Người Xơ-đăng ở xã Trà Linh, thành phố Đà Nẵng lưu giữ nhiều tri thức dân gian quý báu về sâm Ngọc Linh, từ cách nhận biết, trồng, chăm sóc đến khai thác và sử dụng. Trong đó, lễ cúng thần sâm là nghi lễ tín ngưỡng độc đáo, thể hiện lòng biết ơn thần linh, núi rừng và khát vọng về cuộc sống no đủ, bình yên.

Người dân Xơ-đăng vui mừng tham gia trong ngày lễ rước và cúng thần sâm Ngọc Linh. Ảnh: Thanh Hòa/Báo Ảnh Việt Nam

Nằm ở độ cao hơn 1.500 m, đền thờ Thần sâm Ngọc Linh tại nóc Kon Pin, xã Trà Linh, là nơi đồng bào Xơ-đăng tổ chức các nghi lễ tri ân thần linh và các bậc tiền nhân, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa sâm bội thu.

Trước ngày lễ, dân làng chuẩn bị cây nêu và các lễ vật truyền thống. Cây nêu giữ vị trí quan trọng, tượng trưng cho lời tạ ơn trời đất đã che chở để cây sâm bén rễ, sinh trưởng giữa đại ngàn, mang lại cuộc sống ấm no. Nghi lễ gồm các hoạt động như rước thần sâm, dựng cây nêu, bói lưỡi gà, cúng rượu và cầu nguyện. Lễ vật có sâm Ngọc Linh, gà luộc, trầu cau, rượu cần cùng nhiều vật phẩm truyền thống.

 

Các chàng trai, cô gái người Xơ-đăng dâng hương cúng thần sâm Ngọc Linh. Ảnh: Thanh Hòa/Báo Ảnh Việt Nam

Người Xơ-đăng kính cẩn hành lễ quanh đền thờ thần sâm. Ảnh: Thanh Hòa/Báo Ảnh Việt Nam

Trong tiếng cồng chiêng vang vọng núi rừng, già làng nâng cây sâm Ngọc Linh, thành kính đọc lời khấn, cầu thần linh chứng giám lòng thành của cộng đồng, phù hộ cho cây sâm phát triển tốt, lúa nương trĩu hạt và người dân có cuộc sống đủ đầy.

Với người Xơ-đăng, sâm Ngọc Linh không chỉ là cây dược liệu quý mà còn được xem như món quà của thần linh, biểu tượng cho mối gắn kết giữa con người với thiên nhiên. Từ bao đời, cư dân quanh dãy núi Ngọc Linh đã tích lũy và truyền lại những kinh nghiệm về nhận biết cây sâm, lựa chọn vùng đất phù hợp, nhân giống, chăm sóc, thu hoạch và sử dụng loài cây này. Dân gian còn gọi sâm là cây “thuốc giấu”, gắn với tập quán lưu truyền những bài thuốc quý trong gia đình, dòng họ và cộng đồng.

 

Người Xơ-đăng bao đời nay gắn bó với thiên nhiên, núi rừng Ngọc Linh - nơi sinh trưởng của loài sâm quý.
Ảnh: Thanh Hòa/Báo Ảnh Việt Nam

Đội cồng chiêng biểu diễn trong lễ cúng thần sâm Ngọc Linh. Ảnh: Thanh Hòa/Báo Ảnh Việt Nam

Ông Trịnh Minh Hải, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Trà Linh cho biết, cây sâm giữ vị trí quan trọng trong văn hóa và sinh kế bền vững của đồng bào Xơ-đăng. Việc bảo tồn, phục dựng lễ cúng thần sâm không chỉ góp phần gìn giữ di sản văn hóa đặc trưng mà còn tạo cơ hội để du khách tìm hiểu tri thức bản địa và quá trình phát triển cây sâm Ngọc Linh.

Trai gái Xê - đăng hòa mình trong tiếng cồng chiêng và điệu múa mừng thần sâm Ngọc Linh. Ảnh: Thanh Hòa/Báo Ảnh Việt Nam

Sâm Ngọc Linh, loại dược liệu quý của người Xơ Đăng. Ảnh: Thanh Hòa/Báo ảnh Việt Nam

 

Sâm Ngọc Linh là loài dược liệu đặc hữu quý hiếm của Việt Nam, phân bố tự nhiên ở vùng núi cao Ngọc Linh, thuộc địa bàn thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Ngãi hiện nay. Việc duy trì lễ cúng thần sâm vì thế không chỉ thể hiện niềm tin tâm linh mà còn góp phần nhắc nhở các thế hệ về trách nhiệm gìn giữ rừng, bảo tồn nguồn dược liệu quý và tiếp nối những giá trị văn hóa của cộng đồng./.

Bài và ảnh: Thanh Hòa/Báo Ảnh Việt Nam

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/le-cung-than-sam-cua-nguoi-xo-dang-476795.html