Di sản thơ văn trên kiến trúc cung đình là một phần không thể thiếu của Di sản Thế giới Cố đô Huế. Ảnh: Thanh Hòa/Báo ảnh Việt Nam 

Sau một thập kỷ được UNESCO vinh danh là Di sản tư liệu thuộc Chương trình Ký ức Thế giới Khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, hệ thống thơ văn trên kiến trúc cung đình Huế ngày càng khẳng định vị thế của một “bảo tàng thi ca” độc nhất vô nhị.

Trên đường diềm mái cung điện Thái Hòa, hệ thống thơ văn chữ Hán được trang trí thống nhất theo lối nhất thi nhất họa. Ảnh: Thanh Hòa/Báo ảnh Việt Nam 

Hệ thống thơ văn trên kiến trúc cung đình Huế được công nhận là Di sản tư liệu thuộc Chương trình Ký ức thế giới khu vực Châu Á – Thái Bình Dương vào ngày 19/5/2016. Ảnh: Thanh Hòa/Báo ảnh Việt Nam  

Mang giá trị “di sản trong di sản”, đây là tập hợp hàng ngàn tác phẩm chữ Hán do các hoàng đế nhà Nguyễn sáng tác giai đoạn 1802–1945. Chúng được thể hiện trực tiếp trên gỗ, đá, ngói hay tráng men pháp lam qua các kỹ thuật khảm, chạm, đắp nổi tỉ mỉ.

Không chỉ dừng lại ở tính mỹ thuật với phong cách “nhất thi nhất họa”, hệ thống này còn truyền tải tư tưởng trị quốc, lòng tự tôn dân tộc cùng thế giới tinh thần phong phú của tầng lớp trí thức đương thời.

Các văn bản chữ Hán trang trí trong các ô hộc trên cổng tam quan điện Phụng Tiên trong Hoàng thành Huế. Ảnh: Thanh Hòa/Báo ảnh Việt Nam 

Mười năm qua, công tác bảo tồn đã đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận khi toàn bộ di sản cơ bản được khảo sát, kiểm kê, dịch thuật và số hóa lưu trữ. Tuy nhiên, mức độ lan tỏa đến công chúng vẫn còn hạn chế do tính chất học thuật sâu và rào cản ngôn ngữ chữ Hán. Du khách đa phần mới chỉ thưởng lãm vẻ đẹp kiến trúc bên ngoài mà chưa thẩm thấu hết tầng sâu văn hóa ẩn chứa trong từng ô thơ, mảng chữ.

Thơ văn chữ Hán trang trí trong kiến trúc lăng vua Thiệu Trị. Ảnh: Thanh Hòa/Báo ảnh Việt Nam 

Trong chặng đường tiếp theo, yêu cầu đặt ra là phải chuyển dịch từ “bảo tồn tĩnh” sang “phát huy hiện đại”. Thơ văn cung đình cần được “làm sống lại” thông qua ứng dụng công nghệ thực tế ảo, thuyết minh số, bảo tàng tương tác và tích hợp sâu hơn vào giáo dục, du lịch hay nghệ thuật. Đưa những dòng thơ xưa bước ra khỏi hồ sơ lưu trữ để tiếp cận cộng đồng chính là cách tốt nhất để nguồn lực mềm này tiếp tục tỏa sáng, khẳng định chiều sâu văn hiến Huế và bản sắc văn hóa Việt Nam trong thời đại mới./.

Đường diềm giữa hai mái bi đình lăng Minh Mạng được trang trí bằng các ô hộc theo lối nhất thi nhất họa. Ảnh: Thanh Hòa/Báo ảnh Việt Nam

Cận cảnh các văn bản chữ Hán trang trí trên kiến trúc lăng vua Thiệu Trị. Anhr: Thanh Hòa/Báo ảnh Việt Nam 

Những câu đối chữ Hán khảm sành sứ trong lăng vua Khải Định. Ảnh: Thanh Hòa/Báo ảnh Việt Nam

Các ô hộc thơ văn chữ Hán trang trí trên Cung Môn lăng vua Đồng Khánh. Ảnh: Thanh Hòa/Báo ảnh Việt Nam

Thơ văn chữ Hán trang trí dày đặc trên cửa Thái Bình Lâu trong Hoàng thành Huế. Ảnh: Thanh Hòa/Báo ảnh Việt Nam 

• Bài, ảnh: Thanh Hòa/Báo ảnh Việt Nam

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/muoi-nam-nhin-lai-di-san-tho-van-tren-kien-truc-cung-dinh-hue-458947.html