Việt Nam khẳng định vững chắc vị thế là một trong ba quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới. Ảnh: TTXVN

Với người Nhật, gạo không chỉ là lương thực chính mà còn gắn liền với văn hóa bữa ăn gia đình và các sản phẩm quen thuộc như cơm hộp bento, cơm nắm onigiri hay sushi.

Theo ông Tạ Đức Minh, Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản, giá gạo tại đây đã tăng đáng kể so với những năm trước, khiến người dân lo ngại và nhiều nhà phân phối phải tìm kiếm nguồn cung mới. Trong khi đó, một số sản phẩm gạo Việt Nam được giới thiệu tại thị trường Nhật Bản đã bước đầu nhận được đánh giá tích cực từ người tiêu dùng cũng như doanh nghiệp nhập khẩu. Một số loại gạo như ST25 và gạo Japonica trồng tại Việt Nam bắt đầu được chú ý nhiều hơn như một lựa chọn có chất lượng khá tốt và giá cả cạnh tranh.

Sự xuất hiện của gạo Việt Nam tại Nhật Bản không chỉ đến từ nhu cầu thay thế do giá gạo Nhật tăng, mà còn gắn với thay đổi trong cơ cấu tiêu dùng. Hiện nay, cộng đồng người Việt Nam tại Nhật Bản ngày càng đông, hơn 600.000 người. Bên cạnh đó, Nhật Bản cũng có nhiều người châu Á sinh sống, làm việc và học tập. Đây là nhóm khách hàng quen thuộc với nhiều loại gạo khác nhau, trong đó có gạo hạt dài hoặc gạo có hương thơm như gạo Việt Nam. Đồng thời, người Nhật ngày càng quan tâm đến ẩm thực quốc tế, đặc biệt là món ăn Việt Nam. Điều này tạo thêm cơ hội để gạo Việt Nam được sử dụng trong nhà hàng, bếp ăn, chuỗi cơm hộp và các kênh bán lẻ.

Trả lời phỏng vấn của phóng viên TTXVN, ông Takashi Takanashi, Giám đốc Công ty Spice House tại Kanagawa, nói: “Gạo Việt Nam rất ngon và tôi ăn hằng ngày tại nhà”. Ông cho rằng gạo Việt Nam không khác biệt quá nhiều so với gạo Nhật Bản. Nhận xét này có ý nghĩa quan trọng vì cho thấy gạo Việt Nam đã đạt đến mức có thể tiếp cận khẩu vị của người Nhật Bản trong một số phân khúc tiêu dùng nhất định.

Hiện nay, gạo Việt Nam chủ yếu được sử dụng cho mục đích thương mại. Theo ông Takanashi, gần 80% lượng gạo Việt Nam nhập khẩu được dùng tại các nhà hàng, cửa hàng cơm hộp... Riêng trong năm 2025, công ty của ông đã nhập khẩu khoảng 1.000 tấn gạo từ Việt Nam. Con số này cho thấy gạo Việt Nam không còn chỉ xuất hiện ở quy mô thử nghiệm, mà đã bước đầu đi vào hệ thống cung ứng thực phẩm tại Nhật Bản.

Một cơ hội lớn khác nằm ở thị trường cơm hộp bento. Bento là sản phẩm phổ biến trong đời sống hằng ngày của người Nhật, được bán tại siêu thị, cửa hàng tiện lợi, trường học, công ty và các đơn vị cung cấp suất ăn. Ông Kenji Miyazawa, Giám đốc Công ty Sun-Tommy International Co., Ltd., cho rằng người tiêu dùng Nhật Bản đang ngày càng kén chọn hơn đối với gạo nhập khẩu. Trong đó, gạo Việt Nam được đánh giá cao vì có hương thơm dễ chịu và độ dẻo tương tự gạo Nhật Bản.

Gạo Việt Nam còn có lợi thế về giá. Khi giá gạo Nhật Bản tăng, các nhà hàng, siêu thị và nhà sản xuất bento cần tìm nguồn cung có chi phí hợp lý hơn. Việt Nam có điều kiện sản xuất nông nghiệp thuận lợi, chi phí sản xuất cạnh tranh và khả năng cung ứng nhiều loại gạo khác nhau. Điều này giúp gạo Việt Nam có thể trở thành lựa chọn phù hợp cho các doanh nghiệp Nhật Bản, nhất là trong bối cảnh họ cần kiểm soát chi phí nhưng vẫn phải bảo đảm chất lượng sản phẩm.

Một điểm đáng chú ý là Việt Nam không chỉ có một loại gạo duy nhất. Ngoài gạo Japonica trồng tại Việt Nam, các giống gạo chất lượng cao như ST25, Tám thơm và nhiều loại gạo đặc sản khác cũng có thể được giới thiệu vào Nhật Bản. Theo Tham tán Tạ Đức Minh, việc gạo ST25 được đưa vào thị trường Nhật Bản và bước đầu được đón nhận tích cực cho thấy gạo Việt Nam có khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn về vệ sinh an toàn thực phẩm cũng như chất lượng tiêu dùng. Đây là nền tảng quan trọng để Việt Nam tiếp tục mở rộng các dòng gạo khác trong tương lai.

Mặc dù có nhiều tiềm năng, gạo Việt Nam vẫn còn một số điểm cần cải thiện nếu muốn phát triển bền vững tại Nhật Bản. Vấn đề đầu tiên là chất lượng hạt cơm khi nguội. Ông Takashi Takanashi cho rằng gạo Việt Nam ngon khi ăn nóng, nhưng sau khi nguội thì hơi cứng. Đây là điểm rất quan trọng đối với thị trường Nhật Bản vì nhiều sản phẩm như bento, onigiri hay sushi thường được ăn khi cơm đã nguội. Nếu muốn mở rộng trong phân khúc bento và bán lẻ, gạo Việt Nam cần cải thiện độ mềm, độ dẻo và khả năng giữ chất lượng sau khi nguội.

Vấn đề thứ hai là sự ổn định về chất lượng. Người tiêu dùng và doanh nghiệp Nhật Bản rất coi trọng tính đồng đều. Một loại gạo có thể được đánh giá tốt trong một lần nhập khẩu, nhưng nếu chất lượng các lô hàng sau không ổn định, niềm tin của thị trường sẽ giảm. Vì vậy, Việt Nam cần chuẩn hóa toàn bộ quy trình từ chọn giống, canh tác, sử dụng nông dược, thu hoạch, bảo quản, xay xát đến đóng gói. Theo ông Tạ Đức Minh, để đưa được gạo chất lượng cao sang Nhật Bản, Việt Nam cần chú ý đến quy chuẩn giống, thời điểm trồng, phương pháp canh tác và các loại thuốc bảo vệ thực vật được sử dụng.

Vấn đề thứ ba là công nghệ sau thu hoạch. Chất lượng hạt gạo không chỉ phụ thuộc vào giống lúa mà còn phụ thuộc nhiều vào khâu xay xát, bảo quản và xử lý. Nếu kỹ thuật xay xát chưa tốt, hạt gạo có thể mất đi độ ngon, độ bóng và độ dính cần thiết. Vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam cần đầu tư thêm vào máy móc, công nghệ chế biến và kiểm soát chất lượng.

Ngoài ra, thói quen tiêu dùng của người Nhật cũng là một thách thức. Người Nhật Bản thường quen với gạo Japonica hạt ngắn, mềm và dẻo. Do đó, gạo Việt Nam không nên chỉ được định vị là sản phẩm thay thế giá rẻ, mà cần có chiến lược rõ ràng cho từng phân khúc. Với gạo Japonica Việt Nam, có thể hướng đến việc thay thế một phần gạo Nhật trong nhà hàng, bento và siêu thị. Với các loại gạo đặc sản như ST25 hay Tám Thơm, có thể định vị là gạo chất lượng cao phục vụ món Việt Nam, món châu Á hoặc nhóm khách hàng muốn trải nghiệm hương vị mới.

Gạo Việt Nam đang có triển vọng lớn tại thị trường Nhật Bản. Các doanh nghiệp nhập khẩu Nhật Bản đã bắt đầu có kế hoạch tăng sản lượng. Sau khi nhập khẩu khoảng 1.000 tấn gạo Việt Nam trong năm ngoái Công ty Spice House có thể tiếp tục duy trì hoặc tăng lượng nhập khẩu nếu thị trường thuận lợi. Trong khi đó, Công ty Sun-Tommy International từng nhập khẩu khoảng 500 tấn gạo Việt Nam mỗi năm và ước tính nâng lên khoảng 500–600 tấn trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3/2026.

Điều đáng chú ý là các doanh nghiệp Nhật Bản không chỉ muốn nhập khẩu gạo Việt Nam trong ngắn hạn, mà còn mong muốn xây dựng nguồn cung ổn định. Ông Miyazawa cho biết công ty muốn tiếp tục nhập khẩu để gạo Việt Nam có thể được trưng bày đều đặn trên kệ siêu thị Nhật Bản và được sử dụng trong các bữa trưa bento. Nếu điều này thành hiện thực, gạo Việt Nam sẽ không chỉ xuất hiện trong nhà hàng hoặc kênh thương mại, mà còn tiếp cận trực tiếp hơn với người tiêu dùng Nhật Bản.

Có thể nói, những đánh giá tích cực từ các doanh nghiệp như Spice House và Sun-Tommy International cho thấy gạo Việt Nam có cơ hội tại Nhật Bản. Trong bối cảnh giá gạo Nhật tăng, nhu cầu đa dạng hóa nguồn cung lớn hơn và ẩm thực Việt Nam ngày càng được ưa chuộng, gạo Việt Nam có cơ hội trở thành một lựa chọn ổn định, cạnh tranh và có chỗ đứng riêng trên thị trường Nhật Bản./.

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/tin-van/hat-gao-viet-tren-hanh-trinh-chinh-phuc-thi-truong-nhat-ban-446335.html