Những chuyển động của nghệ sĩ và con rối mở ra hành trình khám phá không gian văn hóa Thăng Long, nơi múa rối trở thành ngôn ngữ kể chuyện giàu cảm xúc thay vì chỉ minh họa lịch sử. Ảnh: Khánh Long/Báo Ảnh Việt Nam
Trong dòng chảy của nghệ thuật truyền thống, múa rối từ lâu được biết đến như một loại hình biểu diễn dân gian gắn với đời sống lao động, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng. Tuy nhiên, “Cảm xúc Long Thành” đã mở rộng giới hạn của loại hình nghệ thuật này khi không xem múa rối chỉ là công cụ minh họa hay tái hiện những sự kiện lịch sử, mà nâng nó trở thành ngôn ngữ kể chuyện văn hóa, truyền tải chiều sâu ký ức, bản sắc và tinh thần của Thăng Long - Hà Nội qua cảm xúc.
Điểm đặc sắc của chương trình nằm ở cách xây dựng cấu trúc sân khấu. Thay vì kể một câu chuyện có mở đầu, cao trào và kết thúc theo trình tự thông thường, tác phẩm dẫn dắt khán giả bước vào hành trình khám phá không gian văn hóa của Thủ đô bằng những lớp hình tượng giàu tính biểu tượng. Mỗi phân cảnh giống như một mảnh ký ức, một lát cắt văn hóa được kết nối bằng cảm xúc, tạo nên nhịp vận động xuyên suốt và nhất quán.
Con rối, âm nhạc và chuyển động sân khấu liên tục đối thoại, tạo nên những lớp diễn giàu tính thị giác và cảm xúc.
Ảnh: Khánh Long/Báo Ảnh Việt Nam
Ngay từ những phút mở màn, hình tượng Rồng - Phượng xuất hiện đầy uy nghi, như lời khẳng định về cội nguồn “Con Rồng cháu Tiên” và sự ra đời của vùng đất Thăng Long linh thiêng. Không gian sân khấu được mở rộng bằng ánh sáng, âm nhạc và chuyển động của những con rối, tái hiện một Thăng Long rạng rỡ – nơi hội tụ tinh hoa đất trời, kết tinh hào khí và bản lĩnh dân tộc qua hàng nghìn năm lịch sử. Hình tượng ấy không chỉ mang ý nghĩa khởi nguồn, mà còn gửi gắm thông điệp về trách nhiệm gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa của Thủ đô ngàn năm văn hiến.
Một trong những điểm đổi mới nổi bật của chương trình là cách xử lý âm nhạc. Lần đầu tiên, Ca Trù và Xẩm – hai loại hình âm nhạc truyền thống gắn với đời sống phố thị Hà Nội – được phối khí theo phong cách hoàn toàn mới. Những giai điệu quen thuộc được kết hợp cùng rap và âm nhạc điện tử một cách tiết chế, tinh lọc, tạo nên màu sắc hiện đại nhưng không làm mất đi tinh thần nguyên bản.
Điều đáng chú ý là âm nhạc không đứng ngoài lớp diễn như một phần minh họa, mà trở thành một nhân tố đồng hành cùng con rối. Từng nhịp trống, từng câu hát, từng lớp âm thanh dẫn dắt cảm xúc người xem, mở rộng không gian kể chuyện và tạo nên sự kết nối giữa truyền thống với hơi thở của đời sống đương đại. Chính sự hòa quyện này đã giúp chương trình tạo được sức hấp dẫn với nhiều nhóm khán giả, đặc biệt là người trẻ vốn quen thuộc với nhịp điệu âm nhạc hiện đại.
Các tiết mục được làm mới bằng phong cách phối khí đương đại, kết hợp tiết chế với rap và âm nhạc điện tử, tạo sức hấp dẫn đối với khán giả trẻ. Ảnh: Khánh Long/Báo Ảnh Việt Nam
Sau lớp diễn mở đầu, khán giả được dẫn dắt qua vòng tuần hoàn Xuân – Hạ – Thu – Đông, nơi nhịp vận động của thiên nhiên hòa quyện cùng nhịp sống con người. Những chuyển động mềm mại của con rối, kết hợp với ánh sáng biến đổi liên tục và các lớp âm nhạc giàu cảm xúc đã khắc họa vẻ đẹp thanh lịch, tinh tế của người Tràng An. Không cần nhiều lời thoại, sân khấu vẫn truyền tải được chiều sâu tâm hồn, cốt cách và lối sống của người Hà Nội thông qua ngôn ngữ hình thể và biểu tượng.
Ở lớp diễn cuối, hình ảnh 36 phố phường Hà Nội hiện lên vừa thân thuộc vừa giàu chất thơ. Tiếng rao hàng, những nghề thủ công truyền thống, mái ngói rêu phong, nhịp sống phố thị... tất cả được tái hiện bằng hệ thống con rối cùng hiệu ứng sân khấu đa tầng, tạo cảm giác như một bức tranh thực cảnh đang chuyển động. Hà Nội hiện ra không chỉ là một đô thị cổ kính, mà còn là một không gian văn hóa sống động, nơi truyền thống và hiện đại cùng song hành.
Ánh sáng sân khấu được dàn dựng công phu, kết hợp cùng múa rối và âm nhạc để tạo nên không gian nghệ thuật giàu cảm xúc và tính biểu tượng.
Ảnh: Khánh Long/Báo Ảnh Việt Nam
Văn hóa tín ngưỡng dân gian được lồng ghép vào nghệ thuật múa rối, tạo nên lớp diễn giàu bản sắc, phản ánh đời sống tinh thần và niềm tin của người Việt qua nhiều thế hệ. Ảnh: Khánh Long/Báo Ảnh Việt Nam
Đặc biệt, chương trình đưa những biểu tượng văn hóa của Thủ đô như Hoàng thành Thăng Long, chùa Một Cột, Khuê Văn Các lên sân khấu thông qua ngôn ngữ múa rối. Những công trình ấy không đơn thuần được tái hiện về mặt hình ảnh, mà được đặt trong mạch kể chuyện giàu tính biểu tượng, trở thành những điểm kết nối ký ức, lịch sử và bản sắc dân tộc. Qua đó, khán giả cảm nhận được chiều sâu văn hiến cũng như sức sống bền bỉ của Thăng Long – Hà Nội trong dòng chảy thời gian.
Màn kết giàu cảm xúc với sự hòa quyện giữa nghệ sĩ và con rối khẳng định sức sống của nghệ thuật múa rối truyền thống trong đời sống đương đại, góp phần đưa di sản đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.. Ảnh: Khánh Long/Báo Ảnh Việt Nam
Sự đổi mới của “Cảm xúc Long Thành” còn nằm ở cách tổ chức không gian biểu diễn. Con rối, âm nhạc, ánh sáng, kỹ thuật trình chiếu và chuyển động sân khấu liên tục đối thoại với nhau, tạo nên một tổng thể nghệ thuật đa tầng, giàu tính thị giác. Đây không còn là sân khấu múa rối theo hình thức truyền thống, mà là một không gian nghệ thuật đương đại, nơi các chất liệu văn hóa được kể lại bằng ngôn ngữ sáng tạo, gần gũi hơn với công chúng hôm nay.
Sự thành công của “Cảm xúc Long Thành” cho thấy, khi được tiếp cận bằng tư duy sáng tạo và ngôn ngữ nghệ thuật mới, di sản truyền thống hoàn toàn có thể thích ứng với đời sống đương đại mà vẫn giữ trọn bản sắc. Việc đưa múa rối trở thành phương tiện kể chuyện văn hóa không chỉ mở ra hướng phát triển mới cho nghệ thuật truyền thống, mà còn góp phần lan tỏa tình yêu di sản đến công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ./.
Thực hiện: Khánh Long/Báo Ảnh Việt Nam
https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/khi-mua-roi-tro-thanh-ngon-ngu-ke-chuyen-van-hoa-cua-thang-long-ha-noi-465367.html