|
Làng đúc đồng Ngũ Xã nằm ở phía tây thành Thăng Long, nay
thuộc quận Ba Đình - Hà Nội đã có tuổi đời hơn 4 thế kỷ. Trải qua bao
thăng trầm, đến nay, tưởng rằng nghề đã mai một, thế nhưng còn một nghệ
nhân vẫn miệt mài, tâm huyết với nghề truyền thống. Ông và
các con, cháu của ông đã cho ra đời những sản phẩm đúc đồng tài
hoa, tinh xảo. Đó là nghệ nhân Nguyễn Văn Ứng.
Trên phố
Trấn Vũ (Ba Đình – Hà Nội) có một căn nhà trang trí theo lối cổ mà hàng
ngày nghệ nhân Nguyễn Văn Ứng cùng các con, bạn bè, những người quan tâm
đến nghệ thuật đúc đồng gặp nhau trò chuyện, nghiên cứu,
trao đổi về các mẫu mã mới. Điều thú vị là ngôi nhà cũng là
nơi trưng bày những tác phẩm nghệ thuật đồng của gia đình, trở thành một
địa chỉ quen thuộc và tin cậy không chỉ của khách hàng Hà Nội
và nhiều địa phương trong cả nước mà còn của nhiều khách quốc tế với
những tác phẩm hấp dẫn, thu hút nhiều đơn đặt hàng.
Được sinh
ra và lớn lên trong một gia đình có nghề truyền thống đúc đồng, ông Nguyễn
Văn Ứng được cha rất mực thương yêu, dìu dắt, dạy dỗ từng li, từng tí về
nghề đúc, từ cách chọn đất để làm khuôn, cách phân biệt các loại nguyên
liệu đồng, nhôm, cách chạm khắc từng hoa văn sao cho cẩn thận, thẩm mỹ đạt
đến đỉnh cao của nghệ thuật. Vì thế, ngay từ khi còn nhỏ tuổi ông đã được
bồi đắp niềm đam mê nghề đúc đồng truyền thống.
Năm tháng
qua đi, với biết bao thăng trầm, đổi thay của đất nước, nghề đúc đồng Ngũ
Xã có lúc đã tưởng bị mai một bởi nhu cầu cuộc sống buộc nhiều gia đình
đúc đồng đã chuyển sang đúc nhôm (chủ yếu là đồ gia dụng), ông Ứng cũng đã
phải “lấy nghề nhôm nuôi nghề đồng” nhưng trong lòng vẫn nung nấu niềm hy
vọng một ngày nào đó nghề đúc đồng sẽ phát triển trở lại.
Đất nước
chuyển dần sang cơ chế thị trường, đời sống ngày càng cao, niềm đam mê đúc
đồng của ông Ứng lại được dịp bùng lên. Sau nhiều ngày trăn trở, tìm tòi
từng kiểu mẫu, rồi lại làm đất, đắp khuôn, ông đã đúc ra nhiều sản phẩm
được khách hàng ưa chuộng. Quả thật “trời đã không phụ lòng người”, những
tác phẩm của ông cứ lần lượt ra đời có giá trị nghệ thuật cao, giá cả hợp
lý thu hút được nhiều khách trong và ngoài nước đến đặt hàng với số lượng
ngày càng lớn. Đã có những đơn đặt hàng lên đến hàng tỷ đồng. Để mở rộng
sản xuất, ông đã thuê đất, tuyển thợ làm hàng. Điều làm ông mừng hơn cả là
đã truyền nghề cho hai con trai mình, tạo công ăn việc làm cho nhiều lớp
thợ, giúp họ cải thiện đời sống.
Tại chùa
Thần Quang (Ngũ Xã) có tượng Phật A-Di-Đà bằng đồng nặng 14 tấn (kể cả tòa
sen), cao 3,95m, tượng ngài Huyền Thiên Trấn Vũ nặng 3,6 tấn (đền Quán
Thánh)... và biết bao những đồ dùng, đồ thờ bằng đồng được sử dụng ở Việt
Nam và nước ngoài đã được những bàn tay tài hoa của người thợ đúc làng Ngũ
Xã trong đó có công của gia đình nghệ nhân Nguyễn Văn Ứng làm ra.
Cũng từ
niềm tự hào, say mê với nghề truyền thống của gia đình, làng xã, ông đã
tìm tòi, dày công nghiên cứu và cùng các con, cháu trong gia đình đã
cho ra đời những tác phẩm làm rạng danh thêm nghề đúc đồng Ngũ Xã. Từ năm
1991 đến nay, ông đã dạy các con, cháu trong gia đình và lớp thợ
trẻ của làng Ngũ Xã đúc thành công một số tác phẩm: pho tượng Đức Ông cao
1,50m, nặng trên 400 kg (chùa Hương Tích - Hà Nội); hai pho tượng
phật Bồ Tát ngồi cao 1,2m, nặng gần 200 kg (chùa Dư Hàng - Hải Phòng); pho
tượng Thích Ca Mâu Ni ngồi, cao 2,20m, nặng 2.057 kg (chùa An Đà - Hải
Phòng); gần đây nhất là quả chuông nặng 5 tấn, cao 3,6m treo tại Tháp
chuông Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc - tỉnh Hà Tĩnh.
Ông tâm sự
với chúng tôi, nghề đúc đồng để cho ra các sản phẩm hoàn mỹ tinh xảo là cả
một nghệ thuật được chắt lọc từ nhiều kiến thức khác nhau từ văn hóa, tôn
giáo, hội họa, kỹ thuật… và hơn hết là cái tâm của người làm nghề. Đúc
đồng không khó nhưng đòi hỏi sự nghiên cứu kỹ lưỡng, sự chăm chỉ, khéo
léo, cẩn thận mới có được những tác phẩm thật sự, như ông nói đó là những
tác phẩm mang cái hồn, cái thần của chính nó.
Người giữ
lửa cho làng đúc đồng Ngũ Xã rất tự hào vì trong xưởng đúc đồng Mai Hoa do
ông làm chủ có các con, các cháu của ông và những người thợ trẻ đến
với ông để học nghề, gìn giữ và phát triển nghề truyền thống của làng
đã hàng trăm năm tuổi.
Bài:
Hữu Tuấn - Ảnh: Thành Đạt, Nguyễn
Quyền |
