Hà Nội có lợi thế về nguồn nhân lực, hệ thống đại học, môi trường sống và vị thế trung tâm. Tuy nhiên, để trở thành điểm đến của dòng vốn FDI chất lượng cao, Thành phố cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, tăng tính ổn định và minh bạch của chính sách, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp FDI kết nối sâu hơn với doanh nghiệp Việt Nam.

Theo các chuyên gia và doanh nghiệp quốc tế, nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những lợi thế nổi bật của Hà Nội trong cuộc cạnh tranh thu hút FDI.

Ông Ishikawa Isamu, Phó Đại sứ Nhật Bản, đánh giá Hà Nội có nguồn nhân lực chất lượng cao dồi dào nhờ hệ thống các trường đại học lớn. Nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đang tuyển dụng nhân sự từ Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Ngoại thương, Đại học Phenikaa, Đại học FPT…

Ông Ishikawa Isamu, Phó Đại sứ Nhật Bản. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo Ảnh Việt Nam

Theo ông, nguồn nhân lực không chỉ đáp ứng nhu cầu tuyển dụng hiện tại mà còn quyết định khả năng Hà Nội thu hút những dự án có hàm lượng công nghệ cao, đặc biệt trong các lĩnh vực R&D, bán dẫn và đổi mới sáng tạo.

Ông Ryosuke Ogata, Tổng Giám đốc MRIV International LLC thuộc Viện Nghiên cứu Mitsubishi, cũng cho rằng trước khi nói đến việc Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng bán dẫn của Nhật Bản, vấn đề cần được ưu tiên là phát triển nguồn nhân lực cho ngành này cả về số lượng và chất lượng. Theo ông, Nhật Bản cũng đang thiếu nhân lực bán dẫn. Nếu Việt Nam có thể đáp ứng tốt nhu cầu nhân lực của ngành, đây sẽ là cơ hội lớn để thu hút các doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư. Với Hà Nội, phát triển nguồn nhân lực bán dẫn không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu lao động cho các nhà máy mà còn tạo nền tảng để thành phố thu hút những công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi công nghệ.

Ông Ryosuke Ogata, Tổng Giám đốc MRIV International LLC thuộc Viện Nghiên cứu Mitsubishi.
Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo Ảnh Việt Nam

Từ nguồn nhân lực đến hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Nếu nhân lực là lợi thế, thì khả năng tạo dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo sẽ là một trong những yếu tố quyết định sức hấp dẫn của Hà Nội đối với dòng FDI thế hệ mới.

Bà Ramla Khalidi, Trưởng đại diện UNDP tại Việt Nam, cho biết UNDP có thể đồng hành cùng Khu Công nghệ cao Hòa Lạc trong việc kết nối các bên - từ các nhà đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp quốc tế đến cơ quan quản lý - tạo ra một hệ sinh thái nơi các ý tưởng có thể được hình thành, thử nghiệm và từng bước đưa từ phòng thí nghiệm ra thị trường.

Bà Ramla Khalidi, Trưởng đại diện UNDP tại Việt Nam. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo Ảnh Việt Nam

UNDP cũng có thể hỗ trợ nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân lực, đồng thời đưa kinh nghiệm quốc tế, trong đó có kinh nghiệm của Nhật Bản, vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại Hòa Lạc.

Đây cũng là hướng đi phù hợp với sự thay đổi trong chiến lược thu hút FDI của Hà Nội: không chỉ tìm kiếm những dự án cần đất và lao động, mà hướng tới những dự án tạo ra tri thức, công nghệ và năng lực mới.

Tuy nhiên, để những lợi thế đó chuyển hóa thành dòng vốn đầu tư dài hạn, môi trường thể chế và tính ổn định của chính sách vẫn là yếu tố quan trọng.

Theo Phó Đại sứ Ishikawa Isamu, khảo sát của JETRO cho thấy khoảng 60% doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam có ý định mở rộng hoạt động kinh doanh. Đây là tín hiệu tích cực đối với triển vọng đầu tư của doanh nghiệp Nhật Bản.

Tuy nhiên, cộng đồng doanh nghiệp vẫn quan tâm đến những rủi ro liên quan đến quy định pháp luật, chính sách có thể thay đổi đột ngột mà chưa có quá trình tham vấn đầy đủ, cũng như tình trạng chậm trễ trong một số thủ tục hành chính.

Theo ông, nếu Hà Nội xử lý những vấn đề này theo hướng minh bạch, hiệu quả và có tính dự báo cao, niềm tin của doanh nghiệp Nhật Bản sẽ tiếp tục được củng cố, tạo nền tảng cho các khoản đầu tư dài hạn.

Từ một góc nhìn khác, ông PJ Chou, CEO doanh nghiệp ESA (Nhật Bản), cho rằng đối với những lĩnh vực mới như tái chế chất thải, điều doanh nghiệp cần trước tiên là một hệ thống quy định rõ ràng: việc gì được phép làm, việc gì không được phép làm và phải thực hiện theo quy trình nào. Ông chia sẻ, năm 2026, ESA đã triển khai chương trình đầu tiên tại Việt Nam mang tên NIC ScaleX và mong muốn có thể chính thức hoạt động tại Việt Nam vào năm 2028.

Ông PJ Chou, CEO doanh nghiệp ESA (Nhật Bản). Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo Ảnh Việt Nam

Câu chuyện này cho thấy một yêu cầu ngày càng rõ đối với môi trường đầu tư: khi doanh nghiệp FDI bước vào những lĩnh vực mới, chính sách không chỉ cần đúng mà còn phải đủ rõ để doanh nghiệp có thể dự đoán và xây dựng kế hoạch dài hạn.

FDI chất lượng cao được đo bằng gì?

FDI chất lượng cao cần được định nghĩa bằng giá trị tạo ra, PGS.TS. Lương Tuấn Anh, Đại học De Montfort (Anh) cho biết: Theo ông, không nên chỉ nhìn vào những từ khóa như bán dẫn, AI, công nghệ cao hay chuyển đổi số. Điều quan trọng là xác định rõ một dự án FDI tạo ra giá trị gì cho nền kinh tế và những lợi ích đó được lan tỏa như thế nào. Đó có thể là công nghệ mới, năng suất cao hơn, việc làm kỹ năng cao, hoạt động R&D, đào tạo nhân lực hoặc khả năng kết nối với doanh nghiệp Việt Nam.

PGS.TS. Lương Tuấn Anh, Đại học De Montfort (Anh). Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo Ảnh Việt Nam 

Đây cũng là vấn đề được Phó Đại sứ Ishikawa đề cập khi nói về chuyển giao công nghệ. Theo ông, các doanh nghiệp Nhật Bản đang mua sản phẩm, dịch vụ từ các nhà cung cấp Việt Nam và đào tạo nhân lực trong nước. Tuy nhiên, công nghệ là tài sản cốt lõi tạo nên năng lực cạnh tranh của mỗi doanh nghiệp nên thường được bảo vệ chặt chẽ. Muốn thúc đẩy chuyển giao công nghệ từ doanh nghiệp FDI sang doanh nghiệp Việt Nam, theo ông, Chính phủ và chính quyền địa phương cần xây dựng những cơ chế khuyến khích đủ hấp dẫn.

Những ý kiến từ các chuyên gia, nhà ngoại giao và doanh nghiệp quốc tế cho thấy Hà Nội đang đứng trước một bước chuyển quan trọng. Làn sóng FDI trước đây được thúc đẩy mạnh bởi nhà máy, xuất khẩu và lợi thế chi phí. Làn sóng tiếp theo sẽ đòi hỏi nhiều hơn: năng suất, công nghệ, R&D, nhân lực chất lượng cao và đổi mới sáng tạo. Với hệ thống trường đại học, nguồn nhân lực, thị trường lớn và vị thế trung tâm, Hà Nội có những điều kiện thuận lợi để tham gia vào quá trình chuyển dịch này.

Trong cuộc cạnh tranh thu hút FDI thế hệ mới, Hà Nội có lẽ không cần cạnh tranh bằng mọi giá để giành từng dự án, mà cần xác định rõ những lĩnh vực và công đoạn trong chuỗi giá trị toàn cầu mà thành phố có lợi thế, đặc biệt là những lĩnh vực dựa trên tri thức, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao./.

Bài: Bích Vân, Minh Hợp, Nguyễn Tươi
Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo Ảnh Việt Nam

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/ha-noi-trong-mat-cac-nha-dau-tu-quoc-te-467792.html