“Chạm & Kể” là hoạt động do Câu lạc bộ Sinh viên Khuyết tật Hà Nội triển khai trong khuôn khổ Dự án “Chiến dịch thúc đẩy Hòa nhập do người khuyết tật khởi xướng” (Making Inclusion Campaign - MIC). Dự án MIC do Hội Người khuyết tật thành phố Hà Nội làm Chủ dự án, phối hợp với Tổ chức Humanity & Inclusion (HI) thực hiện, với nguồn tài trợ từ Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam. Đây là dự án hướng tới giảm kỳ thị, tăng cường sự tham gia và tiếng nói của người khuyết tật trong đời sống xã hội.

Buổi khai mạc có sự tham dự của đại diện Dự án MIC, Ban điều phối dự án, cùng các thanh niên, sinh viên khuyết tật tham gia chương trình.

Giảng viên hướng dẫn các học viên thực hành kỹ năng livestream bằng điện thoại. Ảnh: Lê Trần Ngọc Trâm 

Phát biểu khai mạc, chị Nguyễn Diệu Linh, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Sinh viên Khuyết tật Hà Nội, Trưởng Ban điều phối dự án “Chạm & Kể”, cho biết dự án mong muốn trang bị thêm kỹ năng về công nghệ và truyền thông để người khuyết tật có thể chủ động sáng tạo nội dung, thể hiện năng lực và kể câu chuyện của chính mình, thay vì những câu chuyện về người khuyết tật được xây dựng chủ yếu từ góc nhìn thương cảm.

Học viên thực hành quay video bằng điện thoại được lắp trên chân giá đỡ. Ảnh: Lê Trần Ngọc Trâm 

Theo chị Nguyễn Diệu Linh, khi có thêm kỹ năng và công cụ truyền thông, người khuyết tật không chỉ là nhân vật xuất hiện trong các sản phẩm truyền thông do người khác thực hiện, mà có thể trực tiếp tham gia vào quá trình xây dựng nội dung, lựa chọn cách thể hiện và truyền tải những vấn đề mình quan tâm.

Học viên khiếm thị ghé sát mắt vào màn hình điện thoại để thực hiện các thao tác dựng video. Ảnh: Lê Trần Ngọc Trâm 

Ngay sau khai mạc, các học viên bước vào chuyên đề đầu tiên về kỹ năng quay, dựng với sự hướng dẫn của ThS Nguyễn Quốc Phương, giảng viên Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội. Nội dung đào tạo tập trung vào những kỹ năng cơ bản để sản xuất nội dung bằng thiết bị di động, từ lựa chọn góc quay, sử dụng ánh sáng, âm thanh, thiết bị hỗ trợ đến quay và biên tập video. Các học viên cũng được hướng dẫn về việc sử dụng phụ đề nhằm tăng khả năng tiếp cận của sản phẩm truyền thông.

Một học viên khiếm thị sử dụng điện thoại ở khoảng cách rất gần để quan sát hình ảnh và nghe lại âm thanh trong video. Ảnh: Lê Trần Ngọc Trâm 

Không chỉ tiếp nhận kiến thức lý thuyết, học viên được chia thành từng cặp để trực tiếp thực hành. Từ lựa chọn góc máy, sử dụng điện thoại và tripod đến quay tư liệu, thu âm và biên tập, mỗi học viên đều có cơ hội tự thao tác, đồng thời hỗ trợ người bạn cùng nhóm.

Học viên được hướng dẫn cách sử dụng chân máy, giá đỡ điện thoại để thuận tiện ghi hình. Ảnh: Lê Trần Ngọc Trâm 

Với người khuyết tật, việc tiếp cận và sử dụng các thiết bị phục vụ sản xuất nội dung có thể đặt ra những yêu cầu khác nhau tùy dạng khuyết tật và khả năng vận động. Vì vậy, trong quá trình thực hành, học viên được khuyến khích tìm cách điều chỉnh thao tác, vị trí thiết bị và phương thức phối hợp sao cho phù hợp với khả năng của mình.

Giảng viên hướng dẫn trực tiếp trên điện thoại của học viên trong quá trình thực hành. Ảnh: Lê Trần Ngọc Trâm 

Bên cạnh những khó khăn về kỹ thuật, một số học viên cũng phải vượt qua tâm lý ngại ngùng khi lần đầu đứng trước ống kính, tự quay video hoặc nghe lại giọng nói của mình trong một sản phẩm truyền thông. Tuy nhiên, qua từng bài thực hành, sự e dè ban đầu dần được thay thế bằng sự hào hứng khi các bạn trực tiếp sử dụng thiết bị, thử nghiệm các góc quay và từng bước biến ý tưởng thành sản phẩm. Cách tiếp cận này cũng phù hợp với định hướng chung của Dự án MIC là tăng cường tiếng nói, sự tham gia và vai trò chủ động của người khuyết tật.

Chị Nguyễn Hồng Giang, cán bộ kỹ thuật Dự án MIC, phát biểu tại buổi khai mạc dự án “Chạm & Kể”. Ảnh: Lê Trần Ngọc Trâm 

Sau chuyên đề về quay, dựng, các học viên “Chạm & Kể” tiếp tục được đào tạo về xây dựng thương hiệu cá nhân; kỹ thuật viết nội dung (content) và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong sản xuất truyền thông; nghệ thuật nói trước đám đông. Sau quá trình đào tạo, học viên được hỗ trợ phát triển ý tưởng, xây dựng kịch bản và sản xuất các nội dung truyền thông của riêng mình.

Chị Nguyễn Diệu Linh, Chủ nhiệm CLB Sinh viên Khuyết tật Hà Nội, Trưởng Ban điều phối dự án “Chạm & Kể”, phát biểu khai mạc chương trình. Ảnh: Lê Trần Ngọc Trâm 

Thông qua chuỗi hoạt động, “Chạm & Kể” hướng tới trang bị cho thanh niên, sinh viên khuyết tật thêm năng lực truyền thông số và khả năng sử dụng các công cụ truyền thông hiện đại. Qua đó, người khuyết tật có thêm cơ hội chủ động thể hiện góc nhìn, trải nghiệm, năng lực và những vấn đề mình quan tâm trên môi trường số.

Một học viên biểu diễn ngẫu hứng một ca khúc bằng sáo trúc tại buổi khai mạc dự án “Chạm & Kể”. Ảnh: Lê Trần Ngọc Trâm 

Từ việc “được kể” đến “tự kể”, dự án kỳ vọng góp phần tạo ra cách tiếp cận mới trong truyền thông về người khuyết tật: không tập trung vào sự thương cảm hay những khuôn mẫu về “vượt lên số phận”, mà mở rộng không gian để chính người khuyết tật kể về cuộc sống, công việc, năng lực và những đóng góp của mình bằng tiếng nói và góc nhìn của họ./.