Đại sứ, Tiến sĩ Luận Thùy Dương chính là một hình mẫu điển hình của nhà ngoại giao học giả trong nền ngoại giao Việt Nam hiện đại khi kết hợp nhuần nhuyễn giữa tư duy lý luận sắc bén và bản lĩnh thực hiện nhiệm vụ tại những địa bàn chiến lược đầy biến động. Bà không chỉ thực thi các nhiệm vụ đối ngoại mang tính sự vụ mà còn trực tiếp tham gia vào quá trình xây dựng hệ thống lý luận, dự báo các xu thế biến đổi của cục diện thế giới để tham mưu cho Đảng và Nhà nước.

Đại sứ, Tiến sĩ Luận Thùy Dương chính là một hình mẫu điển hình của nhà ngoại giao học giả trong nền ngoại giao Việt Nam hiện đại khi kết hợp nhuần nhuyễn giữa tư duy lý luận sắc bén và bản lĩnh thực hiện nhiệm vụ tại những địa bàn chiến lược đầy biến động. Bà không chỉ thực thi các nhiệm vụ đối ngoại mang tính sự vụ mà còn trực tiếp tham gia vào quá trình xây dựng hệ thống lý luận, dự báo các xu thế biến đổi của cục diện thế giới để tham mưu cho Đảng và Nhà nước.

Đại sứ Luận Thùy Dương với phong thái điềm tĩnh, bản lĩnh của một nhà ngoại giao giàu kinh nghiệm.
Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam

Những năm tháng lịch sử trên đất chùa Vàng Myanmar

Nhiệm kỳ Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Myanmar (2016-2019) của Tiến sĩ Luận Thùy Dương diễn ra trong một giai đoạn đặc biệt, có ý nghĩa bước ngoặt đối với cả hai quốc gia.

Dấu ấn đậm nét nhất trong thực tiễn đối ngoại của bà chính là việc trực tiếp điều phối chuyến thăm cấp Nhà nước lịch sử của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tới Myanmar vào tháng 8 năm 2017. Đây là chuyến thăm đầu tiên sau 20 năm của một nhà lãnh đạo cao nhất của Đảng ta tới quốc gia láng giềng này. Dưới sự thúc đẩy mạnh mẽ của Đại sứ Luận Thùy Dương, hai nước đã chính thức nâng cấp quan hệ lên mức "Đối tác Hợp tác Toàn diện". Việc xác lập khuôn khổ quan hệ mới này đã mở ra một chương mới, bao trùm từ chính trị, quốc phòng - an ninh đến kinh tế và giao lưu nhân dân.

Đại sứ Luận Thùy Dương vinh dự được làm việc với Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng trong lần Ông sang thăm cấp Nhà nước Myanmar vào năm 2017. Ảnh: Tư liệu

Đại sứ Luận Thùy Dương còn được biết đến như một "người thủ lĩnh" cho làn sóng đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam sang Myanmar, từ sự hiện diện của khoảng 100 doanh nghiệp hoạt động tại Myanmar, đã tăng lên gần 350 doanh nghiệp Việt Nam thực sự hoạt động tại Myanmar, trong hơn 3 năm bà nhận nhiệm vụ. Với bà, ngoại giao kinh tế phải là điểm sáng thực chất, mang lại lợi ích hữu hình cho nhân dân hai nước. Bà đã dốc sức hỗ trợ các dự án chiến lược như liên doanh viễn thông Mytel của Viettel, các hoạt động của ngân hàng BIDV, hay các đường bay thẳng của Vietnam Airlines và Vietjet Air nối liền hai quốc gia. Sự ra đời của Câu lạc bộ Doanh nghiệp Việt Nam tại Myanmar (VBMC) dưới sự bảo trợ của Đại sứ quán chính là minh chứng cho tinh thần đồng hành sát sao của bà với giới doanh nhân.

Đại sứ Luận Thùy Dương tham dự hội thảo “Ngoại giao thời đại Hồ Chí Minh – 80 năm tận tụy phụng sự quốc gia, dân tộc”.
Ảnh: Tư liệu

Đại sứ đại diện Việt Nam tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Nữ lãnh đạo ASEAN lần thứ 3 tại Lào. Ảnh: Tư liệu

Sự thấu hiểu sâu sắc văn hóa và con người sở tại đã giúp bà vận dụng khéo léo "phương cách ASEAN" – tôn trọng, không can thiệp nhưng luôn sẵn sàng chia sẻ và hỗ trợ bạn trong những lúc khó khăn nhất.

Mỗi hoạt động của bà, từ việc thăm hỏi cộng đồng kiều bào, tăng ni sinh Việt Nam đang tu học tại các thiền viện Myanmar cho đến những buổi tọa đàm với giới trí thức nước bạn, đều toát lên một tinh thần tự hào dân tộc và sự tận tụy của một người phụ nữ Việt Nam cầm lái con thuyền đối ngoại tại địa bàn khó.

Đại sứ tham dự Hội nghị nữ khoa học toàn quốc lần thứ 3 năm 2023. Ảnh: Tư liệu

Hệ thống hóa lý luận ngoại giao đa kênh của Việt Nam

Nếu thực tiễn tại Myanmar là một "trải nghiệm" sống động, thì nền tảng học thuật đồ sộ chính là công cụ giúp Tiến sĩ Luận Thùy Dương giải mã những biến động của thời đại. Quá trình đào tạo bài bản về Thạc sĩ nghiên cứu quan hệ quốc tế tại Đại học Sydney Australia, và Tiến sĩ về lịch sử quan hệ quốc tế tại Đại học quốc gia Việt Nam đã hun đúc, đã giúp bà có một tư duy chiến lược mang tính hệ thống.

 

Đại sứ Luận Thùy Dương (đứng giữa), cạnh nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh tại lễ ra mắt sách về các nữ nhà ngoại giao Việt Nam. Ảnh: Tư liệu

Trong công trình tiêu biểu "Ngoại giao Kênh 2 của ASEAN” bà đã đưa ra những định nghĩa sắc sảo về một hệ thống toàn cầu "đa trung tâm” nên cần ngoại giao đa tầng nấc và sự tham gia của giới học giả. Theo bà, ngoại giao đa kênh không còn đơn thuần là việc tham gia các hội nghị quốc tế, mà đã trở thành một chiến lược sống còn để các quốc gia tầm trung và nhỏ khẳng định tính tự chủ trong một thế giới phụ thuộc lẫn nhau. Những nhận định của bà về sự chuyển mình của ngoại giao kênh 2 - kênh học giả - đã góp phần quan trọng chuyển các mối quan hệ quốc tế từ đối đầu sang đối thoại, và xây dựng lòng tin để hợp tác giải quyết các vấn đề toàn cầu. Qua đó, cuốn sách của bà đã trở thành tư liệu tham khảo quan trọng cho công tác hoạch định chính sách, cho ngoại giao kênh 1.5 và kênh 2.5 rất đặc thù của Việt Nam sau này.

Đại sứ Luận Thùy Dương – nhà ngoại giao học giả tiêu biểu của Việt Nam hiện đại. Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam

Một đóng góp học thuật quan trọng khác của bà là cuốn sách "Cộng đồng văn hóa - xã hội ASEAN: Tầm nhìn tới năm 2025" (NXB Chính trị quốc gia Sự thật, 2018). Trong khi nhiều nghiên cứu tập trung vào an ninh hay kinh tế, Tiến sĩ Luận Thùy Dương đã chọn hướng đi khó hơn khi khai thác trụ cột Văn hóa - Xã hội – "trái tim" gắn kết người dân ASEAN. Bà nhấn mạnh rằng một cộng đồng chỉ bền vững khi nó mang lại hạnh phúc và sự công bằng cho mọi công dân. Chương cuối của cuốn sách dành riêng cho vai trò của Việt Nam, nơi bà đưa ra những khuyến nghị thực tiễn để nước ta không chỉ tham gia tích cực mà còn giữ vai trò dẫn dắt trong các vấn đề an ninh phi truyền thống tại khu vực.

Những cuộc trao đổi cởi mở giúp sinh viên hiểu sâu hơn về nghề ngoại giao. Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam

Đại sứ Luận Thùy Dương truyền đạt kiến thức về truyền thông quốc tế cho sinh viên. Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam

 

Không dừng lại ở những lý thuyết vĩ mô, bà còn dành tâm huyết để tôn vinh những người phụ nữ trong ngành đối ngoại. Cuốn sách "Các nhà ngoại giao nữ Việt Nam: Phác thảo chân dung và hồi ức" (2026) do bà chủ biên là một nỗ lực hệ thống hóa lịch sử 80 năm đóng góp thầm lặng của phái nữ. Qua đó, bà không chỉ truyền lửa cho thế hệ trẻ mà còn khẳng định giá trị của "sức mạnh mềm" Việt Nam được kết tinh từ trí tuệ và lòng nhân hậu của người phụ nữ.

Hiện nay, trong vai trò một nhà khoa học tại Học viện Ngoại giao, Tiến sĩ Luận Thùy Dương vẫn miệt mài đứng trên bục giảng để truyền đạt kiến thức về các vấn đề an ninh khu vực, truyền thông quốc tế và nghệ thuật xây dựng lòng tin. Với bà, ngoại giao không phải là những bài diễn văn khô khan, mà là "ngôi nhà của niềm tin" được xây dựng từ nền tảng hiểu biết sâu rộng và sự nhất quán trong hành động.

Hình ảnh nhà ngoại giao tận tâm với công tác đào tạo thế hệ trẻ ngành ngoại giao. Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam

Nhìn lại hành trình của Đại sứ, Tiến sĩ Luận Thùy Dương, ta thấy một sự nhất quán tuyệt vời: những trang viết của bà thấm đẫm hơi thở của thực tiễn, và mỗi quyết sách đối ngoại của bà đều được soi sáng bởi ánh sáng lý luận khoa học. Bên cạnh sự nghiệp vẻ vang, câu chuyện về cuộc hôn nhân 45 năm bền chặt và sự hy sinh thầm lặng của người chồng – một cựu chiến sĩ công an – để bà yên tâm phụng sự Tổ quốc, càng làm đẹp thêm chân dung của một nhà ngoại giao tài sắc vẹn toàn.

Tiến sĩ, Đại sứ Luận Thùy Dương là một minh chứng sống động cho thế hệ nhà ngoại giao mới của Việt Nam: hiện đại, chuyên nghiệp, giàu trí tuệ nhưng vẫn luôn giữ vững bản sắc và linh hồn dân tộc trên trường quốc tế. Bà không chỉ đại diện cho một cá nhân, mà còn là biểu tượng cho sự trưởng thành và vươn mình mạnh mẽ của ngoại giao Việt Nam trong kỷ nguyên hội nhập toàn cầu./.

• Bài: Hoàng Tuệ Nhi - Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam & Tư liệu nhân vật cung cấp

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/nha-ngoai-giao-hoc-gia-luan-thuy-duong-445066.html