Giữa dòng sông Hồng, những nhịp cầu Long Biên vẫn lặng lẽ nối đôi bờ và nối những miền ký ức của Hà Nội. Hơn một thế kỷ đi qua, cây cầu đã trở thành chứng nhân của lịch sử, lưu giữ những dấu ấn văn hóa và những câu chuyện đời thường của bao thế hệ người Thủ đô.

Ngày nay, nhiều cây cầu hiện đại như Chương Dương, Vĩnh Tuy, Thanh Trì, Thăng Long, Nhật Tân… đảm nhiệm vai trò kết nối giao thông đôi bờ sông Hồng nhưng cầu Long Biên vẫn là nơi lưu giữ những ký ức về Hà Nội. Ảnh: Tất Sơn/Báo Ảnh Việt Nam

Từ xa, Long Biên hiện lên như một dải thép mảnh mai giữa mênh mang sông nước. Những nhịp cầu nối tiếp nhau, mang dáng vẻ mạnh mẽ mà thanh thoát của kiến trúc Châu Âu cuối thế kỷ XIX. Cây cầu được khởi công năm 1898 và hoàn thành năm 1902, do Hãng Daydé & Pillé của Pháp thiết kế và thi công. Với chiều dài trên1.600m, 19 nhịp dầm thép, Long Biên từng được xem là một kỳ tích kỹ thuật và là cây cầu thép đầu tiên bắc qua sông Hồng tại Hà Nội.

Thuở ấy, tuyến đường sắt chạy giữa cầu, hai bên dành cho người đi bộ và xe thô sơ. Những đoàn tàu ngày đêm qua lại trên dòng sông, cùng dòng người và những gánh hàng tạo nên một diện mạo đặc biệt của Hà Nội trong những năm đầu đô thị hóa. 

Hoàng hôn trên cầu Long Biên. Ảnh: Tất Sơn/Báo Ảnh Việt Nam

Cầu Long Biên là cây cầu thép đầu tiên bắc qua sông Hồng tại Hà Nội, được ví như một "chứng nhân lịch sử" gắn liền với những biến động của Thủ đô. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo Ảnh Việt Nam

Nhưng Long Biên không chỉ kể câu chuyện về một cây cầu. Mỗi nhịp thép còn mang dấu ấn của một giai đoạn lịch sử. Cây cầu đã chứng kiến những ngày tháng hào hùng của dân tộc trong Cách mạng Tháng Tám và những ngày đầu của nước Việt Nam độc lập. Ngày 2/9/1945, cầu là một trong những tuyến đường đưa đồng bào về Hà Nội dự lễ Độc lập tại Quảng trường Ba Đình. Tháng 10/1954, nơi đây lại chứng kiến những người lính thực dân cuối cùng rút khỏi Hà Nội, để bộ đội Việt Nam tiến vào tiếp quản Thủ đô.

Trong những năm kháng chiến chống đế quốc xâm lược, Long Biên trở thành tuyến vận tải quan trọng và là mục tiêu của nhiều đợt ném bom. Có những nhịp cầu bị đánh sập nhưng rồi lại được sửa chữa, dựng lên giữa khói lửa. Những người bảo vệ cầu, những người thợ ngày đêm khắc phục hậu quả bom đạn đã góp phần giữ cho mạch giao thông không bị đứt đoạn.

Tàu hỏa hiện vẫn chạy qua cầu Long Biên với một số chuyến tàu khách trên tuyến Hà Nội - Hải Phòng. Ảnh: Tất Sơn/Báo Ảnh Việt Nam

Cầu Long Biên hiện nay cho phép xe máy, xe thô sơ và người đi bộ lưu thông theo cả hai chiều. Ảnh: Tất Sơn/Báo Ảnh Việt Nam

Du khách nước ngoài giao lưu với hành khách trên chuyến tàu chạy qua cầu Long Biên. Ảnh: Tất Sơn/Báo Ảnh Việt Nam

Có lẽ bởi vậy, Long Biên đã đi vào ký ức người Hà Nội không chỉ bằng những sự kiện lớn mà bằng những hình ảnh rất đỗi bình dị: tiếng còi tàu ngân vang trên sông, những gánh hàng rong trong buổi sớm, bước chân người lao động, những chiếc xe chậm rãi qua cầu và những cuộc hẹn bên lan can lộng gió.

Thời gian làm thay đổi Hà Nội. Những cây cầu hiện đại lần lượt mọc lên, những khu đô thị mới mở rộng về phía sông. Nhưng Long Biên vẫn giữ dáng vẻ riêng. Đứng trên cầu, có thể nhìn thấy một Hà Nội nhiều lớp: phố cổ với những mái nhà san sát, dòng sông rộng mở, bãi giữa xanh mướt và thành phố đang không ngừng chuyển động.

Sau hơn 120 năm, cây cầu đã xuống cấp và nhiều lần được sửa chữa. Những tranh luận về bảo tồn, tôn tạo Long Biên cũng vì thế ngày càng được quan tâm. Các chuyên gia cho rằng cần nhìn nhận cây cầu như một di sản đô thị, nơi hội tụ những giá trị kiến trúc, lịch sử, văn hóa và ký ức cộng đồng.

Vườn hoa rực rỡ dưới chân cầu Long Biên tạo nên khung cảnh thơ mộng, bình yên. Ảnh: Tất Sơn/Báo Ảnh Việt Nam

Bởi Long Biên không đơn thuần nối hai bờ sông Hồng. Cây cầu nối những thế hệ người Hà Nội, nối những câu chuyện của chiến tranh với nhịp sống hòa bình, nối một thành phố đã đi qua nhiều biến động với một Hà Nội đang hướng tới tương lai.

Mỗi lần đoàn tàu chậm rãi đi qua, những thanh thép rung lên trong tiếng bánh sắt. Dưới chân cầu, dòng sông Hồng vẫn miệt mài trôi. Và trên những nhịp cầu đã nhuốm màu thời gian, ký ức về một Hà Nội xưa dường như vẫn còn ở đó./.

Bài: Trần Thanh Giang - Ảnh: Tất Sơn, Trần Thanh Giang/Báo Ảnh Việt Nam

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/cau-long-bien-nhip-cau-noi-nhung-mien-ky-uc-473545.html