01/01/2016 00:01 GMT+7 Email Print Like 0

10 ເຫດການຂອງໂລກທີ່ພົ້ນເດັ່ນໃນປີ 2015 ໂດຍສຳນັກຂ່າວ ສານ ຫວຽດນາມ ຄັດເລືອກ

1. ສ້າງຕັ້ງປະຊາຄົມອາຊຽນ ຢ່າງເປັນທາງການ
ຫຼັງຈາກສະມາຄົມບັນດາປະເທດອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ (ອາຊຽນ) ສະເໜີອອກແຜນຮ່າງກໍ່ສ້າງປະຊາຄົມອາຊຽນ ມາເປັນເວລາ 13 ປີ, ວັນທີ 31 ທັນວາ 2015, ປະຊາຄົມ ອາຊຽນ ໄດ້ສ້າງຂຶ້ນຢ່າງເປັນທາງການດ້ວຍ 3 ເສົາຄຳ້ຕົ້ນຕໍ່ແມ່ນປະຊາຄົມການເມືອງ-ຄວາມສະຫງົບ, ປະຊາຄົມ ເສດຖະກິດ ແລະ ປະຊາຄົມວັດທະນະທຳ-ສັງຄົມ, ສ້າງຂີດໝາຍພັດທະນາທີ່ສຳຄັນໃນວິວັດແຫ່ງການຮ່ວມສຳພັນທີ່ກວ້າງຂວາງຂອງ ອາຊຽນ, ຫັນໄປເຖິງເປົ້າໝາຍ “ວິໄສທັດໜຶ່ງ, ລັກສະນະຈຳເພາະໜຶ່ງ-ປະຊາຄົນໜຶ່ງ”.

ວັນທີ 22 ພະຈິກ 2015, ທີ່ນະຄອນຫຼວງ Kuala Lumpur, ມາເລເຊຍ, ທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຫງວຽນເຕິນຢຸງ
ພ້ອມກັບບັນດາທ່ານຜູ້ນຳ ອາຊຽນ ເຂົ້າຮ່ວມ ພິທີເຊັນ “ຖະແຫຼງ Kuala Lumpur”
ກ່ຽວກັບການສ້າງຕັ້ງ ປະຊາຄົມອາຊຽນ ແລະ ອະນຸມັດຜ່ານ ວິໄສທັດ ອາຊຽນ 2025. ພາບ: XNA/VNA

2. ການກະທຳຂອງ ຈີນ ເຮັດໃຫ້ສະພາບການຢູ່ທະເລ ຕາເວັນອອກສັບສົນຂຶ້ນ
ຈີນ ເພີ່ມທະວີການເຄື່ອນໄຫວຝ່າຍດຽວຢູ່ທະເລຕາເວັນອອກ, ໃນນັ້ນ ມີການກໍ່ສ້າງ ແລະ ສ້ອມແປງຜິດກົດໝາຍ ເກາະ ແລະ ຫາດຫີນຫຼາຍແຫ່ງຢູ່ໝູ່ເກາະ ຮວ່າງຊາ ແລະ ເຈື່ອງຊາ ຫວຽດນາມ. ທາງຫາງສຽງຂອງພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນ ໄດ້ສະແດງຄວາມລຳບາກໃຈຢ່າງເລິກເຊິ່ງຕໍ່ບັນຫານີ້ ແລະ ຕັກເຕືອນວ່າ ການກະທຳຄືແນວນັ້ນ ແມ່ນລະເມີດກົດໝາຍ ສາກົນ, ສ້າງຄວາມເຄັ່ງຕຶງ, ສ້າງໄພເສຍຫາຍຕໍ່ຄວາມສະຫງົບ, ຄວາມປອດໄພຂອງການເດີນທະເລ ແລະ ການເດີນອາກາດ, ທຳລາຍສະພາບແວດລ້ອມທຳມະຊາດຢູ່ທະເລຕາເວັນອອກ.

ວັນທີ 21 ພະຈິກ 2015, ກ່າວຄຳເຫັນໃນການພົບປະກັບທ່ານຜູ້ນຳ 10 ປະເທດ ອາຊຽນ
ທີ່ນະຄອນຫຼວງ
Kuala Lumpur, ມາເລເຊຍ, ທ່ານປະທານາທິບໍດີ ອາເມລິກາ  Barack Obama 
ເນັ້ນໜັກວ່າ ເພື່ອຄວາມສະຫງົບໃນພາກພື້ນ, ບັນດາປະເທດ ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງຄວນຢຸດການກໍ່ສ້າງ,
ສ້ອມແປງ, ສ້າງຕັ້ງ ເຂດການທະຫານຢູ່ຂົງເຂດມີການແກ່ງແຍ້ງກັນ. ພາບ: AFP/VNA

 
3. ໂລກຍູ້ແຮງການຕໍ່ຕ້ານການກໍ່ການຮ້າຍ
ການວາງລະເບີດ, ຈັບຕົວປະກັນ, ຍິງປືນທຳລາຍປະຊາຄົນ, ພິເສດແມ່ນການບຸກໂຈມຕີ ສຳນັກງານໜັງສືພິມ Charlie Hebdo ໃນວັນທີ 7 ມັງກອນ, ໂຮງມະໂຫລະສົບ Bataclan ຢູ່ນະຄອນ ບາຣີ (ຝຣັ່ງ) ໃນວັນທີ 13 ພະຈິກ, ການວາງລະເບີດ ໃສ່ເຮືອບິນລຳໜຶ່ງຂອງ ລັດເຊຍ ຢູ່ ເອີຢິບ ໃນວັນທີ 31 ຕຸລາ... ສ້າງຄວາມສະເທືອນໃຈໃຫ້ແກ່ໝົດທຸກຄົນໃນໂລກ. ຄວາມໂຫດຮ້າຍຂອງອົງການລັດອິດສະລາມ IS ອ້າງຊື່ເອງ ນັບມື້ນັບສູງຂຶ້ນ, ພ້ອມກັບການເຂົ້າຮ່ວມຂອງທະຫານ ລັດເຊຍ ຢູ່ ຊີຣີ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ສະພາບການຕໍ່ຕ້ານການກໍ່ການຮ້າຍ ໃນທົ່ວໂລກມີຄວາມປ່ຽນແປງ ດ້ວຍການເຂົ້າຮ່ວມຂອງ ຫຼາຍປະເທດໃນໂລກ. 

ເຮືອບິນ  A321 ຖືໝາຍເລກ 7K9268 ຂອງບໍລິສັດການເດີນອາກາດ ລັດເຊຍ Kogalymavia
ຖືກວາງລະເບີດຢູ່ Hassana, ໃກ້ກັບນະຄອນ Arish, ເອີຢິບ ໃນວັນທີ 1 ພະຈິກ 2015,
ເຮັດໃຫ້ມີຜູ້ເສຍຊີວິດທັງໝົດ 224 ຄົນ. ພາບ: XNA/VNA

4. ວິກິດການຍ້າຍໄປດຳລົງຊີວິດຢູ່ ເອີຣົບ
ຂະບວນການຍ້າຍໄປດຳລົງຊີວິດຢູ່ ເອີຣົບ ຈາກບັນດາປະເທດພາກຕາເວັນອອກກາງ ແລະ ອາຟຣິກາເໜືອໄດ້ກາຍເປັນ ວິກິດການຍ້າຍຄົວທີ່ໜັກໜ່ວງທີ່ສຸດ ນັບຕັ້ງແຕ່ສົງຄາມໂລກ ຄັ້ງທີ 2, ສ້າງຜົນເສຍຫາຍຕໍ່ຄວາມສະຫງົບ, ເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ໃຫ້ແກ່ ເອີຣົບ ແລະ ໂລກ, ສ້າງການບໍ່ເປັນເອກະພາບກັນກ່ຽວກັບນະໂຍບາຍປະເຊີນໜ້າຢູ່ພາຍໃນສະຫະພາບ ເອີຣົບ. 

ຜູ້ຍ້າຍຄົວ ກຳລັງຂ້າມຮົ້ວເຫຼັກກ້າຢູ່ Roszke,
ໃກ້ກັບຊາຍແດນຂອງ ແຊັກບີ ໃນວັນທີ 27 ສິງຫາ 2015. ພາບ: AFP/VNA

5. ຂໍ້ຕົກລົງທີ່ມີລັກສະນະປະຫວັດສາດກ່ຽວກັບການປະເຊີນໜ້າກັບການປ່ຽນແປງຂອງດິນຟ້າອາກາດ
ວັນທີ 12 ທັນວາ, 195 ປະເທດເຂົ້າຮ່ວມກອງປະຊຸມຄັ້ງທີ 21ສົນທິສັນຍາແມ່ຂອງສະຫະປະຊາຊາດກ່ຽວກັບການປ່ຽນແປງຂອງດິນຟ້າອາກາດ (COP21) ທີ່ ຝຣັ່ງ ໄດ້ຮັບຮອງ​ເອົາ​ຂໍ້​ຕົກລົງ​ທີ່​ມີ​ລັກສະນະ​ປະຫວັດສາດ ​ເພື່ອ​ແນ​ໃສ່​ສະກັດ​ກັ້ນ​ສະພາບ​ອຸ່ນຂຶ້ນ​ໃນ​ທົ່ວ​ໂລກ. ຂໍ້ຕົກລົງດັ່ງກ່າວໄດ້ວາງ ເປົ້າໝາຍສະກັດກັ້ນສະພາບອຸ່ນຂຶ້ນໃນທົ່ວໂລກບໍ່ເກີນ 2 ອົງສາ ເມື່ອປີ 2100 ທຽບກັບໄລຍະກ່ອນການປະຕິວັດ ອຸດສາຫະກຳ. ບັນດາປະເທດທີ່ເຂົ້າຮ່ວມໄດ້ໃຫ້ຄຳໝັ້ນ ສັນຍາວ່າ ແຕ່ລະປີຈະນຳໃຊ້ໜ້ອຍສຸດ 100 USD ເພື່ອຊ່ວຍເຫຼືອບັນດາປະເທດກຳລັງພັດທະນາປະເຊີນໜ້າກັບການປ່ຽນແປງຂອງດິນຟ້າອາກາດ.  

(ແຕ່ຊ້າຍຫາຂວາ) ເລຂາຜູ້ບໍລິຫານກອງປະຊຸມ COP 21 Christiana Figueres,  ເລຂາທິການໃຫຍ່
ສະຫະປະຊາຊາດ Ban Ki-moon, ລັດຖະມົນຕີກະຊວງການຕ່າງປະເທດ ຝຣັ່ງ  Laurent Fabius
ແລະ ທ່ານປະທານາທິບໍດີ ຝຣັ່ງ Francois Hollande ສະແດງຄວາມດີໃຈເມື່ອຂໍ້ຕົກລົງ ບາຣີ 2015
ກ່ຽວກັບ ການປ່ຽນແປງຂອງດິນຟ້າອາກາດ ໄດ້ອະນຸມັດຜ່ານ ທີ່ Le Bourget ໃນວັນທີ 12 ທັນວາ. ພາບ: AFP/VNA

6. ລາຄານຳ້ມັນຫຼຸດລົງຢູ່ລະດັບຕຳ່ທີ່ສຸດໃນກວ່າທົດສະວັດໜຶ່ງ
ລາຄານຳ້ມັນອາຍແກສ ຢູ່ຕະຫຼາດສາກົນ ຫຼຸດລົງເກືອບ 60% ໃນປີຜ່ານມາ, ລົງ 35 USD/ຖັງ. ເຫດຜົນກໍ່ຍ້ອນແມ່ນສະພາບການສະໜອງສູງກວ່າຄວາມຕ້ອງການ, ອົງການບັນດາປະເທດສົ່ງອອກນຳ້ມັນອາຍແກສ (OPEC) ບໍ່ຫຼຸດລົງຈຳນວນ ການຜະລິດ. ໃນເວລານັ້ນ, ອາເມລິກາ ກໍ່ຍົກເລີກການຫ້າມ ສົ່ງອອກນຳ້ມັນອາຍແກສ ທີ່ໄດ້ນຳໃຊ້ໃນ 40 ປີຜ່ານມາ. ລາຄານຳ້ມັນຫຼຸດລົງແຮງ ສ້າງຜົນກະທົບເຖິງເສດຖະກິດ ແລະ ການເມືອງຂອງຫຼາຍປະເທດ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນບັນດາປະເທດ ຂຶ້ນກັບກັບສົ່ງອອກ ຫຼື ນຳເຂົ້ານຳ້ມັນອາຍແກສ.

ທີ່ປຳ້ນຳ້ມັນອາຍແກສຢູ່ Dijon, ຝຣັ່ງ. ພາບ: AFP/VNA

7. ອີຣານ ແລະ ກຸ່ມ P5+1 ບັນລຸໄດ້ຂໍ້ຕົກລົງກ່ຽວກັບໂຄງການນິວເຄຼຍ
ພາຍຫຼັງ​ການ​ເຈລະຈາ​ເປັນ​ເວລາ 11 ປີ, ວັນ​ທີ 14 ກໍລະກົດ, ກຸ່ມ P5+1 (ເຊິ່ງ​ລວມ​ມີ 5 ປະ​ເທດກຳມະການ​ປະຈຳ​ສະ​ພາ​ຄວາມ​ໝັ້ນ​ຄົງສ​ປ​ຊ ແມ່ນ: ອາ​ເມ​ລິ​ກາ, ອັງ​ກິດ, ຝ​ຣັ່ງ, ລັດ​ເຊຍ, ຈີນ ແລະ ເຢຍ​ລະ​ມັນ) ​ແລະ ອີຣານ ​ບັນລຸ​ໄດ້​​ຂໍ້​ຕົກລົງ​ມີລັກສະນະປະຫວັດສາດ, ຈາກນັ້ນ ອີຣານ ຈະກຳນົດ ໂຄງການນິວເຄຼຍ, ກຸ່ມ P5+1 ຈະຍົກເລີກບັນດາວິທີ ປາບປາມລົງໂທດຕໍ່​​ເຕ​ເຮຣານ. 

ຕາງໜ້າກຸ່ມ P5+1 ແລະ ອີຣານ ຫຼັງຈາກບັນລຸໄດ້ຂໍ້ຕົກລົງ
ມີລັກສະນະປະຫວັດສາດທີ່ຂອບເຈລະຈາຢູ່ Vienna (ໂຕຣິດ) ໃນວັນທີ 14 ກໍລະກົດ. ພາບ: AFP/VNA
8. ແຜ່ນດິນໄຫວແຮງທີ່ສຸດໃນ 8 ທົດສະວັດຢູ່ ເນປານ
2 ເຫດແຜ່ນດິນໄຫວທີ່ມີຄວາມແຮງ 7,8 ຣິກເຕີ ເມື່ອວັນທີ 25 ເມສາ ແລະ 7,3 ຣິກເຕີ ເມື່ອວັນທີ 12 ພຶດສະພາ 2015 ສ້າງຄວາມສະເທືອນໃຈໃຫ້ທົ່ວປະເທດ ເມປານ, ເຮັດໃຫ້ມີ ຜູ້ເສຍຊີວິດ 8.964 ຄົນ ແລະ ຜູ້ບາດເຈັບ 21.952 ຄົນ. ເຮັດໃຫ້ໂຄງປະກອບທໍລະນີທີ່ ເນປານ ແລະ ບັນດາປະເທດທີ່ໃກ້ຄຽງຄື ອິນເດຍ, ຈີນ, ບັງລາແດດ ແລະ ປາກິດສະຖານ ມີການປ່ຽນແປງ.  ສະຫະປະຊາຊາດ ມີຜູ້ຖືກສະທ້ອນ ຈາກເຫດການດັ່ງກ່າວປະມານ 8 ລ້ານຄົນ, ໃນນັ້ນ, 1,4 ລ້ານຄົນຕ້ອງໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫຼືອດ້ານສະບຽງອາຫານ. 

ຄວາມມານະພະຍາຍາມກູ້ໄພທີ່ Kathmandu. ພາບ: AFP/VNA

9. ເຫດການຫຍຸ້ງເຫຍືອງໃນທົດສະວັດຂອງ FIFA
ການນຳຂັ້ນສູງຂອງສະຫະພັນບານເຕະໂລກ (FIFA) ຖືກກ່າວ ໂທດແມ່ນສໍ້ຫຼາດບັງຫຼວງ ແລະ ກິນສິນບົນຂຶ້ນເຖິງຫຼາຍຮ້ອຍ ລ້ານ USD, ໃນນັ້ນ ມີປະທານ FIFA Sepp Blatter ແລະ ປະທານສະຫະພັນບານເຕະ ເອີຣົບ (UEFA) Michel Platini.ເຫດການຫຍຸ້ງເຫຍື່ອງດັ່ງກ່າວ ເຮັດໃຫ້ໃບໜ້າຂອງ FIFA ມີຜົນສະທ້ອນ, ສະນັ້ນ ຈຶ່ງມີຄວາມຮຽກຮ້ອງໃຫ້ອົງການດັ່ງກ່າວຕ້ອງມີການປ່ຽນແປງເປັນຢ່າງແຮງ. 

ທ່ານ Sepp Blatter ຖືກນັກສະແດງຊາວ ອັງກິດ ຄົນໜຶ່ງຖິ້ມເງິນ USD ປອມໃສ່ຕົວ
ເພື່ອຄັດຄ້ານ ທີ່ກອງປະຊຸມຂ່າວຢູ່ Zurich, ສະວິດ ເມື່ອວັນທີ 20 ກໍລະກົດ 2015. ພາບ: AFP/VNA

10. ປະສົບເຫັນດາວໜ່ວຍໜຶ່ງຄ້າຍຄືໜ່ວຍໂລກ
ວັນທີ 23 ກໍລະກົດ, ອົງການການເດີນອາກາດໂລກຈັກກະວານອາເມລິກາ (NASA) ປະກາດວ່າ ປະກົດເຫັນດາວໜ່ວຍໜຶ່ງ ມີລັກສະນະຄ້າຍມີໜ່ວຍໂລກທີ່ສຸດຕັ້ງແຕ່ກ່ອນມາ. ດາວໜ່ວຍນັ້ນ ໄດ້ຕັ້ງຊື່ວ່າ Kepler-452b, ມີເສັ້ນຜ່າສູນກາງໃຫຍ່ທົບ 1,6ເທື່ອຖ້າທຽບກັບເສັ້ນຜ່າສູນກາງຂອງໜ່ວຍໂລກ ແລະ ຫ່າງຈາກ ໜ່ວຍໂລກປະມານ 1.400 ປີແສງສະຫວ່າງ, ປິ່ນຕົວອ້ອມດາວໜ່ວຍໜຶ່ງມີຂະໜາດ ແລະ ຮຸ່ງແຈ້ງຄ້າຍຄືຕາເວັນ, ປີໜຶ່ງຢູ່ Kepler-452b ມີ 385 ວັນ. ການປະກົດເຫັນດັ່ງກ່າວ ໄດ້ສ້າງ ຄວາມມຸ່ງຫວັງໃຫ້ແກ່ວຽກງານຊອກຫາຊີວິດຢູ່ນອກໜ່ວຍໂລກ. 

ພາບໜ່ວຍໂລກ (ຊ້າຍ) ແລະ ພາບດາວໜ່ວຍໃໝ່ Kepler-452b (ຂວາ). ພາບ: AFP/VNA

ປະຕິບັດໂດຍ: VNA/VNP
ບັນດາບົດທີ່ຖືກນຳສະເໜີ