ព័ត៌មាន

បដិវត្តខែសីហា៖ ការបំផុសគំនិតសម្រាប់ដំណើរការបំបាត់អាណានិគមនិយមជាសកល

ជោគជ័យនៃបដិវត្តខែសីហានៅសរទៈរដូវឆ្នាំ ១៩៤៥ បាននាំវៀតណាមក្លាយជានិមិត្តរូបនៃឆន្ទៈ និងការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ប្រជាជាតិមួយ ដែលបានប្តេជ្ញាចិត្តក្រោកឈរឡើង ដណ្តើម សិទ្ធិស្វ័យសម្រេចនូវជោគវាសនារបស់ខ្លួន ហើយក្លាយជាប្រភពនៃការបំផុសគំនិតសម្រាប់ចលនាបំបាត់អាណានិគមនិយម (decolonization) ជាសកល។
រូបភាព៖ TTXVN

ជាងមួយខែបន្ទាប់ពីរដ្ឋវៀតណាមប្រជាធិបតេយ្យសាធារណរដ្ឋ ត្រូវបានចាប់បដិសន្ធិ នៅខែតុលាឆ្នាំ ១៩៤៥ នៅមហាសន្និបាតអន្តរអាហ្វ្រិក លើកទី ៥ ដែលធ្វើឡើងនៅទីក្រុង Manchester (ចក្រភពអង់គ្លេស) ប្រជាជនអាហ្វ្រិកបានធ្វើការទាមទារឯករាជ្យជាផ្លូវការ។ ក្រឡេកទៅមើលឡើងវិញនាគ្រានោះ លោកបណ្ឌិត Fakhry Labib អតីតប្រធាននាយកដ្ឋានព័ត៌មាន គណៈកម្មាធិការសាមគ្គីអាស៊ី-អាហ្រ្វិក បានបញ្ជាក់ថា៖ 

“បដិវត្តខែសីហាបានបង្កើតប្រវត្តិសាស្ត្រមិនត្រឹមតែសម្រាប់វៀតណាមប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងសម្រាប់ពិភពលោកទាំងមូលទៀតផង។ ពីសរទៈរដូវឆ្នាំ ១៩៤៥ វៀតណាមបានក្លាយជាទង់ជាតិ ដែលជានិមិត្តសញ្ញាសម្រាប់ប្រទេសអាណានិគម និងរងការឈ្លានពាន”។

សាស្ត្រាចារ្យប្រវត្តិសាស្ត្រអាមេរិក លោក Douglas Jardin អតីតសាស្ត្រាចារ្យនៅសកលវិទ្យាល័យជាតិហាណូយ ជាអ្នកបានចំណាយពេលជាច្រើនឆ្នាំ ស្រាវជ្រាវប្រវត្តិសាស្ត្រវៀតណាមបានវាយតម្លៃថា៖

"បដិវត្តខែសីហា និងឯករាជ្យភាពរបស់វៀតណាមក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៥ គឺជាគំរូ និងជាការបំផុសគំនិតសម្រាប់ប្រទេសនានាដែលអនុវត្តដំណើរការបំបាត់អាណានិគមនិតមនៅពេលក្រោយ ជាពិសេសប្រសិនបើយើងក្រឡេកមើលអាណានិគមបារាំងនៅឥណ្ឌូចិន ឬទ្វីបអាហ្រ្វិក ជាទូទៅគឺនៅអាល់ហ្សេរី យើងអាចមើលឃើញទំនាក់ទំនងផ្ទាល់រវាងចលនាឯករាជ្យនៅវៀតណាម និងបណ្តាប្រទេសទាំងនេះ"។

មេរៀននៃបដិវត្តន៍ខែសីហានៅមានតម្លៃរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។ យោងតាមសាស្ត្រាចារ្យ Vladimir Kolotov នាយកវិទ្យាស្ថានហូជីមិញ សហព័ន្ធរុស្ស៊ីថា លោកប្រធានហូជីមិញបានសិក្សាពីបដិវត្តន៍ជោគជ័យ និងបរាជ័យផ្សេងៗគ្នាក្នុងពិភពលោក ដើម្បីរៀនពីបទពិសោធន៍ បន្ទាប់មកបានអនុវត្តទ្រឹស្តីនយោបាយរបស់កុម្មុយនិស្តអន្តរជាតិប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិតទៅនឹងលក្ខខណ្ឌជាក់ស្តែងនៅវៀតណាម។ ចក្ខុវិស័យយុទ្ធសាស្ត្រនេះ នៅតែមានតម្លៃបំផុតគំនិតក្នុងយុគសម័យបច្ចុប្បន្ន។

ក្រោយរយៈពេល ៨០ ឆ្នាំបន្ទាប់សរទរដូវជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ប្រវត្តិវិទូន័រវេស លោក Stein Tonnesson បានសង្ខេបពីភាពរឹងមាំនៃបដិវត្តន៍ខែសីហាជាមួយនឹងសេចក្តីអត្ថធិប្បាយថា “បដិវត្តន៍នេះដែលរួមចំណែកដល់ការផ្លាស់ប្តូរប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់មនុស្សជាតិត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាមខែដូចជា បដិវត្តខែកុម្ភៈ (រុស្ស៊ី - ១៩១៧) បដិវត្តខែកក្កដា (បារាំង - ១៩៣០)  ឬបដិវត្តខែតុលា (រុស្ស៊ី - ១៩១៧)។ ហើយតាមទស្សនៈរបស់លោករូបនេះ  បដិវត្តន៍ខែសីហាអាចប្រៀបធៀបនឹងបដិវត្តន៍ដ៏មហិមានបំផុតក្នុងពិភពលោក ផងដែរ៕


top