Với diện tích 3.700 m2 dành cho hai khu trưng bày dưới hai tầng hầm, phía Đông công trình nhà Quốc hội để gìn giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị di sản, đặc biệt là di sản Hoàng thành Thăng Long. Ảnh: Công Đạt/ Báo ảnh Việt Nam
Với diện tích rộng dưới khu vực phía Đông tòa nhà Quốc hội, không gian ngầm này được thiết kế vừa mang tính bảo tồn, vừa đáp ứng yêu cầu trưng bày hiện đại. Các hiện trạng khảo cổ quan trọng được giữ nguyên vị trí, bao phủ bởi hệ thống sàn kính và ánh sáng chuyên dụng, giúp người xem có thể quan sát trực tiếp như đang đứng trong hố khai quật. Tiếp cận theo cách này, công chúng không chỉ thấy được các di vật rời rạc mà còn cảm nhận được cấu trúc, bố cục cũng như môi trường hình thành của từng dấu tích.
Một trong những điểm nhấn của khu vực là không gian tái hiện văn hóa tiền Thăng Long, bao gồm các giai đoạn kéo dài trước khi vua Lý Công Uẩn dời đô vào TK X. Những trưng bày này hé lộ về một trung tâm dân cư phát triển sớm, có quy hoạch và tổ chức khá bài bản. Các kiến trúc nền móng, giếng nước, các dấu tích liên quan đến hoạt động nghi lễ hay sinh hoạt hằng ngày cho thấy cư dân thời kỳ đó đã có một nền văn hóa phong phú và ổn định. Những hiện vật như đồ gốm, dụng cụ sinh hoạt, tiền tệ hay dấu vết về chăn nuôi – điển hình như các mộ động vật – góp phần cho thấy đời sống kinh tế và tinh thần của cư dân cổ.
Không chỉ dừng lại ở việc trưng bày các hiện vật vật chất, khu khảo cổ dưới Nhà Quốc hội còn ứng dụng công nghệ để tăng tính tương tác. Nhiều mô phỏng 3D, hình ảnh minh họa, phim tư liệu và bảng thông tin được lồng ghép nhằm giúp người xem dễ hình dung sự biến đổi không gian đô thị qua các thời kỳ. Nhờ vậy, mỗi hiện vật đều có “tiếng nói” riêng, gắn với câu chuyện của từng giai đoạn lịch sử. Công chúng – đặc biệt là học sinh, sinh viên, người yêu khảo cổ học – có thể trải nghiệm quá trình “giải mã” lịch sử một cách sống động và trực quan, thay vì chỉ nhìn những cổ vật đứng yên sau tủ kính.
Khu di tích trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội có diện tích 20ha, bao gồm khu khảo cổ học 18 Hoàng Diệu và các di tích còn sót lại trong khu di tích thành cổ Hà Nội như Bắc Môn, Đoan Môn, Hậu Lâu, rồng đá điện Kính Thiên, nhà con rồng, nhà D67 và cột cờ Hà Nội. Cụm di tích này được bao bọc bởi 4 con đường: phía Bắc là đường Phan Đình Phùng, phía Nam là đường Điện Biên Phủ, phía Đông là đường Nguyễn Tri Phương và phía Tây là đường Hoàng Diệu. Khu di tích Hoàng thành Thăng Long được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa thế giới năm 2010, với những giá trị di sản, kiến trúc, văn hóa được kết tinh qua hàng nghìn năm lịch sử.
Ngoài giá trị trưng bày, khu khảo cổ này còn có ý nghĩa quan trọng trong công tác nghiên cứu. Việc giữ nguyên hiện trạng nhiều di tích cho phép giới chuyên môn tiếp tục khảo sát, đối chiếu và đưa ra những nhận định mới về quy hoạch đô thị, kỹ thuật xây dựng hay đời sống xã hội của kinh đô xưa. Mỗi lần nghiên cứu lại đều có thể mở ra những phát hiện thú vị, góp phần làm rõ hơn về sự hình thành và phát triển của Thăng Long – Hà Nội qua các triều đại.
Điểm đặc biệt của không gian này là nó nằm ngay dưới công trình biểu tượng của quyền lực nhà nước hiện đại. Sự “giao thoa” giữa hiện tại và quá khứ tạo nên một cảm xúc đặc biệt: ngay bên dưới nơi các quyết sách của đất nước được thông qua là những tầng văn hóa kết tinh từ hàng trăm năm trước. Điều đó không chỉ nhắc nhở về truyền thống và cội nguồn, mà còn thể hiện sự trân trọng đối với di sản văn hóa dân tộc trong bối cảnh phát triển ngày nay.
Đối với du khách, khu trưng bày khảo cổ dưới Nhà Quốc hội không chỉ là điểm tham quan, mà còn là hành trình khám phá về lịch sử Việt Nam theo cách khác biệt. Qua mỗi bước chân, người xem như đang di chuyển từ một thời kỳ này sang thời kỳ khác, từ dấu tích của những cư dân cổ đến các nền móng kiến trúc của kinh đô, rồi đến những hiện vật ghi dấu sự chuyển giao giữa các triều đại. Dù không phô trương quy mô, không gian này vẫn mang sức hút riêng bởi chiều sâu văn hóa và giá trị học thuật quý báu.
Ngày nay, khu khảo cổ dưới Nhà Quốc hội vừa là điểm đến văn hóa, vừa là minh chứng cho nỗ lực gìn giữ di sản giữa lòng đô thị hiện đại. Nhờ sự kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và trưng bày, nơi đây trở thành cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, đưa những câu chuyện lịch sử của Thăng Long – Hà Nội sống dậy một cách tự nhiên và gần gũi hơn với công chúng./.
-
- Bài và ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam
-
https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/khong-gian-trung-bay-di-san-thang-long-duoi-long-nha-quoc-hoi-424688.html