Vùng biển Cửa Lò (Nghệ An) không chỉ nổi tiếng là vùng du lịch thu hút du khách vào mỗi dịp hè mà còn níu chân du khách bởi một nét văn hóa ẩm thực dân dã nhưng vô cùng độc đáo, đó là nghề nướng cá truyền thống lưu giữ vị ngọt tự nhiên của đại dương qua ngọn lửa than hồng.

Cảng cá Nghi Thủy ở Cửa Lò là nơi cung cấp nguyên liệu cho làng nghề chế biến thủy sản.
Ảnh: Tất Sơn/Báo ảnh Việt Nam

Du khách tham quan mua hải sản tại làng chài Nghi Thủy ở Cửa Lò. Ảnh: Tất Sơn/Báo ảnh Việt Nam

Khác với nhiều vùng biển chọn cách cấp đông hay tẩm ướp đậm đà, người dân các làng nghề ven biển Cửa Lò như Nghi Thủy, Nghi Hải, Nghi Tân lại chọn cho mình một hướng đi riêng đó là nướng cá trên than củi để giữ cá được lâu mà không mất đi độ tươi.

Dần dần cái vị thơm nồng của than hoa quyện vào từng lớp thịt cá ngọt đậm đã tạo nên một thương hiệu ẩm thực không thể lẫn của xứ biển Cửa Lò. Từ một kinh nghiệm dân gian, nướng cá đã trở thành nghề truyền thống. Mỗi sáng sớm, khi những con tàu đánh cá cập cảng thì cũng là lúc hàng chục bếp than trong vùng lại đồng loạt đỏ lửa, cung cấp hàng tấn cá nướng mỗi ngày cho thị trường trong và ngoài tỉnh.

Để có được những vỉ cá nướng, quy trình chế biến đòi hỏi sự khắt khe và tỉ mỉ từ khâu chọn nguyên liệu đến kỹ thuật giữ lửa.

Công đoạn rửa sạch cá trước khi đem chế biến. Ảnh: Tất Sơn/Báo ảnh Việt Nam

Cơ sở nướng cá thu hút rất đông khách tham quan và mua hàng. Ảnh: Tất Sơn/Báo ảnh Việt Nam

 

Cá phải được đánh bắt trong ngày, mắt còn sáng, thịt săn chắc. Tùy theo mùa, người làng nghề nướng nhiều loại hải sản như cá trích, cá nục, cá bớp, cá ngừ... Nhưng nức tiếng và được du khách săn đón nhiều nhất vẫn là cá thu. Những con cá thu nặng từ 2-3kg trở lên sẽ được làm sạch, cắt thành từng lát chéo vừa vặn.

Điểm đặc biệt nhất của cá nướng Cửa Lò là hoàn toàn không tẩm ướp bất kỳ loại gia vị hay chất bảo quản nào. Cá chỉ được rửa qua nước muối loãng để khử bớt mùi tanh và tạo độ đậm đà tự nhiên.

Than nướng phải là than củi đượm hồng, không ra khói. Người thợ nướng phải đứng liên tục bên bếp lửa nóng, tay lật từng miếng cá đều đặn. Cá chỉ được nướng chín tới khoảng 70 - 80% đủ để lớp vỏ bên ngoài xém vàng, thơm phức, nhưng bên trong thịt cá vẫn giữ nguyên độ ẩm, mềm ngọt và béo ngậy.

"Nướng cá thu khó nhất là căn lửa. Lửa mạnh thì cá cháy ngoài sống trong, lửa yếu thì cá bị chảy nước, mất đi vị ngọt. Người làm nghề phải nhìn màu thịt cá chuyển từ trắng sang vàng sém là biết cá đã đạt độ chín hoàn hảo," một thợ nướng lâu năm tại làng nghề Nghi Thủy chia sẻ.

Công đoạn nướng cá thu trên bếp than hồng. Ảnh: Tất Sơn/Báo ảnh Việt Nam

Nhờ kỹ thuật nướng sơ độc đáo, cá nướng Cửa Lò vừa giữ được độ ngọt đậm đà, thịt săn, dễ dàng bảo quản và vận chuyển đi xa. Với các loại cá nhỏ như cá trích, cá nục, người dân địa phương thường ăn ngay lúc còn nóng hổi, cuốn cùng bánh mướt nóng tráng mỏng hay bánh tráng, chấm ngập trong chén nước mắm cốt tỏi ớt cay.

Riêng với cá thu nướng, đây lại là nguyên liệu tuyệt vời cho các món ăn đậm đà trong bữa cơm gia đình. Lát cá thu mua về chỉ cần rán giòn chấm mắm thì là, hoặc đem kho tộ, kho tiêu xanh, kho riềng sả. Nhờ đã qua lửa than hồng, thịt cá khi kho rất ngấm gia vị, săn chắc mà không hề bị bở hay vỡ vụn.

Công đoạn nướng cá thu trên bếp than hồng. Ảnh: Tất Sơn/Báo ảnh Việt Nam

Món cá nướng nổi tiếng Cửa Lò. Ảnh: Tất Sơn/Báo ảnh Việt Nam

Giữa sự phát triển sầm uất của một đô thị du lịch biển, những bếp than hồng đỏ lửa mỗi sáng ở Cửa Lò không chỉ mang lại sinh kế bền vững cho người dân địa phương mà còn là nơi lưu giữ "linh hồn" ẩm thực của vùng đất nắng gió miền Trung. Đến với Cửa Lò, cầm trên tay xâu cá nướng còn nóng hổi, thưởng thức dư vị đậm đà của biển cả, du khách mới cảm nhận hết cái tình và cái tâm của con người xứ Nghệ gửi gắm trong từng sản vật quê hương./.

Bài: Trần Thanh Giang - Ảnh: Tất Sơn/Báo ảnh Việt Nam

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/ca-nuong-cua-lo-dam-da-huong-vi-bien-xu-nghe-459873.html