Để giải quyết gánh nặng bệnh tật phức tạp nhằm nâng cao sức khỏe, cải thiện đời sống của nhân dân, ngành y tế đòi hỏi phải có những bước chuyển mình mạnh mẽ trong tình hình mới. Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị đã chỉ rõ, đó là đổi mới mạnh mẽ tư duy; đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số toàn diện trong chăm sóc sức khỏe. Đây là hai trong số những giải pháp cốt lõi giúp người dân giảm gánh nặng chi phí khám chữa bệnh và được thụ hưởng những thành tựu y khoa tiên tiến nhất.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với Đảng ủy Bộ Y tế về công tác y học cổ truyền Việt Nam. Ảnh: Thống Nhất – TTXVN 

Không tự bằng lòng với những gì đã đạt được

Nhìn lại chặng đường bốn thập kỷ thực hiện công cuộc Đổi mới, ngành y tế Việt Nam đã viết nên những trang sử đầy tự hào với những thành tựu mang tính bước ngoặt, được cộng đồng quốc tế ghi nhận như một điểm sáng trong hệ thống các quốc gia đang phát triển.

Từ một nền y tế thiếu thốn trăm bề sau chiến tranh, chúng ta đã xây dựng được mạng lưới y tế phủ rộng khắp từ trung ương đến tận các thôn, bản, vùng sâu, vùng xa. Tuổi thọ trung bình của người dân Việt Nam đã tăng ấn tượng lên mức 74,5 tuổi vào năm 2024, vượt trội hơn nhiều quốc gia có cùng mức thu nhập bình quân đầu người. Các chỉ số về giảm tỷ lệ tử vong ở bà mẹ, trẻ em và kiểm soát bệnh truyền nhiễm luôn đạt hoặc vượt các mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ.

Bà Angela Pratt, Trưởng đại diện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam, từng nhận xét rằng, câu chuyện về y tế ở Việt Nam trong những thập kỷ gần đây là câu chuyện về “những tiến bộ đáng kinh ngạc”. Nếu như đầu những năm 1960, tuổi thọ trung bình ở Việt Nam chỉ là 60 tuổi, thì nay đã là 75 nhờ những tiến bộ trong công tác hỗ trợ sức khỏe bà mẹ và trẻ em, chính sách tiêm chủng mở rộng, cùng với việc cải thiện dịch vụ y tế và tiến bộ trong việc giảm nghèo.

Lực lượng thầy thuốc Việt Nam ngày nay đã làm chủ hàng loạt kỹ thuật y học chuyên sâu đỉnh cao, ngang tầm khu vực, có những kĩ thuật tiệm cận với trình độ của thế giới như: ghép đa tạng, phẫu thuật nội soi, can thiệp tim mạch, ghép tế bào gốc, phẫu thuật robot, xạ trị kỹ thuật cao trong điều trị ung thư, và tự chủ sản xuất nhiều loại vắc-xin quan trọng.

Nhân kỷ niệm 85 năm Ngày truyền thống Người cao tuổi Việt Nam (6/6/1941 - 6/6/2026), chiều 5/6/2026, tại Phủ Chủ tịch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gặp mặt 85 người cao tuổi tiêu biểu trong các phong trào thi đua yêu nước giai đoạn 2021 -  2026 trên toàn quốc. Ảnh: Thống Nhất - TTXVN

Theo GS, TS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, những tiến bộ của ngành y tế trong thời gian qua không chỉ góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân mà còn thể hiện bước chuyển mình mạnh mẽ của hệ thống y tế Việt Nam theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập, tạo nền tảng để đất nước phát triển không chỉ trong lĩnh vực y tế mà còn trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, khi xã hội ngày càng phát triển, những áp lực mới đè nặng lên vai hệ thống y tế đã khiến hệ thống này bộc lộ những khoảng trống không dễ khỏa lấp. Việt Nam đang là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh, kéo theo sự gia tăng của nhiều loại bệnh lý mãn tính không lây nhiễm như ung thư, tim mạch, tiểu đường và các rối loạn sức khỏe tâm thần… tác động không nhỏ đến đời sống sức khỏe của nhân dân cũng như yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Tổng Bí thư Tô Lâm và các đồng chí Lãnh đạo Đảng, Nhà nước tham quan triển lãm “Những thành tựu nổi bật trong ngành y tế và giáo dục”. Ảnh: Phương Hoa - TTXVN 

Trong khi đó, mô hình bệnh tật thay đổi lại vấp phải phải những nút thắt chưa được giải quyết triệt để của ngành y. Đó là tình trạng quá tải tại các bệnh viện tuyến trung ương; sự thiếu hụt, xuống cấp về nhân lực lẫn cơ sở, trang thiết bị khám chữa bệnh; tư duy quản trị y tế chậm đổi mới; cơ chế tài chính còn nhiều bất cập; và sự thiếu thốn thuốc men cục bộ tại một số cơ sở y tế công lập… đã trực tiếp ảnh hưởng đến quyền lợi và sự hài lòng của người bệnh.

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân ra đời có ý nghĩa chiến lược, toàn diện, trước mắt và lâu dài mang tính hành động cao đối với công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân nhằm hướng đến mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam khỏe mạnh, mọi người dân đều được chăm sóc sức khỏe, sống lâu, sống khỏe, sống lành mạnh, nâng cao thể chất, ý thức bảo vệ sức khỏe và chủ động phòng ngừa bệnh tật trong toàn xã hội, góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển đất nước giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng trong kỷ nguyên mới.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà tiếp Tiến sĩ Angela Pratt, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam. Ảnh: Lâm Khánh - TTXVN 

Đổi mới tư duy và đột phá phát triển khoa học công nghệ

Để hiện thực hóa các mục tiêu đề ra, Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị đã nêu rõ nhiều giải pháp, trong đó nổi bật là đổi mới tư duy trong lãnh đạo, tổ chức công tác y tế và đẩy mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong chăm sóc sức khỏe.

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 thực hiện thành công ca ghép chi thể đầu tiên ở khu vực Đông Nam Á, đồng thời cũng là ca ghép chi thể đầu tiên trên thế giới lấy từ người sống. Thành tựu y học này của bệnh viện mở ra hướng điều trị mới trong tương lai, không chỉ ghép chi thể từ người hiến chết não mà còn từ người sống cho những bệnh nhân không may mất đi chi thể, bổ sung vào danh sách thành tựu y khoa mà ngành y tế Việt Nam đạt được trong những năm qua (2020). Ảnh: TTXVN phát 

Nghị quyết nhấn mạnh cần phải chuyển dịch tư duy chiến lược thay vì tập trung chủ yếu vào "chữa bệnh" sang "chủ động phòng bệnh”. Việc phòng bệnh từ sớm sẽ giúp chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ, nâng cao số năm sống khỏe và giảm bớt gánh nặng chi phí cho bệnh nhân, gia đình và xã hội.

Về vấn đề này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đã chỉ rõ, y tế không chỉ là khám, chữa trị cho người bệnh, mà cần hơn, đó là chăm sóc sức khỏe cho nhân dân để hạn chế bệnh tật; cần tập trung nghiên cứu các biện pháp phòng bệnh, tăng cường sức khỏe, kéo dài tuổi thọ. Vì vậy, ngành y tế phải xây dựng chiến lược tổng thể chăm sóc sức khỏe con người, sức khỏe cộng đồng với nhiều giải pháp đồng bộ như: nâng cao công tác y tế cộng đồng, tuyên truyền phòng bệnh trong nhân dân; tăng cường năng lực cho sức khỏe sinh sản, nhi khoa và lão khoa; khuyến khích lối sống lành mạnh, phòng chống bệnh tật; kiểm tra sức khỏe định kỳ, phát hiện bệnh sớm…

Mô hình phòng khám hợp tác liên thông giữa Bệnh viện Đại học Y Hà Nội với trạm Y tế Phường Vĩnh Hưng được đầu tư trang thiết bị hiện đại cùng đội ngũ bác sĩ giỏi giúp người dân có thể khám, chữa bệnh ngay từ tuyến cơ sở. Ảnh: Báo ảnh Việt Nam

Đi cùng với việc đổi mới tư duy, phát triển mạnh mẽ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số toàn diện ngành y tế sẽ là giải pháp then chốt mang tính quyết định nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác khám, chữa bệnh.

Nghị quyết nhấn mạnh việc ưu tiên cao nhất các nguồn lực, bao gồm cả Quỹ phát triển khoa học và công nghệ quốc gia, cho các nghiên cứu sản xuất thuốc mới, sinh phẩm và vaccin thế hệ mới.

Ưu tiên đầu tư để triển khai thực hiện các giải pháp đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực y tế theo Nghị quyết số 57-NQ/TW như: đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain và dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT) nhằm tăng cường tính minh bạch, hiệu quả trong việc cung cấp, sử dụng các dịch vụ y tế; hình thành các trung tâm nghiên cứu liên ngành và chuyên sâu trong nghiên cứu khoa học, kết hợp viện-trường, nâng cao năng lực các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm, kỹ thuật cao, phòng thí nghiệm trọng điểm và các cơ sở nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực y tế, nhất là công nghệ nano, công nghệ gen, y học tái tạo, y học hạt nhân...; tập trung phát triển công nghiệp dược, thiết bị y tế, bảo đảm tự chủ về vắc-xin, thuốc, thiết bị y tế; tiến tới hình thành khu công nghiệp dược phẩm quốc gia… để đảm bảo vững chắc an ninh y tế nước nhà.

Trên thực tế, y tế Việt Nam đã và đang sở hữu những hạt mầm công nghệ đầy hứa hẹn, tạo tiền đề vững chắc cho cuộc cách mạng đột phá khoa học công nghệ, chuyển đổi số này. Chúng ta đã chứng kiến các bác sĩ tại các trung tâm y lớn trên cả nước như: Bệnh viện K, Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Việt Đức, Bệnh viện Trưng ương Quân đội 108, Bệnh viện Chợ Rẫy, hay Bệnh viện Trung ương Huế… đã ứng dụng thành công nhiều kỹ thuật y học chuyên sâu, công nghệ cao ngang tầm thế giới như: kĩ thuật ghép đa tạng; thụ tinh trong ống nghiệm; ghép tế bào gốc; kỹ thuật mổ cột sống có sử dụng robot; kỹ thuật cấy tim nhân tạo; phẫu thuật nội soi 3D, 4K, robot; can thiệp bào thai…

Bệnh viện Trung ương Huế, Trung tâm ghép tạng và can thiệp tim mạch hàng đầu của cả nước. Ảnh: Thanh Hòa/Báo ảnh Việt Nam & Tư liệu 

Việt Nam cũng tự hào nằm trong số ít quốc gia Đông Nam Á làm chủ hoàn toàn kỹ thuật tim phổi nhân tạo (ECMO) và triển khai phẫu thuật robot Da Vinci thế hệ mới với độ chính xác dưới 1 mm, giúp giảm 30-40% thời gian nằm viện của bệnh nhân. Trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) bắt đầu được tích hợp sâu vào việc chẩn đoán hình ảnh, phát hiện sớm tế bào ung thư và tầm soát bệnh lý từ xa.

Trong chiến lược chuyển đổi số toàn diện theo tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW, mục tiêu quan trọng nhất là xóa nhòa khoảng cách địa lý trong tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao. Nền tảng khám chữa bệnh từ xa (Telehealth) kết nối các bệnh viện hạt nhân tuyến trung ương với các trung tâm y tế vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo cần được đẩy mạnh đồng bộ nhằm đưa tri thức chuyên gia tuyến trên về tận cơ sở để người dân nghèo nhất ở vùng sâu, vùng xa cũng được thụ hưởng dịch vụ y tế kỹ thuật cao mà không cần phải vượt tuyến.

Đi cùng với đó là việc triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử toàn dân liên thông với dữ liệu quốc gia về dân cư sẽ giúp mỗi người dân sở hữu một "cuốn sổ tài sản sức khỏe trọn đời", hỗ trợ các bác sĩ nắm bắt bệnh sử chính xác dù bệnh nhân khám ở bất kỳ cơ sở y tế nào.

Với cơ sở, trang thiết bị hiện đại và chuyên môn giỏi, BVTƯ Huế còn làm điểm khám và điều trị uy tín đối với bệnh nhân người nước ngoài. Ảnh: Thanh Hòa/Báo ảnh Việt Nam & Tư liệu 

Trong một bài viết mang tựa đề “Việt Nam khép lại năm 2025 với những tiến bộ vượt bậc về y tế công cộng”, Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam đã mở đầu bằng một nhận xét đầy tích cực: “Năm 2025, trong khuôn khổ chương trình cải cách toàn diện (Việt Nam ban hành Nghị quyết số 72-NQ/TW – PV), Chính phủ Việt Nam đã đưa ra những cam kết lớn nhất đối với lĩnh vực y tế trong nhiều thập kỷ qua, với những mục tiêu đầy tham vọng nhằm nâng cao sức khỏe người dân. Các cam kết này bao gồm định hướng cung cấp dịch vụ y tế thiết yếu miễn phí trong tương lai, chuyển đổi số, cách tiếp cận đa ngành đối với an ninh y tế và y tế công cộng – bao gồm xây dựng môi trường sống lành mạnh hơn, cũng như ưu tiên đầu tư cho y tế công cộng và y tế cơ sở.”.

Việc nâng cao năng lực khám chữa bệnh, đổi mới tư duy quản lý kết hợp với những bước đi đột phá về khoa học công nghệ theo tinh thần của Nghị quyết số 72-NQ/TW không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành y mà là trách nhiệm chung của toàn hệ thống chính trị. Đầu tư cho y tế là đầu tư cho tương lai bền vững, cho tầm vóc và trí lực của các thế hệ mai sau. Khi từng trạm y tế xã có đủ bác sĩ giỏi, từng bệnh viện vùng làm chủ được công nghệ cao, và dòng chảy dữ liệu số y tế được thông suốt, đó cũng là lúc sức khỏe, tính mạng của mỗi người dân Việt Nam được chăm sóc, nâng cao, bảo vệ toàn diện, tạo nền tảng vững vàng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới./.

Bệnh viện Trung ương Huế nổi tiếng với kĩ thuật ghép tạng, đặc biệt là ghép gan cho bệnh nhi. Ảnh: Tư liệu

• Bài: Thanh Hòa - Ảnh: Báo ảnh Việt Nam, TTXVN & Tư liệu

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/nghi-quyet-72-mo-duong-cho-tu-duy-tao-dot-pha-phat-trien-nganh-y-vi-suc-khoe-va-tuong-lai-cua-nguoi-viet-450609.html