Quang cảnh hội thảo. Ảnh: Hữu Quyết - TTXVN  

Hội thảo đề xuất các giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị di sản, chuyển hóa nguồn tài nguyên văn hóa thành những sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch địa phương.

Khai mở tiềm năng từ không gian văn hóa Tiên Điền

Tiên Điền là vùng đất có bề dày lịch sử, văn hóa, gắn với quá trình hình thành và phát triển hơn 400 năm của dòng họ Nguyễn. Qua nhiều thế hệ, dòng họ đã để lại những dấu ấn nổi bật trong lĩnh vực văn học, lịch sử, khoa học và đời sống xã hội. Tiêu biểu là Xuân quận công Nguyễn Nghiễm, Nguyễn Nễ, Nguyễn Hành và đặc biệt là Đại thi hào Nguyễn Du - Danh nhân văn hóa thế giới.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lĩnh, Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật tỉnh Hà Tĩnh, Truyện Kiều đã vượt ra khỏi khuôn khổ một tác phẩm văn học, trở thành di sản tinh thần có sức sống lâu bền trong đời sống người Việt. Những hình thức tiếp nhận, diễn xướng như ngâm Kiều, lẩy Kiều, bói Kiều, vịnh Kiều, Trò Kiều cùng các giá trị văn hóa dân gian đã tạo nên một không gian di sản phong phú, mang đậm bản sắc vùng đất Tiên Điền.

Theo các tham luận tại hội thảo, nguồn lực du lịch của Tiên Điền cần được nhìn nhận trong một chỉnh thể thống nhất, gồm lịch sử dòng họ, truyền thống văn học, hệ thống di tích - cảnh quan và ký ức, thực hành văn hóa của cộng đồng. Đây là cơ sở để mở rộng cách tiếp cận di sản, từ việc giới thiệu một danh nhân, tác phẩm đến kể câu chuyện về cả một không gian văn hóa được bồi đắp qua nhiều thế hệ.

Trong tham luận “Không gian văn hóa Tiên Điền: Giá trị di sản và khả năng phát triển du lịch văn hóa Hà Tĩnh”, Tiến sĩ Bùi Thị Ánh Vân, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, tiềm năng du lịch Tiên Điền nằm trong mối liên hệ giữa nhân vật, văn bản, không gian, ký ức và thực hành văn hóa. Từ đó, tác giả đề xuất xây dựng các tuyến du lịch theo chủ đề, phát triển sản phẩm trải nghiệm văn học, định vị Tiên Điền trên nền tảng không gian văn hóa đặc trưng.

Ông Nguyễn Hải Nam, Chủ tịch Hội đồng gia tộc Nguyễn Tiên Điền chia sẻ, phát triển du lịch nghiên cứu, học tập tại Tiên Điền không đơn thuần là mở rộng một loại hình du lịch mà còn là cách kết nối di sản với tri thức và con người. Khi di tích trở thành nguồn tư liệu sống, không gian là nơi khám phá và mỗi hành trình gắn với quá trình tìm hiểu, du lịch sẽ vượt ra ngoài hoạt động tham quan, trở thành một hình thức giáo dục văn hóa trong đời sống đương đại.

Đây cũng là hướng tiếp cận có ý nghĩa trong bối cảnh du lịch văn hóa ngày càng được quan tâm. Thay vì dừng lại ở việc tham quan các địa điểm gắn với cuộc đời Nguyễn Du, du khách có thể được dẫn dắt tìm hiểu lịch sử dòng họ Nguyễn, môi trường văn hóa đã nuôi dưỡng tài năng của Đại thi hào, những giá trị tư tưởng, nghệ thuật trong Truyện Kiều và sức lan tỏa của tác phẩm trong đời sống đương đại.

Chuyển di sản thành sản phẩm du lịch có sức hấp dẫn

Một trong những vấn đề được nhiều tham luận đề cập là hoạt động khai thác di sản tại Tiên Điền vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Dù sở hữu hệ thống di tích, tư liệu và nhiều giá trị văn hóa đặc sắc, các hoạt động du lịch còn thiên về tham quan, thiếu những trải nghiệm tương tác để thu hút du khách và kéo dài thời gian lưu trú.

Nhà nghiên cứu Thái Văn Sinh, tác giả tham luận “Bảo tồn và phát huy giá trị di sản dòng văn Tiên Điền từ không gian di sản đến mô hình trải nghiệm văn hóa sống” nhận định, hoạt động tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Nguyễn Du còn nặng về tham quan, thăm viếng tĩnh trong khi các không gian trải nghiệm văn hóa sống chưa được phát huy tương xứng. Từ thực tế đó, tác giả đề xuất nâng cấp không gian trưng bày thành bảo tàng chuyên đề “Nguyễn Du và Truyện Kiều”; nghiên cứu quy hoạch công viên văn học chủ đề Kim - Kiều; tổ chức các hoạt động trải nghiệm, lễ hội tương tác; xây dựng chuỗi liên kết du lịch liên vùng và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số.

Theo các đề xuất tại hội thảo, du khách có thể tham gia chương trình trải nghiệm Truyện Kiều, thưởng thức các trích đoạn diễn xướng, tìm hiểu nghệ thuật ngôn ngữ, tham gia hoạt động lẩy Kiều, bói Kiều hoặc khám phá những câu chuyện lịch sử gắn với từng địa điểm trong không gian văn hóa Tiên Điền. Việc ứng dụng mã QR, bản đồ di sản, hình ảnh 3D và công nghệ thực tế ảo cũng có thể giúp việc tiếp cận thông tin về Nguyễn Du, Truyện Kiều và các di tích trở nên trực quan, sinh động hơn. Các sản phẩm lưu niệm, ấn phẩm văn hóa và trải nghiệm ẩm thực mang dấu ấn Truyện Kiều cũng là những hướng phát triển cần được nghiên cứu.

Tiến sĩ Trần Quốc Lâm, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Tĩnh cho rằng cần chuyển từ tham quan từng điểm di tích sang tổ chức các hành trình trải nghiệm theo chủ đề. Giá trị quần thể di tích Đại thi hào Nguyễn Du sẽ được phát huy tốt hơn khi kết nối với các địa danh, cảnh quan và di sản văn hóa khác của Nghi Xuân như Bến Giang Đình, núi Hồng - sông Lam, Bãi Cọi, đình Hội Thống. Qua đó, hình thành các tuyến du lịch kết hợp văn học, lịch sử, khảo cổ và trải nghiệm đời sống địa phương.

Ông Trần Quốc Lâm cũng đề xuất tổ chức các hoạt động ngâm Kiều, lẩy Kiều, Trò Kiều, trình diễn dân ca ví, giặm, ca trù tại Khu di tích với quy mô phù hợp; xây dựng chương trình trải nghiệm riêng cho học sinh, sinh viên, khách nghiên cứu và du khách quốc tế. Theo ông, phát triển sản phẩm du lịch cần gắn với bảo tồn cảnh quan, chuẩn hóa nội dung thuyết minh, nâng cao chất lượng nhân lực và tăng cường sự tham gia của người dân.

Hiệp hội Du lịch Hà Tĩnh sẵn sàng kết nối doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú và các điểm đến để khảo sát, thử nghiệm, hoàn thiện sản phẩm. Đây là hướng đi cần thiết nhằm đưa giá trị văn hóa Đại thi hào Nguyễn Du và dòng văn Tiên Điền đến gần hơn với du khách; đồng thời tạo thêm động lực phát triển du lịch văn hóa của địa phương./

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/tin-van/khai-mo-tiem-nang-tu-khong-gian-van-hoa-tien-dien-vao-phat-trien-du-lich-ha-tinh-476779.html