Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa đang đặt ra những yêu cầu mới về phương thức tiếp cận. Với gần hai thập kỷ hoạt động trong lĩnh vực số hóa di sản, Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế - Giải pháp Công nghệ 3DART đã trở thành một trong những đơn vị tiên phong tại Việt Nam ứng dụng công nghệ 3D và dữ liệu số vào công tác bảo tồn, nghiên cứu và lan tỏa các giá trị văn hóa dân tộc.

Kiến trúc sư Đinh Việt Phương cùng đội ngũ Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế - Giải pháp Công nghệ 3DART bắt đầu theo đuổi lĩnh vực số hóa di sản từ năm 2004. Đến năm 2007, doanh nghiệp thực hiện triển lãm "Hà Nội - Góc nhìn thời gian", ứng dụng công nghệ 3D để phục dựng không gian phố cổ Hà Nội qua các giai đoạn lịch sử. Đây được xem là một trong những dấu mốc đầu tiên đưa công nghệ số vào hoạt động bảo tồn và giới thiệu di sản tại Việt Nam.

Kỹ sư Công ty 3D Art xây dựng mô hình 3D trên máy tính phục vụ quá trình chế tác sản phẩm. Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam

 

Sau đó, Công ty tiếp tục triển khai nhiều dự án phục dựng các công trình, di tích quan trọng như Hoàng thành Thăng Long thời Lý - Trần, chùa Một Cột, chùa Dạm, tháp Báo Thiên, tháp chùa Phật Tích... góp phần tái hiện diện mạo của nhiều di sản đã bị mai một theo thời gian.

Theo anh Đinh Việt Phương, Giám đốc Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế - Giải pháp Công nghệ 3DART, hiện nay ngày càng có nhiều doanh nghiệp công nghệ tham gia vào lĩnh vực số hóa di sản. Tuy nhiên, mục tiêu của doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở việc tạo ra các mô hình số có tính trực quan, mà quan trọng hơn là xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu gốc chính xác, đáng tin cậy về di sản văn hóa Việt Nam.

Ban lãnh đạo và các thành viên Công ty 3D Art trao đổi, thống nhất phương án triển khai các dự án phục dựng và chế tác sản phẩm. Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam

Anh Đinh Việt Phương, Giám đốc Công ty 3D Art - đơn vị ứng dụng công nghệ 3D trong phục dựng kiến trúc và chế tác sản phẩm mỹ thuật. Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam

Việt Nam hiện có bốn nhóm di sản gồm di sản văn hóa vật thể, di sản văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu và di sản thiên nhiên. Mỗi loại hình đều có những đặc điểm riêng, đòi hỏi giải pháp số hóa phù hợp. Đối với di sản vật thể, doanh nghiệp ứng dụng nhiều công nghệ hiện đại như quét 3D bằng LiDAR, Photogrammetry cùng các phương pháp kết hợp để tạo ra mô hình số có độ chính xác cao, phục vụ công tác lưu trữ, nghiên cứu và phục dựng. Trong khi đó, số hóa di sản phi vật thể là bài toán phức tạp hơn bởi các loại hình di sản thường có sự đan xen, gắn kết chặt chẽ với nhau. Vì vậy, việc số hóa cần được thực hiện theo hướng tiếp cận tổng thể thay vì tách biệt từng loại hình.

Nhân viên Công ty 3D Art tỉ mỉ hoàn thiện các chi tiết thủ công nhằm tăng độ sắc nét cho sản phẩm.
Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam

Nhân viên xưởng sản xuất tỉ mỉ hoàn thiện lớp màu cho từng chi tiết trên tượng. Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam

Với di sản tư liệu, đội ngũ công ty kết hợp công nghệ chụp ảnh độ phân giải cao, quét số và dữ liệu 3D nhằm xây dựng hệ thống dữ liệu thống nhất. Đối với di sản thiên nhiên, phạm vi số hóa được mở rộng tới địa hình, địa vật, hệ sinh thái động, thực vật nhằm phản ánh toàn diện giá trị của từng khu di sản.

Theo anh Phương, khi làm một sản phẩm số hóa, đội ngũ thiết kế sẽ tìm hiểu tại không gian văn hóa liên quan đến sản phẩm đó, rồi về lên bản đề cương chi tiết cùng các nhà nghiên cứu chuyên môn bàn thảo để cho bản vẽ cuối cùng đưa vào sản xuất thành sản phẩm. Tuy nhiên thời gian cho ra một bản vẽ cuối cùng cho sản phẩm thường khá lâu, bởi sản phẩm số hóa này thường có sự kết nối giữa giá trị di sản vật thể, phi vật thể và ký ức.

Có kinh nghiệm sử dụng công nghệ thông tin trong số hóa các hiện vật trong bảo tàng, kiến trúc đình chùa đến số hóa di sản phi vật thể, Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế - Giải pháp Công nghệ 3DART còn gia công sản xuất nhiều sản phẩm bằng công nghệ đồ họa 3D góp phần bảo tồn các công trình kiến trúc Việt Nam. Những công trình đồ họa 3D trong số hóa di sản của doanh nghiệp hiện nay được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực.

Người thợ hoàn thiện những chi tiết cuối cùng trên tượng Phật trước khi đưa vào trưng bày hoặc bàn giao cho khách hàng.
Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam

 

Cũng theo anh Phương, hiện nay có rất nhiều công nghệ hỗ trợ lan tỏa giá trị văn hóa, tuy nhiên, tốc độ phát triển của công nghệ đang nhanh hơn nhiều so với quá trình xây dựng cơ sở dữ liệu. Vì vậy, ưu tiên hàng đầu của doanh nghiệp là xây dựng dữ liệu gốc từ các nguồn chính thống như di tích, bảo tàng, thư viện và các cơ quan lưu trữ để tạo nền tảng cho quá trình bảo tồn và phát huy di sản trong tương lai.

Cận cảnh tượng Phật được chế tác bằng công nghệ quét, dựng hình 3D và gia công CNC của Công ty 3D Art.
Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam

Không gian trưng bày giới thiệu các sản phẩm được chế tác và phục dựng bằng công nghệ 3D của Công ty 3D Art.
Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam

 

 

Công nghệ số góp phần phục dựng chính xác các họa tiết mang giá trị lịch sử. Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam

Với lợi thế của doanh nghiệp không chỉ nằm ở việc làm chủ các công nghệ hiện đại mà còn ở đội ngũ am hiểu lịch sử, sở hữu nguồn dữ liệu chuyên sâu và có khả năng kết hợp giữa nghiên cứu khoa học với ứng dụng công nghệ, những năm gần đây Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế - Giải pháp Công nghệ 3DART tiếp tục tham gia nhiều dự án quy mô lớn như xây dựng không gian trưng bày về Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Pác Bó bằng công nghệ AI và 3D; thiết kế sa bàn, sản xuất phim 3D tái hiện các trận đánh lớn trong lịch sử dân tộc tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, từ Cổ Loa, Bạch Đằng đến Chiến dịch Hồ Chí Minh…

Nói về định hướng của công ty trong hành trình chuyển đổi số quốc gia, anh Phương cho biết kỳ vọng góp phần giúp người Việt hiểu sâu sắc hơn về giá trị di sản văn hóa của dân tộc trong bối cảnh hội nhập toàn cầu. Từ nền tảng dữ liệu di sản được xây dựng bài bản, doanh nghiệp mong muốn tạo ra những giá trị mới, đóng góp vào sự phát triển của ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam trong thời đại số./.

• Bài: Ngân Hà- Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam

 

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/3d-art-tien-phong-so-hoa-di-san-van-hoa-viet-nam-454807.html