Giữa nhịp sống sôi động của trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, trên đường Đặng Dung, phường Tân Định có một căn nhà mang dáng dấp bình dị của những ngôi nhà phố Sài Gòn xưa. Từ bên ngoài, nơi đây chỉ là một quán cà phê với tấm biển gỗ mộc mạc, vài bộ bàn ghế giản đơn và hương cà phê phin thoang thoảng. Ít ai biết rằng phía sau không gian ấy là một di tích lịch sử đặc biệt - cơ sở hoạt động bí mật của lực lượng Biệt động Sài Gòn trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.

Toàn cảnh mặt tiền di tích Cà phê Biệt động Sài Gòn tại số 113A đường Đặng Dung, Quận 1, TP. Hồ Chí Minh mang nét kiến trúc đặc trưng của một ngôi nhà phố Sài Gòn xưa. Ảnh: Nguyễn Luân/Báo ảnh Việt Nam

Ngày nay, địa điểm này được nhiều người biết đến với tên gọi Cà phê Biệt động Sài Gòn. Không chỉ là nơi thưởng thức cà phê hay điểm dừng chân của du khách, nơi đây còn là một không gian lưu giữ ký ức đô thị, tái hiện một phần lịch sử đấu tranh của quân và dân Sài Gòn qua những hiện vật, kiến trúc và dấu tích còn được bảo tồn gần như nguyên vẹn.

Người quản lý di tích cắm lá cờ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam lên ban công tầng lầu của căn nhà.
Ảnh: Nguyễn Luân/Báo ảnh Việt Nam

 

Buổi sáng ở quán bắt đầu bằng nhịp sống quen thuộc của thành phố. Tiếng cà phê nhỏ giọt từ chiếc phin nhôm, mùi cơm tấm thơm nóng từ gian bếp nhỏ, tiếng trò chuyện của khách phương xa và người dân địa phương tạo nên bầu không khí thân tình, gần gũi. Ít ai ngờ rằng, ngay dưới nền nhà và sau những bức tường cũ kỹ ấy từng là nơi cất giấu tài liệu, vũ khí và là điểm liên lạc quan trọng của mạng lưới Biệt động Sài Gòn.

Trước 1975, di tích này vốn là quán Cơm tấm Đỗ Phủ - Cơm tấm Đại Hàn, một trong những cơ sở bí mật của ta hoạt động ngay giữa lòng đô thị. Điều khiến nhiều du khách ấn tượng nhất là hệ thống hầm bí mật vẫn được bảo tồn gần như nguyên trạng. Lối xuống hầm được ngụy trang khéo léo dưới tủ thờ và các vật dụng sinh hoạt hằng ngày. Không gian chật hẹp, những hòm gỗ cất giấu vũ khí cùng nhiều hiện vật gốc giúp người xem hình dung rõ hơn sự mưu trí, dũng cảm của các chiến sĩ biệt động trong những năm tháng chiến tranh.

Người quản lý di tích lật giở giới thiệu cuốn "Sổ Gia Đình" và tập hồ sơ tư liệu từ năm 1968 cho khách tham quan.
Ảnh: Nguyễn Luân/Báo ảnh Việt Nam

Không gian nội thất phòng khách tại tầng trệt được bảo tồn nguyên vẹn với nền gạch bông, bộ bàn ghế sofa cũ và các mảng tường trưng bày kỷ vật thời chiến. Ảnh: Nguyễn Luân/Báo ảnh Việt Nam

Người quản lý di tích giới thiệu cơ chế hoạt động của hầm bí mật và các kỷ vật kháng chiến cho du khách trẻ tại tầng lầu.
Ảnh: Nguyễn Luân/Báo ảnh Việt Nam

Khác với không gian trưng bày của nhiều bảo tàng, tại đây lịch sử hiện diện gần gũi và sống động. Du khách có thể bước trên những bậc cầu thang gỗ cũ, tận mắt quan sát chiếc máy đánh chữ, bộ bàn ghế, vật dụng sinh hoạt hay các hiện vật gắn với hoạt động của lực lượng biệt động. Chính sự chân thực ấy tạo nên sức hấp dẫn riêng, giúp mỗi người cảm nhận rõ hơn khoảng cách giữa quá khứ và hiện tại dường như được thu hẹp.

Mảng tường trưng bày trang trọng các khung hình tư liệu đen trắng về các chiến sĩ biệt động và phương tiện chiến đấu năm xưa.
Ảnh: Nguyễn Luân/Báo ảnh Việt Nam

 

Ngày càng có nhiều bạn trẻ tìm đến Cà phê Biệt động Sài Gòn để tìm hiểu lịch sử ngay giữa lòng thành phố mình đang sinh sống. Với du khách quốc tế, đây cũng là điểm đến đặc biệt để hiểu thêm về cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam qua một lát cắt đời thường, chân thực và giàu cảm xúc.

Không gian ban công tầng lầu là điểm hẹn văn hóa bình dị, nơi người quản lý di tích và du khách cùng ngồi trò chuyện bên tách cà phê, tìm hiểu về lịch sử biệt động thành. Ảnh: Nguyễn Luân/Báo ảnh Việt Nam

Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ phát triển bằng những công trình hiện đại mà còn gìn giữ nhiều địa chỉ lưu dấu ký ức lịch sử. Giữa dòng chảy hối hả của đô thị, căn nhà nhỏ trên đường Đặng Dung vẫn lặng lẽ kể câu chuyện về một thời đấu tranh hào hùng. Mỗi tách cà phê được thưởng thức nơi đây vì thế không chỉ mang hương vị của Sài Gòn, mà còn mở ra một hành trình trở về quá khứ, để hiểu hơn giá trị của hòa bình và những hy sinh làm nên diện mạo Thành phố hôm nay./. 

• Bài, ảnh: Nguyễn Luân/Báo ảnh Việt Nam

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/ca-phe-biet-dong-diem-hen-giua-long-thanh-pho-mang-ten-bac-454942.html