thảo đã nghe các tham luận chuyên sâu: “Văn hóa Chămpa ở Khánh Hòa trong các không gian và thời gian” của Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Kim; “Các đền Tháp Chămpa ở Khánh Hòa: Những giá trị nghệ thuật cần phát huy” của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Văn Doanh... Các tham luận tập trung vào việc nhận diện giá trị di sản văn hóa Chăm, giá trị nghệ thuật kiến trúc, lễ hội; đồng thời đưa ra các giải pháp khai thác hiệu quả văn hóa Chăm gắn với phát triển du lịch… nhằm tạo thu nhập bền vững, nâng cao đời sống cho chính người dân.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phan Quốc Anh, Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn Dân tộc và Tôn giáo, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Khánh Hòa cho rằng, sau khi sáp nhập với tỉnh Ninh Thuận, Khánh Hòa sở hữu hệ thống di sản văn hóa Chăm phong phú với nhiều di tích cấp quốc gia như Tháp Bà Ponagar, Tháp Pô Klong Garai, Tháp Hòa Lai, Tháp Pô Rômê. Đây là những “di sản sống”, bởi di sản gắn với cộng đồng người Chăm đang duy trì các sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng và lễ hội truyền thống. Tuy nhiên, một số di tích vẫn chưa được khai thác tương xứng với giá trị vốn có của nó.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phan Quốc Anh đề xuất nghiên cứu khôi phục lại các hoạt động lễ hội tại một số không gian văn hóa Chăm nhằm tăng tính kết nối giữa di sản, cộng đồng và du lịch. Cụ thể, cần chấn hưng di sản phi vật thể từ việc hoàn thiện chính sách đặc thù cho gốm Bàu Trúc, dệt Mỹ Nghiệp; đồng thời đưa tiếng Chăm vào trường học và số hóa toàn bộ thư tịch cổ. Đối với phát triển sản phẩm du lịch đặc trưng, tỉnh cần thúc đẩy liên kết vùng chiến lược Khánh Hòa – Lâm Đồng – An Giang, áp dụng mạnh mẽ mô hình hợp tác công – tư trong quản lý di sản…

Nhóm chuyên gia Viện Bảo tồn di tích cũng đề xuất ứng dụng công nghệ hóa bảo quản để đảm bảo tính bền vững cho vật liệu đền tháp. Trong khi đó, đại diện Cục Di sản Văn hóa, Thạc sĩ Dương Thị Anh hiến kế bảo vệ, phát huy giá trị nghệ thuật làm gốm của người Chăm sau khi được UNESCO ghi danh.

Đối với giải pháp phát huy giá trị văn hóa Chăm gắn với phát triển du lịch, hội thảo đã tiếp cận từ nhiều góc độ thực tiễn. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Duy Thiệu đề xuất phát huy giá trị truyền thống và kiến tạo bản sắc mới tại làng gốm Bàu Trúc, làng dệt Mỹ Nghiệp. Ở góc độ địa phương, tác giả Phú Văn Hẳn cũng đề xuất định hướng phát triển du lịch bền vững từ văn hóa Chăm tỉnh An Giang...

Dịp này, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa phối hợp với Trung tâm Lưu chiểu dữ liệu truyền thông số quốc gia, Trung tâm hỗ trợ chuyển đổi số báo chí (Cục Báo chí) cho ra mắt nền tảng số về di sản văn hóa Chăm tại tỉnh Khánh Hòa, nhằm quảng bá hình ảnh di sản văn hóa Chăm của tỉnh trên nền tảng số./.

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/tin-van/nhan-dien-khai-thac-hieu-qua-nguon-luc-van-hoa-cham-trong-boi-canh-moi-453996.html