Chợ Viềng - phiên chợ đặc biệt chỉ họp duy nhất một lần trong năm tại vùng đất Trung Thành (Thiên Bản xưa, nay thuộc xã Hiển Khánh, tỉnh Ninh Bình) là biểu tượng văn hóa độc đáo, mang đậm chiều sâu tinh thần và ký ức cộng đồng của bao thế hệ không chỉ của người dân nơi đây mà còn là phiên chợ kỳ thú của du khách thập phương nhân dịp đầu năm.
Phiên chợ “mua may, bán rủi”
Chợ Viềng không đơn thuần là nơi mua bán, trao đổi hàng hóa; phiên chợ chỉ diễn ra vào đêm mùng 7 rạng sáng mùng 8 tháng Giêng âm lịch - khoảnh khắc giao hòa giữa trời - đất - con người, giữa năm cũ và năm mới. Chính vì mỗi năm chỉ một lần ấy khiến Chợ Viềng trở thành điểm hẹn văn hóa thiêng liêng, được người dân và du khách thập phương háo hức chờ đón. Người đến chợ không đơn thuần là mua bán mà gửi gắm ước vọng về một năm mới bình an, hanh thông và đủ đầy, vậy nên trong dân gian mới gọi là phiên chợ “mua may, bán rủi”,.
Đông đảo người dân, du khách đi chợ Viềng Xuân. Ảnh: Công Luật - TTXVN
Hòa cùng dòng người nô nức vào chợ, ta dễ dàng cảm nhận không khí náo nhiệt, rộn ràng xen lẫn vẻ trầm mặc cổ xưa. Những gian hàng bày bán đủ thứ quen thuộc của làng quê như nông cụ, cây giống, đồ sắt, đồ gốm cho đến cây cảnh, đồ cổ, đồ giả cổ… hàng trăm nghìn mặt hàng phong phú về chủng loại và giá cả. Tuy là những vật dụng rất đỗi bình dị như cái liềm, cái cuốc, đến rổ rá, dần, sàng… nhưng mỗi món đồ lại mang trong mình một ý nghĩa tinh thần riêng, gắn liền với niềm tin dân gian, phong tục và đời sống tâm linh của người Việt.
Đặc biệt, ở Chợ Viềng, chuyện buôn, bán lời lãi không còn là điều quan trọng nhất; điều người bán trao đi và người mua nhận về chính là sự may mắn, thuận hòa đầu xuân. Những ai đi Chợ Viềng đều mang chung một tâm niệm “mua may để xua đi điều rủi, cầu mong một năm mới an lành”; bởi vậy, người bán ít nói thách cao, người mua cũng ít mặc cả, tránh làm mất đi ý nghĩa tâm linh của phiên chợ.
Người dân mua cây tại chợ Viềng. Ảnh: Công Luật - TTXVN
Đi Chợ Viềng, dù mua ít hay nhiều, người ta vẫn tin rằng nhất định phải mua một món đồ mang về như một cách “lấy lộc” đầu năm. Người dân trong vùng thường chọn những nông cụ hoặc cây giống, cây cảnh mà mình yêu thích. Khách thập phương ngoài việc được hòa mình vào không khí phiên chợ có một không hai thì cũng tỉ mẩn, tìm hiểu và mua cho mình những món đồ yêu thích mà ít nơi nào có như các đồ dùng đã qua sử dụng, thậm chí là những đồ cổ như đồng xu, chén, đĩa…
Không đơn thuần là một phiên chợ, Chợ Viềng là nơi hội tụ và giao thoa của những giá trị văn hóa truyền thống được hun đúc qua bao thế hệ. Đó là nét đẹp trong ứng xử cộng đồng, là sự chân chất, mộc mạc của con người vùng quê Hiển Khánh, là niềm tin sâu sắc vào những điều tốt lành đầu năm. Phiên chợ đã trở thành một phần ký ức tập thể, gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của người dân địa phương và của cả vùng Đồng bằng Bắc Bộ.
Cầu nối giữa quá khứ, hiện tại và tương lai
Phó Chủ tịch UBND xã Hiển Khánh Trần Văn Quân cho biết: Chợ Viềng không chỉ là một di sản văn hóa phi vật thể quý, mà còn là “cầu nối” giữa quá khứ, hiện tại và tương lai, tạo nên dòng chảy lịch sử bất tận, giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về cội nguồn, phong tục, tập quán tốt đẹp, tương thân tương ái, trách nhiệm cộng đồng của cha ông; do vậy thời gian qua chính quyền và nhân dân xã Hiển Khánh luôn giữ gìn, bảo tồn và phát huy những nét đẹp văn hóa đó.
Các gian hàng bày bán đồ đồng tại chợ Viềng thu hút được sự quan tâm của người dân, du khách. Ảnh: Công Luật - TTXVN
Trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, chính quyền xã xác định tổ chức Chợ Viềng Xuân nhằm bảo tồn và phát huy những tinh hoa văn hóa của cộng đồng dân cư Đồng bằng Sông Hồng. Đây cũng là dịp người dân xã Hiển Khánh thể hiện những nét văn hóa đặc trưng hiếm có được kết tinh ngàn đời nay tới du khách trong và ngoài nước như: văn hóa giao tiếp ứng xử, văn hóa tâm linh, văn hóa làng nghề, cũng như những thành tựu kinh tế xã hội mà cán bộ và nhân dân xã Hiển Khánh đã đạt được, tạo tiền đề phát triển kinh tế xã hội trong những năm tiếp theo. Việc tổ chức Chợ Viềng cũng nhằm thúc đẩy giao lưu văn hóa, phát triển mạnh mẽ về thương mại, du lịch, quảng bá hình ảnh; đáp ứng nhu cầu mua bán, du xuân, cầu may của nhân dân và của du khách thập phương nhân dịp đầu Xuân mới.
Chợ Viềng Phủ gắn liền với Quần thể di tích Phủ Dầy, xã Kim Thái, huyện Vụ Bản thu hút đông đảo người dân, du khách. Ảnh: Công Luật - TTXVN
Trước yêu cầu đó, chính quyền và các ngành chức năng của xã xác định phải tổ chức và quản lý tốt hoạt động văn hóa tâm linh, du lịch và thương mại; Chợ Viềng Xuân phải đảm bảo hài hòa giữa kinh tế với yếu tố văn hóa và môi trường. Thực hiện đúng quy định về quản lý và tổ chức lễ hội của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Nghị định số 137/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch; Nghị định số 138/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch. Chợ Viềng Xuân được tổ chức phải đảm bảo trang trọng, an toàn, hiệu quả; đảm bảo an ninh trật tự, an toàn giao thông, vệ sinh môi trường và phòng, chống cháy nổ; đảm bảo an toàn tuyệt đối về người và tài sản cho nhân dân địa phương và khách thập phương, tuyệt đối không để xảy ra các hiện tượng tiêu cực như: chèo kéo khách, ép giá, cờ bạc bằng các hình thức trá hình và mê tín dị đoan, tạo được không khí vui tươi, phấn khởi trong ngày hội đầu xuân tạo điều kiện tốt nhất cho du khách đến tham quan và tham gia các hoạt động Chợ xuân.
Du khách thăm quan, lựa chọn mua những kỷ vật nghề nông để lấy may mắn khi đi chợ Viềng. Ảnh: Công Luật - TTXVN
Chợ Viềng năm nay diễn ra từ ngày 23 đến 24/2 năm 2026 (tức ngày mùng 7, 8 tháng Giêng năm Bính Ngọ 2026)./.
https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/tin-tuc/cho-vieng-diem-hen-van-hoa-tam-linh-424455.html