Một cán bộ trẻ, một màn hình điện tử, 25.000 hồ sơ giải quyết đúng hạn 99,5% tại phường Ba Đình, cách Quảng trường lịch sử chưa đầy nửa kilomét, cuộc cách mạng hành chính lớn nhất Việt Nam trong nửa thế kỷ đang hiện ra qua những chi tiết nhỏ nhất. Một năm sau ngày bản đồ được viết lại, Hà Nội cho thấy cải cách thể chế không đo bằng văn bản ban hành mà bằng thứ người dân cảm nhận được mỗi lần đến nộp hồ sơ.

Phường Ba Đình – Từ thực tế địa bàn phức tạp nhất

Một buổi sáng đầu tháng Tám, tại văn phòng tiếp dân 18B Lê Hồng Phong thuộc phường Ba Đình, cách Quảng trường Ba Đình chưa đầy nửa kilomét, một cán bộ công chức trẻ đang xử lý hồ sơ hành chính trên hệ thống điện tử. Màn hình hiển thị danh sách các thủ tục đang chờ giải quyết, mỗi dòng có tên người nộp, thời hạn và trạng thái xử lý. Không có giấy tờ xếp chồng. Không có người xếp hàng dài. Không có tiếng gọi số thứ tự bằng loa. Chỉ có giao diện số, nhịp công việc đều đặn và ánh sáng buổi sáng lọc qua cửa sổ nhìn ra phố cổ.

Tại Phòng một cửa phường Ba Đình, Hà Nội, các cán bộ trẻ đang hướng dẫn người dân về các thủ tục hành chính.
Ảnh: Công Đạt/Báo Ảnh Việt Nam

Tại Phòng một cửa phường Ba Đình, chỉ có giao diện số, nhịp công việc đều đặn và ánh sáng buổi sáng lọc qua cửa sổ nhìn ra phố cổ. Ảnh: Công Đạt/Báo Ảnh Việt Nam

Đây không phải cảnh tượng của một cơ quan hành chính tương lai. Đây là thực tế của phường Ba Đình hôm nay, hơn một năm sau khi Việt Nam vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp tỉnh và tã trên phạm vi toàn quốc từ ngày 1/7/2025.

Phường Ba Đình được hình thành từ việc sáp nhập nhiều phường thuộc quận Ba Đình cũ, trở thành một trong 126 đơn vị hành chính cấp xã, phường mới của Thủ đô. Địa bàn của phường không giống bất kỳ đơn vị hành chính nào khác trên cả nước: Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nhà Quốc hội, Phủ Chủ tịch, trụ sở hàng chục bộ, ngành và đại sứ quán nước ngoài đều nằm trên địa bàn.

Tại phòng một cửa phường Ba Đình, chỉ có giao diện số, nhịp công việc đều đặn và ánh sáng buổi sáng lọc qua cửa sổ nhìn ra phố cổ. Ảnh: Công Đạt/Báo Ảnh Việt Nam

Bộ máy phường được tổ chức theo phương châm "6 rõ": rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền và nguyên tắc "một việc, một đầu mối xuyên suốt". Ảnh: Công Đạt/Báo Ảnh Việt Nam

Theo ông Phạm Quang Thanh – Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch HĐND phường Ba Đình, sau một năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại Ba Đình đã chuyển dần từ trạng thái "ổn định sau sắp xếp" sang 'vận hành hiệu quả, quản trị hiện đại và phục vụ nhân dân tốt hơn.

Bộ máy phường được tổ chức theo phương châm "6 rõ": rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền và nguyên tắc "một việc, một đầu mối xuyên suốt". Đây là phương thức vận hành thực sự, thể hiện qua con số: gần 25.000 hồ sơ được tiếp nhận, 99,5% giải quyết đúng hạn; 100% văn bản hành chính xử lý trên môi trường điện tử; tỷ lệ ký số đạt 99%. Chỉ số cải cách hành chính của Phường đạt 95,58 điểm, xếp loại A.

Nhưng ấn tượng không chỉ đến từ con số. Phóng viên đến liên hệ tác nghiệp tại phường Ba Đình ghi nhận điều gì đó đã thay đổi trong tác phong của cán bộ tiếp đón, đó là chuyên nghiệp, lịch sự và một quy trình tiếp nhận yêu cầu minh bạch, có hệ thống theo dõi điện tử. Khi mọi công văn giấy tờ đến, phường hẹn phản hồi qua cổng dịch vụ công theo đúng quy định ngày, giờ của văn bản đó thay vì giải quyết ngay tại chỗ, đó là một quy trình đang chuẩn hoá.

Nhịp công việc mới tại phường Ba Đình: màn hình hiển thị danh sách các thủ tục đang chờ giải quyết, mỗi dòng có tên người nộp, thời hạn và trạng thái xử lý. Không có giấy tờ xếp chồng. Không có người xếp hàng dài. Không có tiếng gọi số thứ tự bằng loa. Ảnh: Công Đạt/Báo Ảnh Việt Nam

 

Điều này không phải ngẫu nhiên. Phường Ba Đình được thừa hưởng từ quận Ba Đình cũ một đội ngũ cán bộ có trình độ cao, một hạ tầng đô thị hiện đại và quan trọng nhất một văn hóa công vụ quen với tiêu chuẩn cao vì áp lực từ địa bàn đặc thù.

Đến thành tựu của một năm chưa có tiền lệ

Để hiểu tại sao những gì Hà Nội làm được trong một năm qua có tầm vóc đặc biệt, cần nhìn lại quy mô của bài toán mà thành phố phải giải.

Từ ngày 1/7/2025, Hà Nội sắp xếp lại 30 đơn vị hành chính cấp huyện và 526 đơn vị cấp xã, phường, thị trấn thành 126 đơn vị hành chính mới tương đương giảm 76% số đầu mối. Gần 8,9 triệu người dân, hơn 5.463 thôn, tổ dân phố và một bộ máy nhà nước đồng thời vận hành theo cơ chế hoàn toàn mới, đó là không còn cấp quân, huyện, không còn tầng trung gian giữa thành phố và cơ sở. Đây là thách thức chưa có tiền lệ trong lịch sử hành chính của một đô thị gần 10 triệu dân.

Thành tựu quan trọng nhất không phải là tinh gọn bộ máy mà là thay đổi cơ bản mối quan hệ giữa thành phố và cơ sở. Hà Nội đã giao cho cấp xã, phường thực hiện 929 nhiệm vụ và ủy quyền giải quyết 76 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền của UBND thành phố. Phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm" không còn là nguyên tắc trên giấy, nó được thể hiện bằng việc chưa đầy một năm, các xã, phường đã tiếp nhận và giải quyết hơn 2,26 triệu hồ sơ.

Bộ máy phường được tổ chức theo phương châm "6 rõ": rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền và nguyên tắc "một việc, một đầu mối xuyên suốt". Ảnh: Công Đạt/Báo Ảnh Việt Nam

Tỷ lệ hồ sơ giải quyết quá hạn giảm từ 44,63% năm 2025 xuống còn 4,2% trong sáu tháng đầu năm 2026. Mười lần cải thiện chỉ trong một năm. Con số hiếm thấy trong bất kỳ cuộc cải cách hành chính nào, không chỉ ở Việt Nam mà trên thế giới.

Điều tạo ra sự khác biệt giữa Hà Nội và những địa phương vận hành khó khăn hơn sau sáp nhập chính là hạ tầng số được chuẩn bị kỹ lưỡng. 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện được cung cấp trực tuyến toàn trình. 100% hồ sơ tiếp nhận và xử lý trên môi trường điện tử. 1.118 trong tổng số 2.077 thủ tục hành chính được triển khai dưới dạng dịch vụ công trực tuyến toàn trình.

Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố tiếp nhận và điều phối hồ sơ theo mô hình tập trung, thay thế hàng chục đầu mối rời rạc của các quận, huyện cũ. Nó đòi hỏi sự tích hợp dữ liệu từ hàng trăm cơ sở dữ liệu khác nhau, chuẩn hóa quy trình từ hàng nghìn thủ tục khác nhau, và quan trọng nhất đòi hỏi cán bộ thực sự thay đổi thói quen làm việc.

Một trong những lo ngại khi bắt đầu cải cách là liệu sự xáo trộn hành chính có làm gián đoạn đà phát triển kinh tế hay không. Thực tế lại cho thấy điều ngược lại. Năm 2025, GRDP Hà Nội tăng 8,16%; tổng thu ngân sách đạt hơn 711 nghìn tỷ đồng, tăng 38,4%; vốn FDI đăng ký đạt 4,4 tỷ USD, tăng 169%; có 32.400 doanh nghiệp thành lập mới. Sáu tháng đầu năm 2026, GRDP tăng 8,22%, cao hơn mức tăng chung của cả nước. Mục tiêu tăng trưởng cả năm 2026 được đặt ở mức 11% trở lên.

Phường Ba Đình được hình thành từ việc sáp nhập nhiều phường thuộc quận Ba Đình cũ, trở thành một trong 126 đơn vị hành chính cấp xã, phường mới của Thủ đô. Ảnh: Công Đạt/Báo Ảnh Việt Nam

Chỉ số cải cách hành chính của phường Ba Đình đạt 95,58 điểm, xếp loại A. Ảnh: Công Đạt/Báo Ảnh Việt Nam

Thành tựu tuy không xuất hiện trong bất kỳ báo cáo nào nhưng lại có giá trị lâu dài nhất đó là sự thay đổi trong tư duy của cán bộ cơ sở. Tại nhiều xã, phường Hà Nội, một năm qua ghi nhận điều chưa từng xảy ra trong lịch sử hành chính địa phương. Lãnh đạo xã, phường chủ động xử lý công việc mà không chờ xin ý kiến cấp trên. Bởi hiện nay, thẩm quyền được trao rõ ràng, trách nhiệm được gắn với cá nhân, và không còn tầng trung gian để đùn đẩy. Phương châm "6 dám" mà Hà Nội đặt ra “dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới sáng tạo, dám đương đầu với khó khăn” đang dần được thể hiện ở hành động, không chỉ ở khẩu hiệu.

Thành phố tiết kiệm 63,5 tỷ đồng chi phí xã hội nhờ rút ngắn thời gian xử lý thủ tục. Tỷ lệ người dân hài lòng đạt 98,95% qua khảo sát thời gian thực. Những con số đó là hệ quả của sự chuyển đổi văn hóa công vụ, đây mới là thành công bền vững nhất./.

Bài: Hoàng Tuệ Nhi
Ảnh: Công Đạt/Báo Ảnh Việt Nam

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/ha-noi-tren-hanh-trinh-chuyen-doi-o-chinh-quyen-dia-phuong-hai-cap-464235.html