* Chuyển từ “học ngoại ngữ” sang “sử dụng ngoại ngữ”

Học sinh Tiểu học tại Cần Thơ tham gia các cuộc thi lập trình robot hoàn toàn bằng tiếng Anh. Ảnh: Ánh Tuyết - TTXVN

Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Cần Thơ thông qua Đề án đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học ngày 9/4. Điểm đáng chú ý là tiếng Anh sẽ không chỉ dừng lại ở vai trò một môn học như trước đây mà từng bước trở thành công cụ giao tiếp, học tập và quản lý trong môi trường giáo dục. Đây được xem là bước chuyển đổi căn bản về tư duy giáo dục, từ “học ngoại ngữ” sang “sử dụng ngoại ngữ”.

Trong giai đoạn từ nay đến năm 2030, thành phố tập trung thí điểm và tạo nền tảng với mục tiêu 100% trường phổ thông triển khai dạy Tiếng Anh từ lớp 1. Tổng kinh phí dự kiến hơn 705 tỷ đồng được đầu tư cho hạ tầng công nghệ, phát triển học liệu số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và đặc biệt là nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên.

Việc dạy tiếng Anh từ lớp 1 không chỉ giúp học sinh tiếp cận ngôn ngữ sớm mà còn tạo điều kiện hình thành phản xạ tự nhiên trong giao tiếp. Đây là giai đoạn “vàng” để phát triển khả năng ngôn ngữ, giúp học sinh tự tin khi bước vào các bậc học cao hơn và sẵn sàng hội nhập môi trường quốc tế trong tương lai.

Đáng chú ý, đề án được triển khai theo hướng phân vùng, ưu tiên đầu tư cho các khu vực còn khó khăn về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và điều kiện tiếp cận công nghệ. Cách làm này không chỉ bảo đảm tính đồng bộ mà còn góp phần thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa các khu vực, hướng tới mục tiêu công bằng trong tiếp cận tri thức.

Giai đoạn tiếp theo (từ năm 2030 - 2035), Cần Thơ sẽ mở rộng các mô hình dạy học tăng cường và song ngữ. Đến giai đoạn 2035 - 2045, mục tiêu cao hơn của thành phố là đưa tiếng Anh trở thành công cụ học tập và hội nhập, tiến tới phổ cập trong toàn hệ thống giáo dục. Ở bậc đại học, địa phương đặt mục tiêu đến năm 2045, 100% cơ sở đào tạo sử dụng Tiếng Anh làm ngôn ngữ chủ đạo trong giảng dạy và nghiên cứu.

Cần Thơ hiện có hơn 1.200 cơ sở giáo dục với khoảng 670.000 học sinh. Những năm qua, việc dạy và học tiếng Anh trên địa bàn đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên thực tế cho thấy, tiếng Anh vẫn chủ yếu được giảng dạy như một môn học, chưa trở thành ngôn ngữ sử dụng thường xuyên trong nhà trường. Việc dạy học tích hợp bằng tiếng Anh còn hạn chế, môi trường sử dụng chưa rõ nét; trong khi sự chênh lệch về năng lực giáo viên và cơ sở vật chất giữa các khu vực vẫn là những “điểm nghẽn” cần tháo gỡ.

Việc triển khai đề án vì vậy không chỉ có ý nghĩa đổi mới phương pháp giảng dạy mà còn là bước đi chiến lược nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng năng lực cạnh tranh của thành phố trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

* Tạo lập môi trường quốc tế cho học viên

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tham quan khu học đường dành cho chương trình đào tạo y khoa quốc tế tại Trường Đại học Nam Cần Thơ. Ảnh: Ánh Tuyết - TTXVN

Ở bậc đại học, nhiều trường đã triển khai và mở rộng các nhóm ngành đào tạo hoàn toàn bằng tiếng Anh. Theo các chuyên gia giáo dục, để tiếng Anh thực sự trở thành ngôn ngữ thứ hai trong các trường đại học, yếu tố quan trọng nhất không nằm ở số tiết học hay giáo trình, mà là việc xây dựng một môi trường sử dụng ngôn ngữ tự nhiên, thường xuyên và có chiều sâu học thuật.

Tiến sĩ Hồ Hồng Liên (Đại học Cần Thơ) cho rằng, thách thức lớn nhất trong quá trình này là yếu tố con người. Trình độ tiếng Anh của giảng viên và sinh viên không đồng đều; trong khi yêu cầu về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ giảng dạy bằng tiếng Anh lại rất cao. Đặc biệt, kỹ năng nói - vốn là kỹ năng cốt lõi để giao tiếp vẫn là điểm yếu của nhiều sinh viên hiện nay.

Để giải quyết điểm nghẽn này, tiếng Anh cần song hành với tiếng Việt trong mọi hoạt động học thuật, từ giảng dạy, nghiên cứu đến giao tiếp chuyên môn. Đại học Cần Thơ đã sử dụng 100% tiếng Anh trong giảng dạy các chương trình tiên tiến, còn với những chương trình theo chuẩn Bộ Giáo dục và Đào tạo thì vẫn  là ngôn ngữ phụ. Do đó, tiếng Anh cần được sử dụng như ngôn ngữ giảng dạy chính thức trong một phần hoặc toàn bộ chương trình đào tạo; xuất hiện trong các công trình nghiên cứu, hội thảo khoa học; được sử dụng trong tài liệu nội bộ, hệ thống quản trị và truyền thông của nhà trường; đồng thời cần có hệ thống kiểm định chất lượng và chuẩn đầu ra rõ ràng, bảo đảm năng lực sử dụng tiếng Anh ngang hàng với các tiêu chí học thuật cốt lõi khác.

Một trong những giải pháp quan trọng được đề xuất là xây dựng hệ sinh thái học thuật song ngữ toàn diện. Theo đó, toàn bộ tài liệu giảng dạy, học liệu, cổng thông tin, bảng tin và hệ thống quản lý học tập đều có phiên bản tiếng Việt và tiếng Anh. Điều này không chỉ giúp người học dễ dàng tiếp cận thông tin mà còn hình thành tư duy học thuật bằng tiếng Anh một cách tự nhiên.

Tiến sĩ Nguyễn Văn Quang, Hiệu trưởng Trường Đại học Nam Cần Thơ cho biết, nhà trường hiện có 10 ngành được đào tạo hoàn toàn bằng tiếng Anh, ở nhiều lĩnh vực chiến lược như khối ngành Sức khỏe: Y khoa quốc tế, Răng - Hàm - Mặt, Dược học, Điều dưỡng; khối Kỹ thuật - Công nghệ: Công nghệ thông tin, Kỹ thuật xây dựng, Công nghệ kỹ thuật ô tô; khối Kinh tế - Quản trị - Du lịch - Truyền thông: Quản trị kinh doanh, Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành, Truyền thông đa phương tiện.

Để mô hình này đạt hiệu quả tối ưu, nhà trường thiết lập môi trường quốc tế bằng cách áp dụng mô hình đào tạo tiên tiến. Cụ thể như: Giáo trình chuẩn quốc tế, được cập nhật thường xuyên theo xu hướng phát triển của thế giới; giảng viên là chuyên gia trong nước và quốc tế, đến từ các quốc gia có nền giáo dục tiên tiến như Hoa Kỳ, Malaysia…; cơ sở vật chất hiện đại, bao gồm phòng học thông minh, các phòng thí nghiệm chuẩn quốc tế và đặc biệt là mô hình giải phẫu toàn thân SynDaver - công nghệ mô phỏng y học tiên tiến của Mỹ; chương trình giao lưu văn hóa, trao đổi sinh viên quốc tế, tạo điều kiện để sinh viên mở rộng mạng lưới kết nối và trải nghiệm môi trường học tập toàn cầu; cộng đồng sinh viên quốc tế đa dạng, giúp sinh viên rèn luyện khả năng giao tiếp liên văn hóa và thích nghi nhanh với môi trường đa ngôn ngữ, đa văn hóa. Quan trọng hơn, người học còn được thụ hưởng một môi trường học thuật thực chất, nơi tiếng Anh được sử dụng đa chiều từ lớp học, thư viện đến các hoạt động ngoại khóa, hội thảo và giao lưu quốc tế.

Đề án đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học tại Cần Thơ không chỉ là một chính sách giáo dục đơn thuần mà còn là một chiến lược phát triển dài hạn. Với quyết tâm và tầm nhìn chiến lược, Cần Thơ đang đặt nền móng cho một hệ sinh thái giáo dục hiện đại, nơi tiếng Anh không còn là “môn học bắt buộc” mà trở thành “công cụ sống” của thế hệ tương lai./.

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/tin-van/dua-tieng-anh-thanh-ngon-ngu-thu-hai-trong-truong-hoc-buoc-di-chien-luoc-thuc-day-hoi-nhap-439930.html