Xuất phát từ một đề tài nghiên cứu khoa học, nhóm “Đông Hồ mới” gồm bốn sinh viên khoa Nội thất, Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội đã phát triển ý tưởng thành dự án khởi nghiệp sáng tạo mang tên “Đông Hồ mới với lễ hội Việt”. Dự án mở ra cách tiếp cận mới đối với tranh dân gian Đông Hồ thông qua công nghệ 3D hóa, đưa tranh vượt ra khỏi không gian treo tường truyền thống để hòa nhập vào đời sống đương đại.

Nhóm “Đông Hồ mới” đã tiên phong thổi làn gió mới cho dòng tranh dân gian Đồng Hồ bằng công nghệ 3D bước vào đời sống đương đại.

Tranh Đông Hồ là dòng tranh khắc gỗ dân gian, ra đời từ thế kỉ thứ 17, do người dân làng Đông Hồ (Bắc Ninh) sáng tạo, sản xuất và phát triển thành làng nghề. Nội dung tranh thường mô tả những hình ảnh vui tươi, hóm hỉnh, gần gũi về cuộc sống lao động bình dị của người nông dân, và các phong tục, tập quán, sinh hoạt, lễ nghi của người Việt. Tháng 12/2025, nghề làm tranh dân gian Đông Hồ đã được UNESCO tôn vinh và ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.

PSG.TS.KTS Vũ Hồng Cương - Trưởng khoa Nội thất, Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội - cho biết, mặc dù tranh dân gian Đông Hồ là đề tài quen thuộc của sinh viên, nhưng đa số các nghiên cứu trước đây thường chỉ khai thác yếu tố màu sắc và đường nét trên mặt phẳng 2D. Nhằm tạo ra một hướng đi đột phá, các giảng viên đã gợi mở cho nhóm sinh viên một hướng đi khác, đó là làm mới tranh Đông Hồ bằng cách chuyển thể dòng tranh này sang không gian ba chiều, tạo hiệu ứng thị giác mạnh mẽ để dễ tiếp cận hơn với giới trẻ.

Theo PSG.TS.KTS Vũ Hồng Cương, khi Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động cuộc thi “Sinh viên khởi nghiệp”, nhóm sinh viên đã quyết định biến đề tài nghiên cứu khoa học thành dự án khởi nghiệp. Trải qua các vòng tuyển chọn cấp trường, thuyết trình và bảo vệ ý tưởng, dự án đã xuất sắc lọt vào vòng chung kết và đạt giải Nhì toàn quốc.

PGS.TS.KTS Vũ Hồng Chương tư vấn, góp ý với nhóm “Đông Hồ mới” về các sản phẩm thuộc dự án “Đồng Hồ với lễ hội Việt”.

 

Chia sẻ về quá trình thực hiện, trưởng nhóm Phạm Thị Lê Dung khẳng định đây không phải là một bản sao chép nguyên bản mà là một hành trình sáng tạo mới, nơi "phần hồn" của di sản được gìn giữ  nhưng được đặt vào một "hình hài" đương đại hơn.

Để hoàn thiện một sản phẩm, các thành viên trong nhóm đã thiết lập một quy trình làm việc chuyên nghiệp, từ việc nghiên cứu tư liệu và tranh gốc, phác thảo 2D trên iPad, đến dựng hình và chỉnh sửa bằng phần mềm 3D. Vật mẫu sẽ được in thử bằng công nghệ in 3D, rồi tiếp tục chỉnh sửa dưới sự góp ý của giảng viên và cố vấn văn hóa. Cuối cùng, các thành viên sẽ cùng nhau hoàn thiện hoàn toàn thủ công phần mài giũa, dát vàng và tô màu bằng tay.

 

Bạn Thu Trang - thành viên nhóm cho biết, công đoạn dát vàng và tô tay được đánh giá là khó nhất, đòi hỏi sự kiên nhẫn và chính xác cao. Ngoài ra, việc chuyển từ 2D sang 3D đòi hỏi trí tưởng tượng mạnh mẽ bởi bức tranh gốc chỉ có một mặt, trong khi sản phẩm phải có đầy đủ các mặt.

Các công đoạn thủ công tô màu, dát vàng tỉ mỉ.

 

Từ những tác phẩm nổi tiếng như “Chăn trâu thổi sáo”, “Vinh hoa phú quý”, “Vinh quy bái tổ”, “Đám cưới chuột”… nhóm đã  tạo ra các sản phẩm tượng 3D trông khá bắt mắt. Đến nay, nhóm "Đông Hồ mới" đã hoàn thiện được 8 sản phẩm. Ngay khi vừa ra mắt trên các nền tảng mạng xã hội, những sản phẩm này đã nhanh chóng nhận được sự quan tâm và đón nhận tích cực từ thị trường.

 

Thủy Nguyên - một thành viên của nhóm cho biết, không chỉ dừng lại việc tái hiện tranh thành dạng sản phẩm lưu niệm làm quà tặng, nhóm “Đông hồ mới” còn muốn làm ra những bức tượng đặt ở không gian đường phố và còn ấp ủ xây dựng phát triển thành phim hoạt hình với thế giới các nhân vật bước ra từ tranh Đồng Hồ. Từ đó đưa dòng tranh Đông Hồ bước vào đời sống đương đại, tiếp cận thế hệ trẻ và tiếp tục kể câu chuyện văn hóa ngàn đời cho các thế hệ mai sau./.

• Bài: Ngân Hà - Ảnh: Khánh Long/Báo ảnh Việt Nam

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/hoi-sinh-tranh-dan-gian-dong-ho-bang-ngon-ngu-thiet-ke-duong-dai-421803.html