Trước diễn biến khó lường của triều cường và sóng dữ, tỉnh Cà Mau đang nỗ lực chạy đua với thời gian, chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp từ công trình đến phi công trình nhằm bảo vệ hành lang an toàn ven biển, ổn định sinh kế lâu dài cho người dân.

Một dải rừng phòng hộ ven biển ở Ấp Hạp, xã Tân Thuận (tỉnh Cà Mau) bị sóng biển đánh vào gây hư hại nặng. Ảnh: Chanh Đa-TTXVN

* "Lá chắn xanh" mỏng dần trước sóng dữ

Chúng tôi có mặt tại xã Tân Thuận (tỉnh Cà Mau), một trong những điểm nóng về sạt lở bờ biển Đông của tỉnh Cà Mau khi những cơn mưa đầu mùa vừa trút xuống. Ngồi trên chiếc vỏ lãi dọc theo tuyến đê biển khu vực cửa biển Ấp Hạp, mắt thường cũng có thể dễ dàng nhìn thấy những dải rừng phòng hộ ven biển bị sóng đánh bật rễ, gãy đổ ngổn ngang. Từng mảng đất lớn trơ trọi, trắng xóa dưới làn nước đục ngầu. Xa xa, những cây đước, vẹt đơn độc nhô lên mặt nước. Từng mảng rừng phòng hộ bị tróc còn trơ gốc. Dưới chân, từng mảng đất trắng xóa trơ ra.

Chia sẻ với phóng viên TTXVN, ông Tạ Hoàng Nam, chuyên viên Phòng Kinh tế xã Tân Thuận ngậm ngùi cho biết, tình trạng sạt lở trên địa bàn những năm gần đây diễn ra với tốc độ và quy mô vô cùng phức tạp. Đặc biệt, vào thời điểm gió mùa Tây Nam hoạt động mạnh kết hợp với triều cường dâng cao, sóng biển dữ dội đã tàn phá nghiêm trọng các đai rừng phòng hộ. Có những năm, biển "ăn" sâu vào đất liền từ 30 đến 40 mét, cuốn trôi nhiều diện tích rừng xung yếu và đe dọa trực tiếp đến an toàn của các khu dân cư.

"Địa phương đã nhiều lần báo cáo, trình xin kinh phí hỗ trợ khắc phục nhưng do nguồn lực có hạn, hiện trạng sạt lở vẫn tiếp diễn và việc xây dựng các tuyến đê, kè kiên cố đang vượt quá tầm tay của cấp cơ sở", ông Tạ Hoàng Nam cho biết thêm.

Theo khảo sát mới nhất của các cơ quan chức năng tỉnh Cà Mau, thực trạng này không còn là cảnh báo mà đã trở thành hồi chuông báo động. Toàn tuyến bờ biển Đông của tỉnh hiện có gần 70 km bị sạt lở nghiêm trọng. Trung bình mỗi năm, Cà Mau bị mất từ 250 đến 300 ha đất bãi bồi, đất rừng, tập trung chủ yếu tại các xã: Tân Thuận, Tân Tiến, Tam Giang, Tân Ân và một số khu vực khác...

Ông Phạm Thanh Hải, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Cà Mau nhận định, biến đổi khí hậu đang tác động trực tiếp, sâu rộng và cực kỳ đoan đến toàn bộ lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp và môi trường của địa phương.

Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Cà Mau Phạm Thanh Hải nhận định, biến đổi khí hậu đang tác động trực tiếp, sâu rộng đến toàn bộ lĩnh vực nông nghiệp và môi trường của tỉnh. Đối với lĩnh vực lâm nghiệp và môi trường, tình trạng xói lở bờ biển diễn ra ngày càng nghiêm trọng, đặc biệt tại khu vực ven biển Đông và ven biển Tây, làm suy giảm diện tích rừng phòng hộ ven biển, ảnh hưởng đến vai trò "lá chắn xanh" bảo vệ đất liền và cộng đồng dân cư.

Cà Mau hiện sở hữu hơn 102.000 ha rừng ngập mặn, chiếm khoảng 77% diện tích rừng ngập mặn của toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Đây không chỉ là lợi thế phát triển kinh tế thủy sản dưới tán rừng, mà còn là "lá chắn xanh" giữ vai trò then chốt trong việc bảo tồn đa dạng sinh học, giảm sóng, chống xói lở đất liền. Tuy nhiên, khi đai rừng phòng hộ ngày càng mỏng dần, nguy cơ vỡ đê, mất đất là hiện hữu.

Điển hình tại các đoạn bờ biển xung yếu như: Bồ Đề – Hố Gùi, Kiến Vàng – Ông Tà, Hố Gùi – Tân Tiến, Ấp Hạp – Giá Cao... diễn biến sạt lở được ghi nhận là đặc biệt nguy hiểm với tổng chiều dài đe dọa trực tiếp lên đến 56,1 km; trong đó, đoạn từ cửa sông Bồ Đề đến Rạch Láng Cháo dài 9,4 km liên tục bị xâm thực; đoạn từ Kiến Vàng đến Ông Tà dài 6,3 km…

* Chủ động triển khai các giải pháp ứng phó

Trước những thách thức khó lường và thường xuyên từ thiên tai, tỉnh Cà Mau xác định không thể chỉ thụ động ứng phó mà phải quyết liệt, chủ động đi trước một bước bằng việc lồng ghép các nhóm giải pháp linh hoạt, thích ứng, nhằm bảo vệ tính mạng, ổn định sản xuất và sinh kế bền vững cho người dân, đặc biệt là cư dân vùng ven biển.

Ông Phan Minh Chí, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau cho biết, Cà Mau là một trong những địa phương chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu, với tình trạng hạn hán, sụt lún, sạt lở bờ biển và ngập úng diễn biến ngày càng phức tạp, ảnh hưởng lớn đến đời sống người dân và phát triển kinh tế - xã hội. Trong khi đó, hệ sinh thái rừng ngập mặn đang đứng trước nguy cơ suy thoái do giảm nguồn phù sa, khai thác tài nguyên thiếu bền vững và áp lực phát triển kinh tế.

"Cà Mau đang triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao năng lực thích ứng, giảm thiểu rủi ro do thiên tai. Bên cạnh các công trình đê, kè ven biển, tỉnh còn thực hiện nhiều giải pháp phi công trình như trồng cây mắm, cây đước bản địa, phục hồi rừng ngập mặn, tuyên truyền nâng cao ý thức bảo vệ rừng và đất ven biển trong cộng đồng dân cư", ông Phan Minh Chí, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau cho biết thêm.

Đối với khu vực mặt biển – nơi hứng chịu trực tiếp sức tàn phá của sóng dữ và triều cường, ông Bùi Quốc Nam, Phó hạt trưởng Quản lý đê điều biển Tây (Chi cục Thủy lợi tỉnh Cà Mau) bày tỏ mong muốn các bộ, ngành Trung ương và các cấp sớm quan tâm đầu tư, phân bổ ngân sách để hoàn thiện tuyến đê kè cho đê biển Tây. Việc hoàn thiện này có ý nghĩa tiên quyết trong việc bảo vệ an toàn cho hàng chục ngàn hộ dân đang sinh sống, canh tác phía trong đê cũng như duy trì các dải rừng phòng hộ ven biển trước cơn cơn sóng dữ vào mùa mưa bão hàng năm.

Trước những diễn biến ngày càng phức tạp của biến đổi khí hậu, tỉnh Cà Mau nhận được sự quan tâm, hỗ trợ và đồng hành của nhiều tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ nước ngoài trong công tác bảo vệ môi trường, bảo tồn thiên nhiên và phát triển bền vững. Bên cạnh giải pháp công trình, Cà Mau đang đẩy mạnh nhóm giải pháp phi công trình mang lại hiệu quả xanh và bền vững. Đó là việc tổ chức cho người dân và phối hợp với các cơ quan, đơn vị, tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ tích cực trồng dặm, khôi phục rừng ngập mặn bằng các loại cây bản địa có sức bám rễ tốt như cây mắm, cây đước…

Việc khôi phục rừng không chỉ tái tạo màng chắn sóng tự nhiên mà còn mở ra sinh kế bền vững cho người dân; vừa giúp phục hồi rừng ngập mặn, bảo tồn đa dạng sinh học và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững của địa phương.

Có thể thấy, cuộc chiến chống sạt lở, giữ đất, giữ rừng tại Cà Mau-tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc là một hành trình gian truân, đầy thách thức; đòi hỏi không chỉ sự quyết tâm, nỗ lực tự thân của chính quyền và nhân dân địa phương, mà rất cần sự chung tay, tiếp sức kịp thời về mặt nguồn lực tài chính từ Trung ương.

Việc bảo vệ vẹn toàn dải đất, đai rừng phòng hộ ven biển Cà Mau không chỉ đơn thuần là câu chuyện ứng phó thiên tai của một địa phương, mà còn mang ý nghĩa chiến lược trong việc giữ vững chủ quyền an ninh biên giới biển, bảo tồn hệ sinh thái ngập mặn lớn nhất vùng Đồng bằng sông Cửu Long và bảo đảm mục tiêu phát triển bền vững kinh tế - xã hội của cả vùng trước sự biến động khó lường của biến đổi khí hậu./.

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/tin-van/ca-mau-truoc-noi-lo-sat-lo-bo-bien-mua-mua-bao-450118.html