Những chiếc nón trắng mộc được đặt trên bàn, bên cạnh là bảng màu, cọ vẽ và những bản phác thảo nhỏ. Người lớn, trẻ em hay du khách nước ngoài đều có thể chọn cho mình một hình ảnh yêu thích rồi bắt đầu từng nét cọ. Có người chọn hoa sen, có người vẽ phong cảnh làng quê, hoa mai, hoa đào; cũng có người đưa lên nón những hình ảnh mang hơi thở của cuộc sống đô thị.
Qua nhiều buổi workshop, hoạt động này dần trở thành một điểm trải nghiệm được giới thiệu tại các sự kiện văn hóa, lễ hội trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.
Hồng Ngọc, người đã có hơn 2 năm gắn bó với dự án, cho biết để có một chiếc nón đủ điều kiện trở thành “mặt tranh”, khâu lựa chọn ban đầu rất quan trọng. Mặt nón phải tương đối phẳng, các vành nan đều, lá mịn và không bị lỗi. Sau đó, bề mặt được xử lý một lớp lót phù hợp để màu bám tốt mà không ảnh hưởng đến kết cấu tự nhiên của lá.
Các nghệ nhân có thể vẽ theo sự sáng tạo, hoặc theo mẫu đặt hàng có sẵn từ khách hàng…
Ảnh: Nguyễn Luân/ Báo Ảnh Việt Nam
Khó nhất là lúc đưa cọ lên những đường cong của nón. Không giống giấy hay gỗ, bề mặt lá có những đường gân và độ gồ ghề riêng. Cọ quá nhiều nước màu dễ loang, cọ quá khô nét vẽ lại đứt. Người vẽ phải điều chỉnh lượng nước, lực tay và hướng đi của cọ, nương theo từng đường vân để màu lên đều mà không làm mất đi vẻ tự nhiên của chất liệu. Sau khi hoàn thiện, sản phẩm có thể được phủ thêm một lớp bảo vệ để màu bền hơn.
“Vẽ trên nón phải thật nhẹ tay. Quan trọng là kiểm soát được độ ẩm của cọ và biết cách đi theo chiều của lá”, Hồng Ngọc chia sẻ.
Từ một vật dụng dùng để che nắng, che mưa, chiếc nón trở thành một “mặt tranh” đặc biệt, nơi người vẽ có thể gửi vào đó những hình ảnh thân quen của quê hương, đất nước.
Cách làm này cũng không dừng lại ở nón lá mà có thể làm với nón, các loại túi xách, giỏ đeo, quạt... đan bằng cỏ bàng hoặc mây, tre. Khi kết hợp với hội họa, những vật dụng bình dị ấy có thêm đời sống mới: vừa có thể sử dụng hằng ngày, vừa mang dấu ấn riêng của người sở hữu.
Các sản phẩm do các nghệ nhân trẻ của Nhân Trí Dũng làm ra rất đa dạng, mang nét đẹp và ấn tượng riêng.
Ảnh: Nguyễn Luân/ Báo Ảnh Việt Nam
Các sản phẩm vẽ màu nước thủ công nghệ thuật của Trung tâm Nhân Trí Dũng (phường Bình Lợi, TP. Hồ Chí Minh) có mặt ở nhiều triển lãm, workshop, học đường, lễ hội, thu hút sự yêu thích của nhiều người. Ảnh: Nguyễn Luân/Báo Ảnh Việt Nam
Đằng sau những sản phẩm nhiều màu sắc ấy còn là câu chuyện về cách người trẻ tiếp cận văn hóa truyền thống. Thay vì chỉ nhìn chiếc nón như một vật dụng quen thuộc, họ tìm cách để mỗi người có thể tự tay tạo ra một sản phẩm, từ đó hiểu hơn về chất liệu, hình dáng và giá trị của một biểu tượng đã gắn bó với người Việt qua nhiều thế hệ.
Từ trải nghiệm thực tế, Trung tâm Nhân Trí Dũng hướng tới đưa hoạt động vẽ trên nón lá và các chất liệu tự nhiên vào trường học. Theo anh Nguyễn Công Hậu, người quản lý vận hành Trung tâm, thông qua việc tự tay cầm cọ, phối màu và hoàn thiện một chiếc nón, học sinh có thể phát triển khả năng sáng tạo, cảm nhận thẩm mỹ và tiếp cận văn hóa truyền thống theo cách trực quan, sinh động hơn.
Những chiếc nón làm bằng cỏ bàng sau khi được trang trí hình con giống bằng nghệ thuật hội họa. Ảnh: Nguyễn Luân/Báo ảnh Việt Nam
Những chiếc nón làm bằng cỏ bàng, tre sau khi được trang trí bằng nghệ thuật hội họa. Ảnh: Nguyễn Luân/Báo ảnh Việt Nam
“Điều chúng tôi mong muốn là khi các em tự tay làm ra một sản phẩm từ chiếc nón lá, tình yêu với những giá trị truyền thống cũng được hình thành một cách tự nhiên”, anh Nguyễn Công Hậu chia sẻ.
Một chiếc nón lá có thể không thay đổi về hình dáng, nhưng những nét vẽ trên đó đã làm nên một diện mạo khác. Giữa nhịp sống hiện đại, cách làm mới ấy cho thấy những giá trị truyền thống vẫn có thể tìm được chỗ đứng trong đời sống hôm nay, nếu được trao thêm một cách kể phù hợp.
Các sản phẩm thủ công vẽ tranh màu nước của Nhân Trí Dũng rất tinh tế, được nhiều người lựa chọn.
Ảnh: Nguyễn Luân/ Báo Ảnh Việt Nam
Và đôi khi, để một giá trị cũ không bị lãng quên, không nhất thiết phải giữ nó nguyên vẹn như ngày hôm qua. Chỉ cần một cây cọ, vài gam màu và một chút sáng tạo, những chiếc nón lá, túi xách đã mang thêm trên mình một câu chuyện mới để tiếp tục hiện diện trong cuộc sống hôm nay./.
- Bài: Sơn Nghĩa - Ảnh:Nguyễn Luân và Tư liệu
https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/khi-hoi-hoa-ben-duyen-cung-non-la-468765.html