Nằm trên vùng đất giàu truyền thống văn hóa của xứ Kinh Bắc, đình Đình Bảng (phường Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh) từ lâu đã trở thành điểm đến hấp dẫn trong hành trình khám phá miền quan họ.

Đình làng Đình Bảng (phường Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh) từ lâu đã trở thành điểm đến hấp dẫn trong hành trình khám phá miền quan họ. Ảnh: Khánh Long/Báo ảnh Việt Nam

Sau gần 300 năm, nhờ được bảo tồn, trùng tu, đình làng Đình Bảng vẫn giữ gần như nguyên vẹn.
Ảnh: Khánh Long/Báo ảnh Việt Nam

Theo sử cũ để lại, đình làng Đình Bảng được khởi dựng trong khoảng thời gian từ năm 1700 đến năm 1736, dưới sự khởi xướng của vị quan Nguyễn Thạc Lương là người ở làng Đình Bảng, cùng sự chung tay đóng góp của vợ ông là bà Nguyễn Thị Nguyên và nhân dân địa phương.

Ngay từ cái nhìn đầu tiên, du khách dễ dàng ấn tượng trước mái đình rộng lớn với những đầu đao cong vút vươn cao. Đây được xem là công trình có các đầu đao vươn xa nhất trong số những kiến trúc gỗ cổ truyền còn tồn tại ở Việt Nam, tạo nên vẻ đẹp vừa mềm mại vừa bề thế cho tổng thể ngôi đình.

Đình làng Đình Bảng là một trong số những kiến trúc gỗ truyền thống nổi tiếng của Việt Nam.
Ảnh: Khánh Long/Báo ảnh Việt Nam

Gian giữa của đình với bức cửa võng được chạm khắc cầu kỳ, tinh tế. Ảnh: Khánh Long/Báo ảnh Việt Nam

Đại đình hình chữ nhật với độ dài 20m rộng 14m. Ảnh: Khánh Long/Báo ảnh Việt Nam

 

Đình Đình Bảng được xây dựng theo kiến trúc hình chữ Công gồm ba hạng mục chính: Đại bái, Ống muống và Hậu cung. Trong đó, tòa Đại bái là nơi tập trung nhiều nhất những giá trị kiến trúc và nghệ thuật đặc sắc. Một điểm đặc biệt làm nên giá trị của đình Đình Bảng là hệ thống sàn gỗ được bảo tồn tương đối nguyên vẹn từ Đại bái đến Hậu cung. Đây là điều hiếm thấy ở các ngôi đình cổ hiện nay, góp phần giữ lại vẻ đẹp nguyên bản của một công trình kiến trúc gỗ truyền thống.

Bước vào gian giữa của đình, du khách sẽ bắt gặp bức cửa võng lớn phủ màu vàng son rực rỡ, có chiều cao từ trên xuống tận mặt sàn, trải rộng toàn bộ gian đình với chiều dài khoảng 3,7m. Bức cửa võng đình Đình Bảng mang phong cách nghệ thuật chạm khắc đạt giá trị thẩm mỹ cao, thể hiện sự phát triển tinh hoa của nghệ thuật tạo hình dân gian Việt Nam với nhiều họa tiết như chữ triện, chữ công, lá lật, lá sòi, cánh sen, các biểu tượng “tứ linh”, “tứ quý”, hình ảnh ngựa, sư tử… Mỗi chi tiết đều thể hiện sự tài hoa, tinh tế của những người thợ thủ công xưa.

Đặc biệt, đình Đình Bảng còn được ví như một “bảo tàng” về nghệ thuật chạm khắc rồng. Rồng ở đình Đình Bảng mang những nét đặc trưng của nghệ thuật thế kỷ XVIII, đồng thời kế thừa phong cách từ thế kỷ XVII được các nghệ nhân xưa tạo nên vừa linh thiêng vừa gần gũi, phản ánh quan niệm thẩm mỹ và đời sống tinh thần của người Việt thời kỳ đó.

Kiến trúc nhà sàn độc đáo với các mái đao cong vút. Ảnh: Khánh Long/Báo ảnh Việt Nam

Nghệ thuật chạm khắc rồng trong kiến trúc đình làng Đình Bảng mang những nét đặc trưng của nghệ thuật thế kỷ XVIII, đồng thời kế thừa phong cách từ thế kỷ XVII. Ảnh: Khánh Long/Báo ảnh Việt Nam

 

Không chỉ nổi bật bởi quy mô bề thế, kiến trúc nghệ thuật độc đáo, ngôi đình cổ gần 300 năm tuổi còn lưu giữ những giá trị lịch sử. Đây không chỉ là nơi sinh hoạt văn hóa cộng đồng mà còn là địa điểm ghi dấu những bước chuyển mình của dân tộc trong thời kỳ cách mạng.

Theo cuốn “Lịch sử Đảng bộ phường Đình Bảng”, ngôi đình đã vinh dự được đón Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm bốn lần: lần đầu vào tháng 9/1945 nhân lễ kỷ niệm Lý Bát Đế; tiếp đó vào tháng 2/1946; tháng 10/1946 khi Người đến thăm cụ Nguyễn Phụ Doãn; và tháng 12/1955 trong Hội nghị cải cách ruộng đất.

Đặc biệt, ngày 18/8/1945, tại đình Đình Bảng đã diễn ra lễ thành lập chính quyền cách mạng lâm thời Đình Bảng, đánh dấu một sự kiện quan trọng trong phong trào cách mạng tại địa phương.

Tại đình làng Đình Bảng, nhân dân thờ Lục Tổ (6 vị có công lập làng vào thế kỷ XV). Ảnh: Khánh Long/Báo ảnh Việt Nam

 

Với những giá trị nổi bật về kiến trúc, nghệ thuật và lịch sử, đình Đình Bảng đã được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt vào năm 2024. Việc được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt không chỉ khẳng định vị thế của đình Đình Bảng trong hệ thống di sản văn hóa Việt Nam mà còn mở ra cơ hội quan trọng trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị của công trình.

Đình làng Đình Bảng là nơi đến của nhiều người khi đến chơi ở tỉnh Bắc Ninh. Ảnh: Khánh Long/Báo ảnh Việt Nam

Có thể nói đình Đình Bảng xứng đáng là một trong những biểu tượng đẹp nhất của xứ Kinh Bắc xưa, nơi quá khứ và hiện tại giao hòa để du khách tìm hiểu về lịch sử, văn hóa Việt Nam./.

Bài: Ngân Hà - Ảnh: Khánh Long/Báo ảnh Việt Nam

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/kham-pha-kien-truc-doc-dao-dinh-dinh-bang-459319.html