Bà Lê Tú Cẩm, Chủ tịch Hội Di sản Văn hoá Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu chào mừng. Ảnh: Thông Hải/Báo Ảnh Việt Nam

Chiều ngày 3/11/2026, Chi hội Trà Di Sản trực thuộc Hội Di sản Văn hóa TP.HCM chính thức ra mắt với chủ đề “Trà – Kết nối di sản”. Sự kiện đánh dấu sự hình thành một tổ chức kết nối những người nghiên cứu, thực hành, sản xuất và hoạt động trong lĩnh vực trà, hướng đến mục tiêu nghiên cứu, bảo tồn, phát huy và lan tỏa các giá trị văn hóa trà Việt Nam.

Chi hội Trà Di Sản được thành lập theo Quyết định số 101/QĐ-HDS ngày 29/5/2026. Việc thành lập Chi hội xuất phát từ nhu cầu kết nối cộng đồng, tạo dựng không gian sinh hoạt chuyên môn và thúc đẩy các hoạt động nghiên cứu, trao truyền tri thức liên quan đến văn hóa trà. Đây cũng là nền tảng để tăng cường sự phối hợp giữa nghệ nhân, nhà nghiên cứu, chuyên gia, doanh nghiệp và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, du lịch.

Trà – Di sản văn hóa hiện diện trong đời sống người Việt

Trong văn hóa Việt Nam, trà không đơn thuần là một thức uống mà còn gắn với phong tục tiếp khách, giao tiếp, sinh hoạt gia đình và đời sống tinh thần của cộng đồng. Từ chén trà đầu ngày, ấm trà mời khách đến những không gian thưởng trà trang trọng, mỗi thực hành đều phản ánh những nét riêng trong lối sống, cách ứng xử và quan niệm văn hóa của người Việt.

Bà Đoàn Thị Hiếu Thảo, Chi hội Trưởng Chi hội Trà Di Sản phát biểu tại Lễ ra mắt.

Giá trị di sản của trà còn được thể hiện qua hệ thống tri thức bản địa tích lũy qua nhiều thế hệ, từ việc lựa chọn giống trà, nhận biết thổ nhưỡng, chăm sóc, thu hái, chế biến đến bảo quản, pha trà và thưởng thức. Những dòng trà, phương thức chế biến, nghệ thuật ướp hương, trà cụ và tập quán thưởng trà tại từng vùng miền góp phần tạo nên sự đa dạng của văn hóa trà Việt.

Phát biểu tại chương trình, bà Lê Tú Cẩm, Chủ tịch Hội Di sản Văn hóa TP.HCM, nhấn mạnh trà là một phần ký ức và cốt cách của người Việt. Qua những chén trà trong đời sống thường nhật, trà không chỉ kết nối con người mà còn lưu giữ tinh thần trọng khách, triết lý sống chậm và sự tinh tế trong ứng xử. Vì vậy, bảo tồn văn hóa trà cũng chính là gìn giữ một mạch nguồn di sản sống, tiếp tục được trao truyền qua các thế hệ.

Chi hội Trà Di Sản trực thuộc Hội Di sản Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh chính thức ra mắt với chủ đề “Trà – Kết nối di sản”.

Trong khuôn khổ sự kiện, không gian trưng bày các dòng trà, vùng trà, sản phẩm trà, trà cụ và tư liệu văn hóa trà được giới thiệu đến khách tham dự. Hoạt động góp phần tái hiện những khía cạnh đa dạng của văn hóa trà, đồng thời tạo cơ hội để công chúng tìm hiểu về cây trà, người làm trà và những tri thức gắn với quá trình hình thành, phát triển của các dòng trà Việt.

Nhận diện bản sắc trà Việt trong dòng chảy giao lưu văn hóa

Một trong những nội dung trọng tâm của chương trình là tọa đàm “Trà – Kết nối di sản”, với sự tham gia chia sẻ của các nhà nghiên cứu, chuyên gia văn hóa và nghệ nhân. Tọa đàm tập trung trao đổi về lịch sử văn hóa trà, bản sắc trà Việt trong quá trình giao lưu và tiếp biến văn hóa, cũng như trách nhiệm của cộng đồng trong việc gìn giữ và tiếp nối những thực hành truyền thống.

Trình diễn thư pháp tại sự kiện.

Ở góc nhìn nghiên cứu văn hóa, Thạc sĩ Văn hóa, nhà nghiên cứu Phạm Thái Bình cho rằng thưởng trà không chỉ là hành động thưởng thức một thức uống mà còn là quá trình tiếp nhận và kết nối các giá trị văn hóa. Hương vị trà gắn liền với cách con người thực hành, cảm nhận và truyền tải những câu chuyện văn hóa qua từng thế hệ.

Còn ở góc độ giao lưu văn hóa, Tiến sĩ Hàn Quốc học Phùng Thị Thanh Xuân gợi mở kinh nghiệm nghiên cứu văn hóa trà Hàn Quốc, trong đó việc khai thác tư liệu lịch sử, sử sách và ghi chép của từng thời kỳ có ý nghĩa quan trọng trong nhận diện quá trình hình thành, phát triển và tiếp nối các thực hành truyền thống. Đây cũng là hướng tham khảo để Việt Nam tiếp tục nghiên cứu, hệ thống hóa tư liệu và kể câu chuyện văn hóa trà của dân tộc bằng góc nhìn đương đại.

Trong khi đó, nghệ nhân, trà chủ Đoàn Thị Hiếu Thảo nhấn mạnh bản sắc trà Việt cần được nhận diện từ chính phong tục, lối sống và cách thực hành của người Việt, thay vì sao chép nguyên mẫu nghi thức thưởng trà từ các quốc gia khác. Theo bà, văn hóa trà Việt thể hiện rõ qua những hình ảnh gần gũi như mọi người quây quần bên ấm trà, cùng trò chuyện và chia sẻ câu chuyện cuộc sống. Sự cởi mở, gần gũi và tính cộng đồng chính là những yếu tố tạo nên nét riêng trong văn hóa thưởng trà của người Việt.

Bên cạnh câu chuyện bản sắc, tọa đàm cũng đề cập đến tri thức và nghệ thuật thực hành trà. Quan niệm “Nhất thủy, nhì trà, tam pha, tứ ấm” được chia sẻ như một nguyên tắc thể hiện sự am hiểu của người thưởng trà đối với nguồn nước, chất lượng nguyên liệu, kỹ thuật pha và dụng cụ sử dụng. Những phương thức chế biến, ướp hương bằng hoa sen, hoa lài cùng các nguyên liệu bản địa cũng cho thấy sự kết hợp giữa kinh nghiệm thủ công, cảm quan thẩm mỹ và tri thức tự nhiên được tích lũy qua nhiều thế hệ.

Thông qua các góc nhìn đa chiều, tọa đàm gợi mở một vấn đề quan trọng: làm thế nào để nhận diện, tư liệu hóa và duy trì những giá trị vốn có của văn hóa trà Việt, đồng thời tạo điều kiện để các thực hành truyền thống tiếp tục hiện diện tự nhiên trong đời sống hôm nay.

Kết nối bảo tồn di sản trà với phát triển du lịch văn hóa

Chia sẻ về định hướng hoạt động, bà Đoàn Thị Hiếu Thảo, Chi hội trưởng Chi hội Trà Di Sản, cho biết Chi hội xác định ba trọng tâm gồm nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản văn hóa trà Việt; kết nối cộng đồng, phát triển tri thức chuyên môn; đồng thời gắn hoạt động bảo tồn với định hướng phát triển bền vững.

Theo đó, Chi hội hướng đến xây dựng mạng lưới kết nối nghệ nhân, nhà nghiên cứu, chuyên gia, doanh nghiệp và những người thực hành văn hóa trà; tổ chức các hoạt động đào tạo, hội thảo, triển lãm, giao lưu và chia sẻ kinh nghiệm. Việc hợp tác với các vùng trà, người làm nghề và tổ chức văn hóa cũng được chú trọng nhằm góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, hỗ trợ sinh kế cộng đồng và mở rộng khả năng phát huy di sản trà.

Trong bối cảnh du lịch ngày càng hướng đến những trải nghiệm giàu bản sắc địa phương, văn hóa trà có nhiều tiềm năng trở thành chất liệu phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa, du lịch nông nghiệp và du lịch làng nghề. Từ hành trình khám phá vùng nguyên liệu, tìm hiểu quy trình chế biến, gặp gỡ nghệ nhân đến trải nghiệm thưởng trà, mỗi hoạt động đều có thể mở ra một cách tiếp cận sâu hơn về thiên nhiên, lịch sử và đời sống cộng đồng tại điểm đến.

Khách mời thưởng trà tại sự kiện.

Tuy nhiên, việc phát triển các sản phẩm du lịch gắn với văn hóa trà cần song hành với bảo tồn tri thức truyền thống, tôn trọng đặc trưng của từng vùng trà và bảo đảm vai trò chủ thể của cộng đồng địa phương. Khi người trồng trà, người chế biến và nghệ nhân được ghi nhận, có cơ hội phát huy nghề nghiệp và cải thiện sinh kế từ chính những giá trị di sản, công tác bảo tồn mới có thể tạo ra sức sống lâu dài.

Với thông điệp “Kết nối di sản – Bảo tồn văn hóa – Hướng đến tương lai”, lễ ra mắt Chi hội Trà Di Sản cùng tọa đàm “Trà – Kết nối di sản” không chỉ đánh dấu sự hình thành một tổ chức chuyên môn mà còn góp phần mở rộng đối thoại về vị trí của văn hóa trà trong đời sống hiện đại. Qua đó, chương trình hướng đến việc đưa di sản trà vượt ra khỏi phạm vi lưu giữ tư liệu, không gian trưng bày để tiếp tục được thực hành, trao truyền và tạo ra những giá trị thiết thực cho cộng đồng./.

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/tin-van/chi-hoi-tra-di-san-lan-toa-gia-tri-van-hoa-tra-viet-475480.html