Trong dòng chảy của kỷ nguyên mới, mối quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới giữa Việt Nam và Nhật Bản không chỉ được củng cố bởi những cam kết chính trị hay các dự án kinh tế tầm cỡ, mà còn được nuôi dưỡng bền bỉ từ nền tảng của sự thấu hiểu văn hóa và tri thức.

Quang cảnh Hội thảo Khoa học Quốc tế “Nghiên cứu Nhật Bản hướng tới kỷ nguyên mới trong quan hệ Việt Nam – Nhật Bản”, kỷ niệm 30 năm thành lập ngành Nhật Bản học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo Ảnh Việt Nam

 

Hội thảo quốc tế với chủ đề “Nghiên cứu Nhật Bản hướng tới kỷ nguyên mới trong quan hệ Việt Nam - Nhật Bản”, diễn ra tại Hà Nội vào ngày 23/10 vừa qua, một lần nữa khẳng định vai trò then chốt của các hoạt động nghiên cứu trong việc kiến tạo sự kết nối nhân văn sâu sắc giữa hai dân tộc. Hội thảo là một trong những sự kiện thuộc Diễn đàn Nhân văn Mùa Thu Hà Nội 2026 do Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức.

Các đại biểu tham dự hội thảo. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo Ảnh Việt Nam

Quang cảnh Hội thảo Khoa học Quốc tế “Nghiên cứu Nhật Bản hướng tới kỷ nguyên mới trong quan hệ Việt Nam – Nhật Bản”, kỷ niệm 30 năm thành lập ngành Nhật Bản học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo Ảnh Việt Nam

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo Ảnh Việt Nam.

Hội thảo quy tụ đông đảo các học giả hàng đầu đến từ Việt Nam, Nhật Bản, Hàn Quốc, Philippines và Pháp, cùng đại diện nhiều cơ sở nghiên cứu uy tín. Đây không chỉ là không gian trao đổi học thuật, mà còn là minh chứng cho tinh thần hợp tác quốc tế, nơi những câu hỏi mới về sự phát triển của khu vực và thế giới được đặt ra, từ đó thúc đẩy những hướng đi chung cho tương lai.

Thông tin tại Hội thảo, Liên minh Nghiên cứu Nhật Bản Quốc tế được thành lập từ năm 2016 và mở rộng sự tham gia của các cơ sở nước ngoài từ năm 2022. Mạng lưới này hiện quy tụ 28 cơ sở tại Nhật Bản và 67 cơ sở ở nước ngoài. Sự hiện diện của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn trong mạng lưới này khẳng định vị thế và uy tín của nghiên cứu Việt Nam trên bản đồ học thuật thế giới.

Phát biểu tại hội thảo, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam, ông Ito Naoki, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nghiên cứu Nhật Bản không chỉ dừng lại ở phạm vi quốc gia mà còn là chìa khóa để làm sáng tỏ các vấn đề lịch sử châu Á, quan hệ quốc tế và những thách thức của xã hội đương đại.

Đối với Đại sứ Ito Naoki, việc trao đổi tri thức giữa các học giả có nền tảng văn hóa khác biệt chính là chất xúc tác để thấu hiểu lẫn nhau. “Trao đổi tri thức giúp các học giả từ những nền tảng lịch sử, văn hóa khác nhau hiểu nhau hơn, góp phần củng cố quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện vì hòa bình, thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới giữa hai nước” Đại sứ Ito Naoki khẳng định.

Thảo luận bàn tròn: Quốc tế hóa Nghiên cứu Nhật Bản tại sự kiện. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo Ảnh Việt Nam

 

Trong tầm nhìn đối ngoại của Việt Nam, các học giả đều nhận định sức mạnh của “quyền lực mềm” thông qua giáo dục và đào tạo. Sự phát triển mạnh mẽ của ngành Nhật Bản học tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, đặc biệt là việc triển khai chương trình đào tạo tiến sĩ từ năm 2023, chính là kết quả của quá trình đầu tư lâu dài và tâm huyết. Diễn đàn Nghiên cứu Nhật Bản, được tổ chức từ năm 2022 trong khuôn khổ hợp tác với Đại học Tokyo, đã trở thành “vườn ươm” cho các nhà nghiên cứu trẻ, tạo cơ hội cho thế hệ học giả tương lai kết nối và phát triển.

PGS.TS Đặng Hồng Sơn, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, chia sẻ tại Hội thảo một góc nhìn đầy cảm xúc về hành trình của bộ môn Nhật Bản học kể từ khi thành lập vào năm 1996. Đối với PGS.TS Đặng Hồng Sơn, mỗi con số thống kê đều mang theo câu chuyện của sự gắn kết, đơn cử như hàng năm, hơn 30 lượt sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh có cơ hội sang Nhật Bản trải nghiệm trực tiếp.

Theo PGS.TS Đặng Hồng Sơn, đáng chú ý hơn cả là sự chuyển hóa từ những học viên thành những “đại sứ nhân dân”. Nhiều cựu sinh viên hiện đang là cầu nối vững chắc tại các doanh nghiệp, tổ chức hoặc trực tiếp sinh sống tại Nhật Bản. Họ không chỉ làm việc, mà còn đang góp phần vun đắp quan hệ hữu nghị thông qua những kết nối đời thường, những công việc chuyên môn, tạo nên sự bền chặt từ gốc rễ xã hội của hai quốc gia.

GS. TS Kusunoki Ayako (bên trái) phát biểu tại phiên thảo luận tiểu ban 2. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo Ảnh Việt Nam

Không gian phiên thảo luận tiểu ban 1. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo Ảnh Việt Nam

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận tiểu ban 1 lắng nghe các tác giả trình bày. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo Ảnh Việt Nam

Trong bối cảnh thế giới biến động, những chuyển biến về kinh tế, dân số và xã hội tại Nhật Bản là những “phòng thí nghiệm” thực tiễn để Việt Nam so sánh, trao đổi kinh nghiệm và cùng tìm lời giải cho những thách thức chung. GS.TS Kusunoki Ayako, đại diện Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế về Văn hóa Nhật Bản (Nichibunken), đã nhấn mạnh rằng việc đặt lịch sử, văn hóa và xã hội Nhật Bản trong bối cảnh khu vực và quốc tế sẽ mở rộng góc nhìn, giúp các học giả hình thành những câu hỏi mới mang tính thời đại.

Nhìn lại chặng đường 15 năm hợp tác đào tạo (từ 2011), GS Iwatsuki Junichi từ Đại học Tokyo đã khẳng định tầm quan trọng của việc chia sẻ kinh nghiệm hợp tác với Đại học Quốc gia Việt Nam trong đào tạo đội ngũ nghiên cứu Nhật Bản từ năm 2011. Chương trình hỗ trợ sinh viên Việt Nam sang Nhật Bản học tập, nghiên cứu, cấp học bổng, mời chuyên gia Nhật Bản giảng dạy và phát triển nguồn tài liệu chuyên ngành. Giáo sư Iwatsuki Junichi nhìn nhận việc đào tạo nhà nghiên cứu cần chú trọng khả năng khai thác tài liệu tiếng Nhật, đặc biệt là tư liệu gốc, đồng thời tạo điều kiện để học giả trẻ trình bày và công bố kết quả.

Trong khi đó, ông Koike Wakao, Giám đốc Ban Nghiên cứu Nhật Bản thuộc Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản, bày tỏ niềm tin rằng trong thời đại số, việc tiếp cận ngôn ngữ và văn hóa càng trở nên thiết yếu. Những hoạt động này không chỉ là các sự kiện học thuật đơn thuần mà là một phần trong chiến lược đối ngoại toàn diện, chuẩn bị tâm thế cho kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước vào năm 2028. Bằng cách xây dựng những cộng đồng tri thức gắn kết, Việt Nam và Nhật Bản không chỉ thấu hiểu nhau hơn về mặt văn hóa, mà còn cùng nhau tạo dựng một tương lai thịnh vượng, nơi sự hợp tác luôn bắt nguồn từ sự chân thành và tri thức sâu rộng.

Hội thảo cũng là dịp góp phần thắt chặt quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nhật Bản. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo Ảnh Việt Nam

Các đại biểu trao đổi bên lề Hội thảo. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo Ảnh Việt Nam

Hội thảo đã khép lại, nhưng mở ra nhiều triển vọng mới cho ngành Nhật Bản học. Với sự đồng hành của Quỹ Giao lưu Quốc tế Toshiba, Nichibunken và các đối tác, những nghiên cứu này sẽ tiếp tục là “sợi chỉ đỏ” nối liền hai quốc gia, góp phần làm cho mối quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện không ngừng vươn xa, trở thành hình mẫu của tình hữu nghị bền vững trong kỷ nguyên mới./.

Bài và ảnh: Trần Thanh Giang/Báo Ảnh Việt Nam

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/nghien-cuu-nhat-ban-cau-noi-tri-thuc-vun-dap-tuong-lai-quan-he-viet-nam-nhat-ban-475581.html