06/01/2015 10:21 GMT+7 Email Print Like 0

10 ເຫດການ ຂອງໂລກ ທີ່ພົ້ນເດັ່ນທີ່ສຸດ ໃນປີ 2014 ໂດຍສໍານັກງານຂ່າວສານຫວຽດນາມ ຄັດເລືອກ

ປີ 2014, ທົ່ວໂລກມີການຜັນແປຫຼາຍຢ່າງ ເຮັດໃຫ້ຫາງສຽງ ມີຄວາມສົນໃນເປັນພິເສດ. ຕໍ່ໄປນີ້ ແມ່ນ 10 ເຫດການທີ່ພົ້ນເດັ່ນ ທີ່ສຸດ ໂດຍສໍານັກງານຂ່າວສານ ຫວຽດນາມເປັນຜູ້ ຄັດເລືອກ:
 1. ຄວາມເຄັ່ງຕຶງນັບວັນເພີ່ມທະວີ ຢູ່ທະເລຕາເວັນອອກ ແລະ ທະເລຮວາຕຸງ
ຂໍ້ພິພາດອຳນາດອະທິປະໄຕຢູ່ທະເລຕາເວັນອອກ ແລະ ທະເລ ຮວາຕຸງ ນັບວັນນັບຮຸນແຮງຂຶ້ນ, ໂດຍສະເພາະ ແມ່ນ ພາຍຫຼັງ ຝ່າຍຈີນໄດ້ ນໍາເອົາຮ້ານເຈາະນ້ຳມັນ ຮາຍຢາງ 981 ມາຕັ້ງເລິກ ເຂົ້າໃນເຂດ ໄຫຼ່ຖະວີບ ແລະ ເຂດເສດຖະກິດພິເສດຂອງ ຫວຽດນາມ ຢ່າງຜິດ ກົດໝາຍ. ປະຊາຄົມໂລກໄດ້ສະແດງ ຄວາມ ເປັນຫ່ວງ, ກັງວົນໃຈ ແລະ ຄັດຄ້ານຢ່າງຮຸນແຮງ ຕໍ່ການກະທຳເກາະຜິດກໍຄື ກົນອຸບາຍຢຶດຄອງ ທະເລຕາເວັນອອກພຽງຜູ້ດຽວຂອງຈີນ.

ທ່ານ Chuck Hagel, ລັດຖະມົນຕີວ່າການ ກະຊວງປ້ອງກັນ ປະເທດສະຫະລັດ ອາເມລິກາ ໄດ້ຢືນຢັນວ່າ ສະຫະລັດ ເດັດດ່ຽວຄັດຄ້ານ
ປະເທດໃດກໍ່ຕາມທີ່ໃຊ້ ມາດຕະການຂູ່ເຂັນ, ບີບບັງຄັບ ຫຼື ນາບຂູ່ນຳໃຊ້ ກຳລັງອາວຸດ ເພື່ອຮຽກຮ້ອງອຳນາດ
ອະທິປະໄຕ ຢູ່ທະເລຕາເວັນອອກ. ພາບ: AFP/VNA
 
2. ວິກິດການຢູ່ ຢູແກຼມ
ວິກິດການຢູ່ຢູແກຼນ ເລີ່ມມາຈາກບັນດາຂໍ້ຂັດແຍ່ງລະຫວ່າງ ພັກຝ່າຍຕ່າງໆ ແລະ ຈາກການຊອກຫາເສັ້ນທາງເພື່ອພັດທະນາ ປະເທດຊາດ ພາໄປເຖິງທ່ານ ປະທານາທິບໍດີ Viktor Yanuovich ຖືກປົດອອກຈາກຕໍາແໜ່ງ ແລະ ແຫຼມ Crimea ຖືກແຍກອອກຈາກ ຢູແກຼນ ແລ້ວ ໂຮມ ເຂົ້າກັບລັດເຊຍ. ໃນຂະນະນັ້ນ, ຂະບວນການຮຽກຮ້ອງ ເອກະລາດ ຢູ່ພາກ ຕາເວັນອອກຂອງປະເທດ ໄດ້ເພີ່ມທະວີຂຶ້ນ ຢ່າງແຂງ ແຮງ. ວິກິດການຢູ່ ຢູແກຼນ ໄດ້ນໍາເອົາສາຍພົວພັນ ລະຫວ່າງລັດເຊຍ ກັບ ຕາເວັນຕົກໄປສູ່ລະດັບຕໍ່າທີ່ສຸດ ນັບແຕ່ຫຼັງສົງຄາມເຢັນເປັນຕົ້ນມາ.

ການເດີນຂະບວນປະທ້ວງ ແລະ ຈະລາຈົນຢູ່ຢູແກຼນ. ພາບ: AFP/VNA

3. ກູຍບາ ແລະ ອາເມລິກາຕົກລົງ ສ້າງການພົວພັນ ທາງການທູດ ເປັນປົກກະຕິ
ວັນທີ 17 ທັນວາ 2014 ໄດ້ກາຍເປັນຂີດໝາຍປະຫວັດສາດ ໃນສາຍພົວພັນລະຫວ່າງ ກູຍບາ ແລະ ອາເມລິກາເມື່ອທ່ານ ປະທານປະເທດ ກູຍບາ Raul Castro ແລະ ທ່ານ ປະທານາທິບໍດີ ອາເມລິກາ Barack Obama ໄດ້ພ້ອມກັນ ປະກາດການຕົກລົງ ສ້າງສາຍພົວພັນທາງການທູດ ເປັນປົກກະຕິ ລະຫວ່າງສອງປະເທດ ພາຍຫຼັງທີ່ຖືກຢຸດຕິ ເປັນເວລາ ເຄິ່ງສະຕະວັດ. 

ປະຊາຊົນ ກູຍບາ ແຫ່ຂະບວນສະໜັບສະໜູນຂໍ້ຕົກລົງ ສ້າງສາຍພົວພັນ ທາງການທູດ
ເປັນປົກກະຕິກັບ ອາເມລິກາ. ພາບ: AFP/VNA

4. ການຟື້ນຕົວລຸກຂຶ້ນ ຂອງກຳລັງ “ລັດອິດສະລາມ” ອ້າງຊື່ເອງ
ຕາເວັນອອກກາງຕົກສູ່ສະພາບການ ບໍ່ສະຫງົບ ຢ່າງຮ້າຍແຮງ ເມື່ອກຳລັງ “ລັດອິດສະລາມ”(IS) ອ້າງຊື່ເອງ ໄດ້ຢຶດຄອງພື້ນທີ່ ເຂດແຄ້ວນ ຕ່າງໆຫລາຍແຫ່ງຂອງປະເທດອີຣັກ ແລະ ຊີຣີ. ດ້ວຍການກະທຳກໍ່ການຮ້າຍທີ່ປ່າເຖື່ອນ ແລະ ດ້ວຍກົນອຸບາຍ ສືບຕໍ່ຂະຫຍາຍກວ້າງ ອານາເຂດ ຢຶດຄອງຂອງຕົນ, IS ກໍາລັງ ກາຍເປັນໄພຂົ່ມຂູ່ເຖິງຄວາມສະຫງົບປອດໄພ ໃນທົ່ວໂລກ. ສະນັ້ນ, ພັນທະພາບສາກົນໜຶ່ງ ຈຶ່ງໄດ້ຮັບການສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນດ້ວຍການ ເຂົ້າຮ່ວມຂອງປະມານ 60 ປະເທດ ໂດຍສະຫະລັດອາເມລິກາ ເປັນຜູ້ນຳໜ້າ ເພື່ອຕ້ານຄືນ IS. ໃນຂະນະນັ້ນ, ບັນດາ ເຄືອຂ່າຍກໍ່ການຮ້າຍອື່ນເຊັ່ນ: Al Qaeda, Taliban, Boko Haram ກໍເພີ່ມທະວີການເຄື່ອນໄຫວຂອງຕົນ ຢ່າງແຂງແຮງດ້ວຍການ ບຸກໂຈມຕີ, ຈັບຕົວປະກັນ ແລະ ຄາດຕະກຳ ຢ່າງປ່າເຖື່ອນເລື້ອຍໆມາ. 

ພວກກໍ່ກະບົດ IS ປະຫານຊີວິດເຈົ້າໜ້າທີ່ຮັກສາ ຄວາມສະຫງົບ ອີຣັກ ນັບຫຼາຍສິບຄົນ
ຢູ່ແຂວງ Salaheddin. ພາບ: AFP/VNA

5. ລາຄານ້ຳມັນດິບທົ່ວໂລກ ລົດລົງຢ່າງແຮງ
ລາຄານ້ຳມັນດິບທົ່ວໂລກຫຼຸດລົງຢູ່ລະດັບຕຳ່ສຸດໃນຮອບ 5 ປີ ຜ່ານມາ, ມີບາງໄລຍະຕໍ່າກວ່າ 60 USD ຕໍ່ໜຶ່ງຖັງ ຊຶ່ງສົ່ງ ຜົນກະທົບ ຢ່າງຮ້າຍແຮງຕໍ່ພື້ນຖານເສດຖະກິດໂລກໂດຍສະເພາະ ແມ່ນຕໍ່ບັນດາພື້ນຖານເສດຖະກິດທີ່ຂຶ້ນກັບການສົ່ງອອກນ້ຳມັນເຊື້ອໄຟເປັນຕົ້ນຕໍ.
 
ໂຮງງານກັ່ນຕອງນ້ຳມັນ Rosneft ຢູ່ເທດສະບານ Gubkinsky ທາງທິດຕາເວັນຕົກ ຂອງ Siberia(ລັດເຊຍ).
ພາບ: AFP/VNA

6. ໂລກEbola ລະບາດ ແລະ ແຜ່ຂະຫຍາຍເປັນບໍລິເວນ ກວ້າງ ຢູ່ ອາຟຣິກາຕາເວັນຕົກ
ໂລກ Ebola ລະບາດ ແລະ ແຜ່ຂະຫຍາຍເປັນບໍລິເວນກ້ວາງ ຢູ່ພາກພື້ນ ອາຟຣີກາ ຕາເວັນຕົກ ເຮັດໃຫ້ 7.500 ກວ່າຄົນ ໃນຈຳນວນ ຜູ້ຕິດພະຍາດເກືອບ 20.000 ຄົນເສຍຊີວິດ. ການຕິດເຊື້ອ ແລະ ແພ່ລະບາດຢ່າງໄວວາຂອງໂລກດັ່ງກ່າວໄດ້ກໍ່ຄວາມ ເປັນໜ້າ ກັງວົນໃນ ທົ່ວໂລກ. ບັນດາຄວາມມານະພະຍາຍາມ ຄົ້ນຄວ້າ, ທົດລອງວັກຊີນ ກັນພະຍາດ Ebola ໄດ້ບັນລຸຜົນ ຢ່າງຂັນແຂງ ໃນເບື້ອງຕົ້ນ.

ພະນັກງານການແພດ ສົ່ງຄົນຕິດແປດ ໂລກລະບາດ Ebola ເຖິງໂຮງໝໍ ຢູ່ Biankouma,
Côte d'Ivoire ເມື່ອວັນທີ 14 ສິງຫາ. ພາບ: AFP/VNA

7. ມະຫາໄພທາງການບິນ ແລະ ທາງທະເລຢູ່ໃນໂລກ
ບໍລິສັດການບິນມາເລເຊຍ Airlines ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຢ່າງຮ້າຍແຮງແສນສາຫັດລຽນຕິດ ອັນເນື່ອງມາຈາກອຸບັດເຫດ ເຄື່ອງບິນໝາຍເລກ MH 370 ບັນທຸກ ຜູ້ໂດຍສານ 239 ຄົນ ພ້ອມດ້ວຍ ຈຸບິນ ໄດ້ຫາຍສາບສູນ ຢ່າງລຶກລັບ ເມື່ອ ວັນທີ 8 ມີນາ ບົນເສັ້ນທາງບິນຈາກກຸງ Kuala Lumpur ເຖິງ ນະຄອນຫລວງ ປັກກິງ ແລະ ອຸບັດເຫດເຄື່ອງບິນໝາຍເລກ MH 17 ຖືກຍິງຕົກ ຢູ່ເຂດນ່ານຟ້າພາກຕາເວັນອອກຂອງ ຢູແກຼນເຮັດໃຫ້ ຈຸບິນ ພ້ອມດ້ວຍ ຜູ້ໂດຍສານ 298 ຄົນ ເສຍຊີວິດທັງໝົດ. ເມື່ອວັນທີ 23 ກໍລະກົດ, ເຄື່ອງບິນໂດຍສານໝາຍເລກ GE 222 ຂອງບໍລິສັດການບິນ ໄຕ້ຫວັນ TranAsia Airways ຖືກຕົກຢູ່ເໜືອໝູ່ເກາະ ເປິງຮົວ (ໄຕ້ຫວັນ), ເຮັດໃຫ້ມີຜູ້ເສຍຊີວິດ 48 ຄົນ. ໜຶ່ງວັນຕໍ່ມາ, ເຄື່ອງບິນໝາຍເລກAH 5017 ຂອງ ບໍລິສັດ ການບິນ Air ອານເຊຣີ ຖືກຕົກຢູ່ ພາກເໜືອຂອງປະເທດ Mali ຍ້ອນຫລີກລົມພາຍຸ, ເຮັດໃຫ້ມີຜູ້ເສຍຊີວິດ 118 ຄົນ. ເມື່ອວັນທີ 16 ເມສາ, ອຸບັດເຫດເຮືອບັກຂ້າມຝາກ SEWOL ພິກປີ້ນຢູ່ເຂດໜ້ານໍ້າທະເລ ທາງທິດຕາເວັນຕົກຂອງ ສ.ເກົາຫຼີ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ມີຜູ້ຊີວິດ ປະມານ 300 ຄົນ. ນີ້ເປັນອຸບັດເຫດ ທາງທະເລ ທີ່ຮ້າຍແຮງທີ່ສຸດ ໃນປະຫວັດສາດຂອງ ສ.ເກົາຫຼີ.

ສະຖານທີ່ເກີດເຫດເຄື່ອງບິນໂດຍສານໝາຍເລກ MH 17 ຂອງມາເລເຊຍ ຕົກຢູ່ແຂວງ Donetsk,
ທາງທິດຕາເວັນອອກ ຂອງຢູແກຼນເມື່ອວັນທີ 17 ກໍລະກົດ. ພາບ: THX/VNA

8. ກອງປະຊຸມສະຫະປະຊາຊາດວ່າດ້ວຍ ການປ່ຽນແປງ ຂອງດິນຟ້າອາກາດສາມາດ ບັນລຸຂໍ້ຕົກລົງຈໍານວນໜຶ່ງ
ກອງປະຊຸມສະຫະປະຊາຊາດວ່າດ້ວຍການປ່ຽນແປງຂອງດິນຟ້າອາກາດ ຄັ້ງທີ 20(COP-20) ທີ່ຖືກຈັດຂຶ້ນຢູ່ນະຄອນຫຼວງ Lima (ເປຣູ) ເມື່ອວັນທີ 14 ທັນວາ 2014 ຜ່ານມາ ໄດ້ບັນລຸໄດ້ຂໍ້ຕົກລົງແມ່ ໃຫ້ຄຳໝັ້ນສັນຍາ ຫຼຸດຜ່ອນອາຍເສຍອອກສູ່ຊັ້ນຍາກາດ ກໍ່ມົນລະພິດ ອາຍແກັດເຮືອນແກ້ວ. ເຖິງແມ່ນວ່າຂໍ້ຕົກລົງຍັງບໍ່ມີລັກສະນະຜູກມັດຫຼາຍ ແລະ ຍັງບໍ່ທັນແກ້ໄຂໄດ້ ຂໍ້ຂັດແຍ່ງພື້ນຖານ ລະຫວ່າງຝ່າຍຕ່າງໆ, ແຕ່ກໍ່ຖືໄດ້ວ່າເປັນສັນຍານບົ່ງບອກດ້ານຕັ້ງໜ້າ ເພື່ອສ້າງພື້ນຖານໃຫ້ແກ່ການສ້າງ ຮ່າງຂໍ້ຕົກລົງກວມລວມທົ່ວໂລກກ່ຽວກັບ ການປ່ຽນແປງ ຂອງ ດິນຟ້າອາກາດ ຊຶ່ງຄາດວ່າ ຈະໄດ້ນຳມາພິຈາລະນາປຶກສາຫາລືກັນໃນກອງປະຊຸມຄັ້ງທີ 21 (COP-21) ຢູ່ທີ່ນະຄອນຫຼວງປາຣີ(ຝຮັ່ງ) ໃນປີ 2015 ນີ້.
 
ຂອງປະຊຸມສະຫະປະຊາຊາດ ວ່າດ້ວຍການປ່ຽນແປງຂອງດິນຟ້າອາກາດ ຄັ້ງທີ 20(COP-20)
ທີ່ Lima (ເປຣູ). ພາບ: THX/VNA

 
9. ການປະທະກັນຢ່າງນອງເລືອດຢູ່ເຂດ ກາຊາ (Gaza)
ຄວາມຄືບໜ້າການເຈລະຈາສັນຕິພາບຢູ່ຕາເວັນອອກກາງຕົກສູ່ສະພາບສະງັກງັນ ເພາະເມື່ອວັນທີ 18 ກໍລະກົດ, ອິດສະຣາແອນ ໄດ້ເປີດ ບັ້ນຮົບ “ສ້າງເຂດອ້ອມຮອບເພື່ອປ້ອງກັນ” ແນໃສ່ແກ້ແຄ້ນ ກໍາລັງຮາມາດ(Hamas)ທີ່ຍິງຈະຫລວດລູກສອນໄພ ຈາກເຂດ ກາຊາ ເຂົ້າໃສ່ ດິນແດນອິດສະຣາແອນ. ບັ້ນຮົບທາງທະຫານທີ່ນອງເລືອດນີ້ໄດ້ ແກ່ຍາວເປັນເວລາ 50 ວັນ ເຮັດໃຫ້ຊາວປາແລັສຕີນ 2.100 ຄົນເສຍຊີວິດ ແລະ ປະມານ 11.000 ຄົນ ໄດ້ຮັບບາດເຈັບ, ໃນນັ້ນ ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນຜູ້ຍິງ ແລະ ເດັກນ້ອຍ. ວັນທີ 26 ສິງຫາ, ຝ່າຍຕ່າງໆ ບັນລຸ ໄດ້ຂໍ້ຕົກລົງຢຸດຕິຍິງ, ນຳມາຊຶ່ງຄວາມສະຫງົບຊົ່ວຄາວໃຫ້ແກ່ເຂດກາຊາ.

ເຮືອບິນສູ້ຮົບຂອງ ອິດສະຣາແອນໂຈມຕີ ຖິ້ມລະເບີດ ລົງເຂດກາຊາເມື່ອວັນທີ 29 ມິຖຸນາ 2014. ພາບ: AFP/VNA
 
10. ກະສວຍອະວະກາດ Rosetta ປ່ອຍຫຸ່ນຍົນລົງສູ່ພື້ນດາວຫາງ
ຫຼັງຈາກເດີນທາງມາໄດ້ປະມານ 10 ປີ, ວັນທີ 22 ພະຈິກ 2014, ກະສວຍອະວະກາດ Rosetta ຂອງອົງການອະວະກາດ ເອີຣົບ ໄດ້ປ່ອຍຫຸ່ນຍົນຍານສຳຫຼວດອະວະກາດ Philae ລົງສູ່ພື້ນດາວຫາງ Churyumov-Gerasimenko ຊຶ່ງຫ່າງຈາກໜ່ວຍພິພົບ 500 ລ້ານກິໂລແມັດ. ຍານສຳຫຼວດ ດັ່ງກ່າວ ມີນ້ຳໜັກປະມານ 100 ກິໂລກຣາມ ແລະ ໄດ້ນໍາເອົາອຸປະກອນ ຄົ້ນຄ້ວາ ວິທະຍາສາດ ຫລາຍຢ່າງ ໄປນໍາ ເພື່ອຖ່າຍພາບ ແລະ ສໍາຫລວດໜ້າຕ່າງຂອງດາວຫາງ. ນີ້ເປັນຄັ້ງທຳອິດໃນປະຫວັດສາດ ທີ່ມີຍານສຳຫຼວດ ອະວະກາດ ລົງຈອດທີ່ ດາວຫາງ, ພາໃຫ້ມີໂອກາດຫລາຍເພື່ອ ຄົ້ນຫາປະຫວັດສາດການກໍາເນີດລະບົບດວງພະອາທິດ.

ຮູບພາບຫຸ່ນຍົນຍານສຳຫຼວດອະວະກາດ Philae ຫ່າງຈາກພື້ນດາວຫາງ ປະມານ 3 ກິໂລແມັດ.
(ແຫຼ່ງພາບຄັດຈາກESA) AFP/VNA
ປະຕິບັດໂດຍ: VNA/VNP
ບັນດາບົດທີ່ຖືກນຳສະເໜີ