ວັດທະນະທໍາ ການດື່ມຊາ ຫວຽດ ໄດ້ແຊກຊຶມ ເຂົ້າໄປ ໃນທຸກ ຄົວເຮືອນ, ທຸກມູມຖະໜົນ ຫຼື ແມ່ນແຕ່ຮ້ານນໍ້າຊາ ນ້ອຍໆ ຢູ່ໃຈກາງເມືອງ ຢ່າງງຽບໆ, ໂດຍປັດສະຈາກ ຄວາມອຶກກະທຶກ ນຶກນອງ ຫຼື ຄວາມໂອ້ອວດໃດໆ. ທ່າມກາງ ກະແສ ສິ່ງທັນສະໄໝ, ສິລະປະ ແຫ່ງການ “ດື່ມດໍ່າກິ່ນຫອມ” ພວມກາຍເປັນວິທີ ທີ່ຄົນ ຫວຽດນາມ ໃຊ້ເພື່ອຊອກຫາ ຄວາມສົມດຸນ, ຈອກຊາ ບໍ່ພຽງແຕ່ ໄວ້ເພື່ອດື່ມເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງແມ່ນ ການເຊື່ອມຕໍ່ ລະຫວ່າງຜູ້ຄົນ ດ້ວຍກັນ ແລະ ຮັກສາຄຸນຄ່າທີ່ຍືນຍົງ.

ພື້ນທີ່ຮ້ານຊານ້ອຍໆ ໃນໃຈກາງ ຮ່າໂນ້ຍ ນຳມາເຊິ່ງ ຄວາມຮູ້ສຶກ ທີ່ງຽບສະຫງົບ ແລະ ສະບາຍໃຈ. ພາບ: ຫວຽດເກື່ອງ/VNP  

ຮ້ານຊານ້ອຍໆ ແລະ ເລື່ອງລາວ ຄວາມເຊື່ອມໂຍງທ່ີຍິ່ງໃຫຍ່

ໃນຕອນບ່າຍ ມື້ໜຶ່ງຢູ່ ຮ່າໂນ້ຍ, ທ່າມກາງບັນຍາກາດ ທ່ີງຽບສະຫງົບ ຂອງ ຮ້ານຊາ ທີ່ຕັ້ງເລິກ ເຂົ້າໃນຮ່ອມນ້ອຍໆ, ກິ່ນຫອມອ່ອນໆ ຂອງ ຊາ ໄດ້ກະຈາຍ ໄປທົ່ວ. ໂຕະຕັ່ງໄມ້ ທີ່ລຽບງ່າຍ, ໝໍ້ດິນເຜົາ, ດອກໄມ້ສົດສອງ ສາມກິ່ງ ແລະ ສຽງດົນຕີ ດັງຄ່ອຍໆ ພໍທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ ຄົນເຮົາຜ່ອນຄາຍ ຫຼັງຈາກ ມື້ໜຶ່ງ ທີ່ຍາວນານ.

ພື້ນທີ່ດື່ມຊາ - ສະຖານທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ເລື່ອງລາວ ແລະ ຜູ້ຄົນ.  ພາບ: ຫວຽດເກື່ອງ/VNP  

ທ່ານນາງ ຫງວຽນແທັງຮວ່ຽນ - ເປັນຜູ້ທີ່ມີປະສົບການດ້ານຊາ ມາ ດົນນານ, ໃນຂະນະທີ່ທັງເຍັ້ນຊາ ທັງເຜີຍຄວາມໃຈໃຈ ອອກມາວ່າ: “ເມື່ອຈິບຊາ, ສິ່ງທຳອິດ ທີ່ສຳຜັດໄດ້ ບໍ່ແມ່ນລົດຊາດ, ແຕ່ແມ່ນ ກິ່ນຫອມ. ກິ່ນຫອມນັ້ນ ຈະລະອຽດອ່ອນຍິ່ງ, ຈາກນັ້ນຕາມມາດ້ວຍ ລົດ ຝາດ, ຂົມ ຫຼື ຫອມຫວານ. ສຸດທ້າຍ ແມ່ນຄວາມຮູ້ສຶກທີ່ຄ້າງ ຢູ່ໃນໃຈ”. ທ່ານນາງ ຮວ່ຽນ ເວົ້າຄືກັບວ່າ ກຳລັງເລົ່າເລື່ອງ ການເດີນທາງ ແຫ່ງປະສົບການ ທາງປະສາດສໍາຜັດຫຼາຍກວ່າ  ເຄື່ອງດື່ມຊະນິດໜຶ່ງ.  

ໃນບັນຍາກາດນັ້ນ, ລູກຄ້າແຕ່ລະຄົນເບິ່ງຄືວ່າ ມີເລື່ອງລາວ ສ່ວນ ຕົວ. ບາງຄົນຊອກຫາຄວາມສະຫງົບ, ບາງຄົນມານັດພົບ ຄູ່ຄ້າ ທຸລະກິດ ຫຼື ໝູ່ເພື່ອນ, ແຕ່ທຸກຄົນ ລ້ວນແຕ່ມາພົບກັນ ຢູ່ຈຸດດຽວ: ນັ້ນຄືການໃຊ້ຊີວິດຢ່າງຊ້າໆ ຢູ່ຂ້າງຈອກຊາ.

 

ຢູ່ຮ້ານ ອ໋າຍຈ່າ , ທ່ານນາງ ບັກ - ເຈົ້າຂອງຮ້ານ ໄດ້ເລືອກແນວ ທາງ ທີ່ລຽບງ່າຍ ແຕ່ຊັດເຈນ: ນັ້ນຄືການຮັກສາ ຄວາມເປັນທໍາ ມະຊາດ ຂອງ ຊາ ຫວຽດ. “ຮ້ານເລືອກໃຊ້ ໝໍ້ຊາ ຈາກໝູ່ບ້ານ ບາດຈ່າງ, ໂຕະ ຕັ່ງເຮັດຈາກ ໄມ້ແກ່ນລ້ອນ, ຕົ້ນໄມ້ຂຽວ... ເພື່ອໃຫ້ ລູກຄ້າ ມີຄວາມຮູ້ສຶກໃກ້ຊິດ ກັບທຳມະຊາດທີ່ສຸດ”. ຊາ ຢູ່ທີ່ນີ້ ໄດ້ຖືກຄັດເລືອກ ມາຈາກ ເຂດທີ່ມີ ຊື່ສຽງເຊັ່ນ: ຮ່າຢາງ, ເຊີນລາ, ລາຍເຈົາ, ເຊິ່ງເປັນບ່ອນ ທີ່ຍັງຮັກສາ ກິ່ນອາຍດັ້ງເດີມ ຂອງ ດິນຟ້າອາກາດ ໄວ້ໄດ້.

ຊາແຕ່ລະຈອກ ລ້ວນແຕ່ມີລັກສະນະທີ່ແຕກຕ່າງກັນ, ແຕ່ສິ່ງທີ່ຍັງ ຄົງຄ້າງຢູ່ນັ້ນ ບໍ່ພຽງແຕ່ແມ່ນລົດຊາດ ທີ່ຫວານຊື່ມເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງ ແມ່ນຄວາມຮູ້ສຶກທີ່ຜ່ອນຄາຍ. ພາບ: ຫວຽດເກື່ອງ/VNP  

 

“ເມື່ອຈິບຊາ, ສິ່ງທຳອິດ ທີ່ສຳຜັດໄດ້ ບໍ່ແມ່ນລົດຊາດ, ແຕ່ແມ່ນ ກິ່ນຫອມ. ກິ່ນຫອມນັ້ນ ຈະລະອຽດອ່ອນຍິ່ງ, ຈາກນັ້ນຕາມມາດ້ວຍ ລົດ ຝາດ, ຂົມ ຫຼື ຫອມຫວານ. ສຸດທ້າຍ ແມ່ນຄວາມຮູ້ສຶກທີ່ຄ້າງ ຢູ່ໃນໃຈ”. 

ບໍ່ພຽງແຕ່ດື່ມຊາ ເທົ່ານັ້ນ, ລູກຄ້າຍັງໄດ້ສຳຜັດກັບວິທີການຊົງຊາ ດ້ວຍຕົນເອງ. ຕັ້ງແຕ່ຄັ້ງທໍາອິດ ທີ່ນໍ້າມີອຸ່ນຫະພູມ ປະມານ 95 ອົງສາ, ເມື່ອໃບຊາ ບານອອກ, ຈົນຮອດການເຍັ້ນຊາ ຄັ້ງຕໍ່ໆ ໄປ, ແຕ່ລະຈອກ ຈະໃຫ້ຄວາມຮູ້ສຶກທີ່ແຕກຕ່າງກັນ. ແຕ່ສິ່ງທີ່ຄ້າງໄວ້ ຢູ່ນັ້ນ ບໍ່ພຽງແຕ່ ແມ່ນລົດຊາດຫວານ ທີ່ປາຍລີ້ນ, ແຕ່ແມ່ນ ຄວາມຮູ້ສຶກ ຜ່ອນຄາຍ ທີ່ແຜ່ລາມໄປທົ່ວຮ່າງກາຍ.

ຈາກຈອກຊາ ໃນຊີວິດປະຈຳວັນ ສູ່ຄວາມເລິກເຊິ່ງ ທາງ ວັດທະນະທຳ

ຢູ່ ຫວຽດນາມ, ຊາ ບໍ່ພຽງແຕ່ປະກົດຕົວໃນສະຖານທີ່ຫຼູຫຼາເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງມີຢູ່ທຸກຮ່ອມທຸກແຈໃນຊີວິດ. ຕັ້ງແຕ່ການເຈລະຈາ ຢ່າງເປັນ ທາງການ ຈົນເຖິງຈອກຊາ ໃສ່ນ້ຳແຂງ ຕາມແຄມທາງ ທີ່ຄຸ້ນເຄີຍ, ຊາໄດ້ກາຍເປັນສ່ວນໜຶ່ງ ຂອງຈັງຫວະຊີວິດ ມີລັກສະນະລຽບງ່າຍ ແຕ່ຄົງຢູ່ຕະຫຼອດການ.  

ຕາມຄວາມເຫັນ ຂອງ ນັກສິລະປະຊາ ຫງວຽນງອກຕ໋ວນ, ໃນປັດຈຸ ບັນ ຄົນລຸ້ນໃໝ່ ກຳລັງໃຫ້ຄວາມສົນໃຈ ກັບຊາຫຼາຍຂຶ້ນ, ເຖິງວ່າ ວິທີການເຂົ້າເຖິງ ຈະມີຄວາມທັນສະໄໝກວ່າກໍຕາມ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍດີ, ແກ່ນແທ້ ຂອງ ວັດທະນະທຳຊາ ຫວຽດ ຍັງຄົງ ຖືກຮັກສາໄວ້ໄດ້: ນັ້ນຄືຄວາມລຽບງ່າຍ, ຄວາມກົມກຽວ ແລະ ການໃຫ້ຄວາມສຳຄັນ ກັບຄົນ ຫຼາຍກວ່າ ຮູບແບບພິທີການ.  

ຄົນ ຫວຽດ ສະໄໝກ່ອນ ໄດ້ສະຫຼຸບສິລະປະ ການດື່ມຊາ ຜ່ານ 6 ປັດໄຈ: “ໜຶ່ງແມ່ນນໍ້າ, ສອງແມ່ນຊາ, ສາມແມ່ນວິທີຊົງ, ສີ່ແມ່ນໝໍ້ ຊາ, ຫ້າແມ່ນສະຖານທີ່, ຫົກແມ່ນດົນຕີ”. ໃນນັ້ນ, “ສະຖານທີ່” ອາດຈະແມ່ນລະບຽງເຮືອນ, ສາລາ ຫຼື ແຈວັດ ທີ່ງຽບສະຫງົບ; ສ່ວນ “ດົນຕີ” ແມ່ນສຽງຂອງທຳມະຊາດ ແລະ ສຽງຂອງ ຊີວິດ. ທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງ ປະສານເຂົ້າກັນ ເພື່ອສ້າງໃຫ້ມີ ປະສົບການ ທີ່ສົມບູນແບບ.

ພື້ນທີ່ດື່ມຊາ - ສະຖານທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ເລື່ອງລາວ ແລະ ຜູ້ຄົນ.  ພາບ: ຫວຽດເກື່ອງ/VNP  

 

ຜູ້ຊົງຊາ ມີບົດບາດສຳຄັນເປັນພິເສດ. ພວກເຂົາບໍ່ພຽງແຕ່ເຂົ້າໃຈ ເລື່ອງຊາ ເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງຮູ້ຈັກເລືອກນ້ຳ, ເລືອກໝໍ້, ເລືອກ ສະຖານທີ່ ແລະ ຈັງຫວະເວລາ ອີກດ້ວຍ. ເພາະວ່າ “ນໍ້າຄື ແມ່ຂອງຊາ” ແລະ ມີພຽງນ້ຳ ທ່ີເໝາະສົມ ເທົ່ານັ້ນ ຈິ່ງຈະດຶງ ລົດຊາດ ທ່ີແທ້ຈິງຂອງຊາອອກມາໄດ້ຢ່າງສົມບູນແບບ.  

ຕາມການວິໄຈ ຂອງ ບັນດານັກຄົ້ນຄວ້າ, ວັດທະນະທຳຊາ ຫວຽດ ມີປະຫວັດຄວາມເປັນມາ ຢ່າງຍາວນານ, ປະກົດຢູ່ໃນບົດກອນ ຕັ້ງແຕ່ສະໄໝລາຊະວົງ ຫຼີ  (ປີ 1010 - 1225) ແລະ ຄົງຕົວ ຜ່ານຫຼາຍຮູບແບບ: ນັບແຕ່ຊາ ພື້ນບ້ານ ຈົນຮອດຊາ ຂອງບັນດາ ນັກປາດອາຈານ. ເຖິງວ່າຈະຮັບຜົນສະທ້ອນ ຈາກພື້ນຖານ ວັດທະນະທຳ ອື່ນໆ, ແຕ່ຊາ ຫວຽດ ຍັງຄົງຮັກສາ ເອກະລັກ ສະເພາະຕົວ: ບໍ່ມີພິທີການຫຼາຍເກີນໄປ, ບໍ່ຖືກຜູກມັດ ດ້ວຍ ພິທີການ, ແຕ່ໜັກໄປ ຄວາມເປັນທຳມະຊາດ ແລະ ຄວາມຮູ້ສຶກ.

ການຈັດວາງພື້ນທີ່ ຊາ ຫວຽດ. ພາບ: ຫວຽດເກື່ອງ/VNP  

 

ປັດຈຸບັນ, ຄຽງຄູ່ກັບຊາ ແບບດັ້ງເດີມ, ຊາ ທີ່ອົບກິ່ນຫອມເຊັ່ນ: ດອກມະລິ, ດອກບົວ ຫຼື ຊາໝາກໄມ້ ກໍໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມຫຼາຍ, ສ້າງຄວາມຮູ້ສຶກທີ່ເລິກເຊິ່ງ ໃຫ້ກັບຜູ້ດື່ມ. ເຖິງຈະມີການປ່ຽນແປງ ປານໃດກໍຕາມ, ຈິດໃຈ ຫຼັກໆ ຂອງການດື່ມຊາ ຍັງໄວ້ຄືເກົ່າ: ດື່ມຊາ ເພື່ອເຊື່ອມໂຍງ ກັບຜູ້ອື່ນ ແລະ ກັບຕົນເອງ.  

ຍ້ອນເຫດນັ້ນ, ຈອກຊາ ຈຶ່ງບໍ່ພຽງແຕ່ແມ່ນເຄື່ອງດື່ມ. ມັນຄື ຊ່ວງເວ ລາ ແຫ່ງຄວາມສະຫງົບ ທ່າມກາງຈັງຫວະຊີວິດ, ເປັນບ່ອນທີ່ຜູ້ຄົນ ຊອກຫາຄວາມສົມດຸນ. ຄືກັບ ກິ່ນຫອມເບົາໆ ທີ່ຟຸ້ງກະຈາຍໄປ, ວັດ ທະນະທຳຊາ ຫວຽດ ບໍ່ໄດ້ອວດອ້າງ, ແຕ່ມັນເລິກເຊິ່ງ ພໍທີ່ຈະຢູ່ ໃນ ຄວາມຊົງຈຳ, ໃນຄວາມຮູ້ສຶກ ແລະ ໃນວິຖີຊີວິດ ຂອງ ຊາວ ຫວຽດ ນາມ ໃນແຕ່ລະມື້.

ບົດ: ບິກເວິນ - ພາບ: ຫວຽດເກື່ອງ/VNP