Giữa những đại lộ rộng mở, các tuyến metro hiện đại và nhịp sống không ngừng chuyển động của Thành phố Hồ Chí Minh, những con hẻm nhỏ vẫn tồn tại như khoảng lặng bình yên của đô thị. Không chỉ là lối đi nối các khu dân cư, hẻm còn là nơi lưu giữ ký ức, văn hóa và tình người, góp phần tạo nên bản sắc riêng của thành phố mang tên Bác suốt nửa thế kỷ phát triển và hội nhập.

Nhịp sống thường nhật nhìn từ trên cao tại hẻm Hào Sỹ Phường với những dãy ban công xanh mướt và lối kiến trúc chung cư cũ đặc trưng. Ảnh: Nguyễn Luân/Báo ảnh Việt Nam

Những tiệm cắt tóc kiểu cũ vẫn còn tồn tại trong những con hẻm nhỏ Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: Trần Thế Phong

Bước khỏi những tuyến đường đông đúc để rẽ vào một con hẻm, du khách như bước sang một thế giới khác. Ở đó, nhịp sống dường như chậm lại. Tiếng xe cộ ồn ào nhường chỗ cho tiếng trò chuyện thân tình của hàng xóm, tiếng rao quen thuộc của những gánh hàng rong hay tiếng chim hót vang lên từ những mái hiên phủ đầy cây xanh.

Từ lâu, hẻm đã trở thành một phần không thể tách rời trong cấu trúc đô thị của Thành phố Hồ Chí Minh. Hàng nghìn con hẻm lớn nhỏ đan xen như những mạch máu âm thầm nuôi dưỡng đời sống cộng đồng. Không chỉ kết nối những ngôi nhà, hẻm còn kết nối con người với nhau bằng sự gần gũi và sẻ chia, nét đẹp đặc trưng của cư dân phương Nam.

Trong những con hẻm nhuốm màu thời gian, du khách dễ dàng bắt gặp những hình ảnh bình dị của đời sống thường nhật. Dưới giàn hoa giấy rực rỡ là quán nước nhỏ với ly sâm dứa mát lành. Trên chiếc ghế nhựa trước cửa nhà, một cụ bà thong thả đọc báo trong buổi sáng yên bình. Những khoảnh khắc giản dị ấy tạo nên vẻ đẹp riêng mà không phải đô thị hiện đại nào cũng còn lưu giữ được.

Hẻm không chỉ là lối đi lại mà còn là một phần không gian văn hóa đặc trưng của Thành phố Hồ Chí Minh, nơi lưu giữ nhịp sống bình dị với những góc quán nhỏ dưới giàn hoa giấy rực rỡ. Ảnh: Nguyễn Luân/Báo ảnh Việt Nam

Khách du lịch đi ngang qua cửa hàng tạp hóa của một con hẻm nhỏ ở Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: Trần Thế Phong

Một trong những địa chỉ nổi tiếng nhất là hẻm Hào Sỹ Phường ở khu Chợ Lớn. Được hình thành từ đầu thế kỷ XX, nơi đây vẫn bảo tồn khá nguyên vẹn kiến trúc của cộng đồng người Hoa với những dãy nhà cổ san sát, cửa lá sách màu xanh, câu đối đỏ và các bàn thờ truyền thống. Không gian ấy phản ánh sự giao thoa văn hóa đã góp phần làm nên diện mạo đa sắc của Thành phố Hồ Chí Minh hôm nay.

Không chỉ lưu giữ ký ức lịch sử, nhiều con hẻm còn trở thành không gian sáng tạo của đời sống đương đại, gắn với các phòng tranh, quán cà phê nghệ thuật hay không gian triển lãm độc đáo. Tại hẻm Art Arcade trên đường Đồng Khởi, các tác phẩm hội họa về đất nước và con người Việt Nam được trưng bày trong một không gian gần gũi, tạo nên điểm gặp gỡ thú vị giữa nghệ thuật và đời sống đô thị.

Không gian yên bình bên trong dãy hành lang triển lãm tranh tại hẻm Art Arcade, nơi du khách và người dân có thể dừng chân thưởng lãm nghệ thuật. Ảnh: Nguyễn Luân/Báo ảnh Việt Nam

Rời khu trung tâm, những con hẻm ở Gò Vấp lại mang đến một sắc thái hoàn toàn khác. Nơi đây tập trung nhiều cơ sở tôn giáo lâu đời như Tịnh xá Ngọc Phương, chùa Châu An hay Quảng Hương Già Lam. Giữa những khoảng sân rợp bóng cây và tiếng chuông chùa ngân vang, du khách có thể cảm nhận một nhịp sống thanh tịnh hiếm thấy giữa đô thị hơn 10 triệu dân. Đặc biệt vào các dịp lễ lớn, không gian hẻm trở nên rực rỡ sắc màu, phản ánh đời sống tinh thần phong phú và truyền thống tín ngưỡng bền vững của cộng đồng cư dân địa phương.

Mỗi con hẻm ở Thành phố Hồ Chí Minh mang một câu chuyện riêng. Có hẻm gắn với những khu lao động lâu đời, có hẻm nổi tiếng bởi các món ăn truyền thống, cũng có hẻm trở thành điểm hẹn của giới nghệ sĩ hay cộng đồng sáng tạo trẻ. Tất cả hòa quyện, tạo nên một hệ sinh thái văn hóa độc đáo giữa lòng đô thị hiện đại.

Hẻm 84 Bùi Viện với các món ẩm thực đăc trưng của Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: Trần Thế Phong

Chia sẻ đồ từ thiện tại một con hẻm ở Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: Trần Thế Phong

Trải qua 50 năm phát triển kể từ ngày thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, diện mạo đô thị đã đổi thay mạnh mẽ với những công trình hiện đại và không gian sống ngày càng năng động. Thế nhưng, giữa dòng chảy không ngừng ấy, những con hẻm vẫn âm thầm lưu giữ hồn phố.

Đó là nơi quá khứ và hiện tại cùng tồn tại, nơi những giá trị cộng đồng, sự bao dung và tinh thần cởi mở của người Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Với nhiều du khách quốc tế, khám phá những con hẻm không đơn thuần là một hành trình tham quan. Đó là cơ hội để cảm nhận nhịp sống chân thực nhất của thành phố, một đô thị hiện đại nhưng vẫn gìn giữ được những khoảng lặng bình yên và giàu bản sắc giữa dòng chảy hội nhập toàn cầu./. 

Bài: Nguyễn Luân - Ảnh: Nguyễn Luân/Báo ảnh Việt Nam, Trần Thế Phong

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/50-nam-thanh-pho-mang-ten-bac-khoang-lang-binh-yen-noi-luu-giu-hon-pho-453058.html