Khi nhắc đến mùa thu Hà Nội, người ta không thể không nhắc đến hương cốm, và khi nhắc đến những thức quà cưới hỏi, bánh cốm Hàng Than luôn là biểu tượng của sự sắt son, giao hòa. Thế nhưng, để một thức quà dân dã bước ra khỏi lũy tre làng, vượt qua những biến động của thị trường công nghiệp hóa để trở thành "Bảo vật tinh hoa" thì phải cần đến bản lĩnh phi thường của người chèo lái. Người đó chính là Nghệ nhân Quốc gia Ngô Thị Tính – "thuyền trưởng" của thương hiệu Bánh Bảo Minh - người phụ nữ có bản lĩnh “hiện đại hóa những giá trị di sản”.


Từ nỗi trăn trở bên dòng chảy Hàng Than…

Phố Hàng Than (Hà Nội) từ lâu đã được mệnh danh là "thủ phủ" của bánh cốm. Nhưng đằng sau ánh hào quang của một phố nghề lâu đời là những cơn sóng ngầm của sự mai một. Nghệ nhân Quốc gia Ngô Thị Tính, người sinh ra trong cái nôi truyền thống ấy đã luôn mang trong mình một nỗi trăn trở đau đáu: "Tại sao thế giới có Mochi của Nhật, Tiramisu của Ý, mà bánh cốm của Việt Nam – một tuyệt phẩm từ hạt ngọc trời – lại vẫn loay hoay trong phạm vi hẹp?".

Nghệ nhân Ngô Thị Tính trao đổi với nhân viên về sản phẩm mứt Tết. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam

Nỗi lo của bà không chỉ nằm ở việc giữ nghề, mà còn là nỗi lo về sự "trì trệ" của truyền thống. Trong ký ức của bà, bánh cốm xưa vốn là "người điềm tĩnh", mang màu xanh non tinh khiết, tượng trưng cho tình yêu lứa đôi như huyền thoại Sơn Tinh – Mỵ Nương. Tuy nhiên, thị trường bánh kẹo ngoại nhập tràn lan và các vấn đề về vệ sinh an toàn thực phẩm từng khiến phố nghề Hàng Than chao đảo. Bà hiểu rằng, nếu chỉ giữ bí quyết gia truyền mà không thay đổi tư duy quản trị và công nghệ, di sản sẽ chỉ còn là kỷ niệm.

Nghệ nhân Ngô Thị Tính chia sẻ với nhân viên những kinh nghiệm về nghề làm bánh. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam

Bước ngoặt lớn nhất khẳng định vị thế của bánh cốm dưới bàn tay Nghệ nhân Ngô Thị Tính là sự kiện tháng 10/2022. Tại chương trình nghệ thuật "Tinh hoa Việt Nam" diễn ra bên bờ hồ Hoàn Kiếm, Hiệp hội Làng nghề Việt Nam đã chính thức trao bằng vinh danh “Bảo vật tinh hoa làng nghề Việt Nam” cho cặp bánh Cốm – Phu Thê kỷ lục do bà trực tiếp làm.

Cặp bánh khổng lồ nặng tới 130kg với đường kính 70cm không chỉ là một kỷ lục về kích thước mà còn là sự kết tinh của giá trị văn hóa ngàn đời. Để làm nên cặp bánh này, bà Tính đã tỉ mỉ lựa chọn những hạt lúa nếp non vẫn còn "ngậm sữa mẹ" – giá trị cốt lõi nhất của bánh cốm. Với bà, danh hiệu "Bảo vật tinh hoa" không chỉ dành cho một chiếc bánh, mà là sự công nhận cho nỗ lực đưa bánh cốm Hàng Than trở thành một biểu tượng văn hóa quốc gia, đủ sức đại diện cho Việt Nam trong các không gian ngoại giao sang trọng.

… Đến người kiến tạo hệ sinh thái cách tân di sản

Chặng đường hơn 36 năm cống hiến của bà Ngô Thị Tính đã được đền đáp bằng một hệ thống danh hiệu danh giá. Bà được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Quốc gia – một sự ghi nhận xứng đáng cho người "giữ lửa" ngành bánh mứt kẹo truyền thống.

Không dừng lại ở vai trò nghệ nhân, bà còn được vinh danh là Doanh nhân Trí thức tiêu biểu Việt Nam 2025. Đây là một cột mốc ý nghĩa, khẳng định bà là mẫu hình phụ nữ hiện đại: tự tin, hội nhập và kết nối thành công. Đặc biệt, dưới sự chèo lái của bà, Công ty Bảo Minh đã phát triển mạnh mẽ, thậm chí khối nông sản của hệ sinh thái này còn vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba vào cuối năm 2025, minh chứng cho tầm ảnh hưởng sâu rộng của thương hiệu đối với nền kinh tế và nông nghiệp nước nhà.

Nghệ nhân Ngô Thị Tính nhận danh hiệu Nữ doanh nhân Việt Nam tiêu biểu năm 2025. Ảnh: Tư liệu

Cá tính của bà Tính thể hiện rõ nhất ở triết lý đổi mới. Bà quyết liệt đưa công nghệ vào sản xuất để giải quyết điểm yếu "tử huyệt" của bánh kẹo truyền thống, đó là thời hạn bảo quản và tiêu chuẩn vệ sinh.

Việc chuẩn hóa quy trình sản xuất giúp bánh cốm Bảo Minh lần đầu tiên xuất khẩu chính ngạch sang các thị trường khó tính như Mỹ, Nhật Bản, Đài Loan ngay dịp Tết Nguyên Đán năm 2025. Bà đã chứng minh rằng: Một sản phẩm gia truyền hoàn toàn có thể đạt chuẩn FDA hay Halal nếu người lãnh đạo có đủ quyết tâm và tư duy đổi mới.

Một thành tựu thầm lặng nhưng đầy ý nghĩa của Nghệ nhân Quốc gia Ngô Thị Tính chính là việc truyền nghề. Bà không giữ bí mật cho riêng mình mà chủ động đào tạo thế hệ kế cận. Dưới sự dìu dắt trực tiếp của bà, đã có 05 nhân viên được phong tặng danh hiệu "Nghệ nhân văn hóa nghệ thuật ẩm thực làng nghề Việt Nam" và 04 nhân viên đạt danh hiệu "Thợ giỏi làng nghề Việt Nam".

Đây là đóng góp vô cùng quan trọng đối với sự phát triển bền vững của làng nghề Việt. Bà không chỉ xây dựng một công ty, mà đang xây dựng một đội ngũ "đại sứ văn hóa" am tường kỹ nghệ và có tư duy hiện đại. Những hoạt động giáo dục, quảng bá nghề truyền thống của bà đã giúp bánh cốm, bánh phu thê, bánh chả... không bị lãng quên trong nhịp sống số.

Hành trình của Nghệ nhân Quốc gia Ngô Thị Tính là hành trình của lòng tự tôn dân tộc. Từ những mẻ bánh đầu tiên vào những năm 80 của thế kỉ trước cho đến một thương hiệu quốc gia uy tín năm 2025 đã giúp bà thực hiện thành công sứ mệnh: "Đưa vị Tết Việt, hồn Hà Nội vươn tầm quốc tế"./.

Người tiêu dùng tin tưởng lựa chọn sản phẩm của nghệ nhân Nguyễn Thị Tính. Ảnh: Tư liệu

• Bài: Hoàng Tuệ Nhi - Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam & Tư liệu

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/nghe-nhan-quoc-gia-ngo-thi-tinh-nguoi-cach-tan-di-san-430265.html